Memo's met weggelakte passages, ik ben er gek op. Wát mogen we niet weten?

Het kabinet maakt een uitzondering op de vertrouwelijkheid en zal vandaag de memo's over de afschaffing van de dividendbelasting openbaren. De uitzondering is eenmalig, behalve wanneer zich nogmaals een soortgelijke opeenvolging van veranderende Ruttiaanse waarheden zal voordoen (1. Er zijn geen memo's; 2. Er zijn wel memo's maar daar heb ik geen herinneringen aan; 3. Er zijn memo's maar die lagen op zijtafels; 4. Er zijn memo's, maar die zijn vertrouwelijk; 5. Er zijn memo's en die zijn niet vertrouwelijk.)

Klaas Dijkhoff (VVD) had het maandag over een 'rommelig beeld'. 'Dat geef ik meteen toe', zei Klaas, volgens een onderzoek van Maurice de Hond gezien als de betrouwbaarste politicus van het land, mede vanwege dit soort gratuite eerlijkheid. 'Maar dat betekent niet meteen dat het ook fout zit.' Hierna testte Dijkhoff meteen even een sluiproute: de ambtelijke memo's waren gezien door onderhandelaars die op dat moment nog geen bewindspersoon waren. 'En dat valt onder andere regels.'

Maandag meldde De Telegraaf dat toenmalig staatssecretaris van Financiën Wiebes twee memo's had gekregen. Vrijdag zei Wiebes nog dat er geen memo 'op de fiscale tafel' had gelegen. Rommelig, maar misschien golden ook hier andere regels, bijvoorbeeld dat wat op vrijdag nog echt waar was, op maandag weer heel anders kan liggen en dat dat nog niet wil zeggen dat het ook fout zit.

De spanning rond de memo's is nu tot bijna ondraaglijke hoogten gestegen. Doorgaans ben ik niet al te geïnteresseerd in memo's, maar nu ben ik opeens razend benieuwd. Premier Rutte wekte vrijdag nog de indruk dat ons land definitief in anarchie zou vervallen wanneer de memo's naar buiten zouden komen en nu gooit hij ze op straat: wat een thriller. Wat heeft hem tot die beslissing gebracht? Welke memo's zijn er uitgegaan om het zover te laten komen? Kunnen die openbaar worden gemaakt?

Opeens realiseer je je dat er een schimmige wereld van memo's bestaat; dat er ambtenaren zijn die niets anders doen dan memo's tikken, jarenlang, dat die memo's op onderhandelingstafels terechtkomen en dat er dan besluiten worden genomen op basis van de memo's, waarna de memo in een versnipperaar verdwijnt en elk spoor wordt uitgewist: er is nooit een memo geweest. Alleen is iemand dat in dit geval vergeten.

Dit land is gebouwd op palen en op memo's.

De memo's van de dividendaftrek: wat staat erin, wie heeft ze geschreven en voor wie waren ze bedoeld?

Zullen de vrijgegeven memo's de torenhoge verwachtingen kunnen waarmaken? Ambtelijke memo's zijn vaak supersaai en erg genuanceerd. Rutte zal vermoedelijk ook geen memo's vrijgeven die hem tot aftreden dwingen. Ambtenaren op het ministerie hebben tot gisteravond laat passages die 'staatsbelangen' in gevaar brengen weggelakt. Memo's met weggelakte passages, ik ben er gek op. Dat je uit alle macht probeert door de lak heen te lezen, tevergeefs. Wát mogen we niet weten?

Er zijn zeven 'notities en adviezen' (een soort memo's) over ontmoetingen van de minister en de staatssecretaris met vertegenwoordigers van 'belastingplichtige ondernemingen' waar het onderwerp dividendbelasting op de agenda stond. Maar die worden niet naar buiten gebracht, want die hadden 'geen directe betrekking op het formatiebesluit'. Dát vind ik nou echt jammer, want in die memo's staat waarom Mark Rutte in al zijn vezels voelde waarom de dividendbelasting moest worden afgeschaft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.