Column 180 graden

Melkveehouder Sjoerd Miedema (50) veranderde van standpunt over biologisch boeren: 'het past bij mijn hart voor de natuur'

‘Ik was lang gedreven door geld en ging plankgas boeren voor een maximale opbrengst. Maar de weidevogels verdwenen. Nu weet ik dat een biologische melkveehouderij ook een financieel gezond bedrijf kan zijn.’

Sjoerd Miedema: ‘Als je het grasland rustiger bemest, groeit het ook rustiger en krijg je veel gezonder gras, melk en vlees.’ Beeld Ivo van der Bent

Oude standpunt 

‘Biologisch boeren is niet rendabel. Je kunt minder koeien per hectare houden en hebt een lagere opbrengst uit melk en vlees. Welke boer wil dat? Het prijsverschil met niet-biologische producten is te klein om de investeringen terug te verdienen en het bedrijf financieel gezond te houden. Ik wilde van jongs af aan graag boer worden en het kleinschalige bedrijf van mijn ouders overnemen. Boeren zag ik als een manier van leven. Op mijn 17de raakte ik gedreven om er ook een goede boterham mee te verdienen. Ik liep als student van de middelbare landbouwschool stage op een boerderij in Californië. Een bedrijf met 1.200 koeien en een hoge productie waar goed aan werd verdiend. 

‘De vrijheid van veel geld in handen hebben vond ik geweldig. Het bier vloeide rijkelijk en ze gingen wel vier keer per week uit eten. Dat was ik thuis niet gewend. Op het boerenerf waar ik opgroeide was een meertje waar ik als jongetje vaak te vinden was. Vogels spotten, vissen vangen en verkopen. 

‘Dat ik geldgedreven ben, wist ik al jong. In 1996 kon ik de boerderij van mijn ouders goed verkopen en met zware financiering een groter stuk land aanschaffen. Dat betekende: plankgas boeren. Zo veel mogelijk koeien per hectare om zo veel mogelijk melk te kunnen produceren om de lening af te betalen en er ook goed aan te verdienen. Ik maaide elke drie à vier weken, zodra het groen een kootje lang was: lekker jong gras is snel verteerbaar dus efficiënt om te zetten in melk. Met een opbrengst van 800 duizend liter melk op 40 hectare haalde ik een maximale productie per hectare. Ik kon ongelimiteerd koeien melken. Ik maaide altijd netjes om de paar nesten van de weidevogels heen. Toch overleefden de kuikens het nooit. Ik had geen idee hoe dat kwam.’

Het kantelpunt

‘Ik wilde doorgroeien om meer cashflow te genereren en kocht er 25 hectare bij, een stuk grond met een eis van de provincie Friesland: ga laat maaien om weidevogels de kans te geven te broeden. De inkomstenderving door het late maaien kreeg ik deels gecompenseerd. Die vergoeding was gering want er waren helemaal geen vogels. Dus verhoogde ik de ambities: ik bemestte het land met ruige mest in plaats van kunstmest zodat er weer kruiden gingen groeien en ik een hogere vergoeding zou krijgen. Daardoor mocht ik op mijn andere land meer mest gebruiken en kon ik er nog intensiever boeren voor een hogere opbrengst. Financieel was dat geweldig. 

‘Die 25 hectare had ik dus gekocht om de financiële positie van mijn bedrijf te versterken, niet voor de natuurverbetering die de provincie voor ogen had. Maar wat gebeurde er? Er kwamen allemaal grutto’s op af. Het jongetje in mij, dat vroeger weidevogels zo mooi vond, werd weer wakker en vond het geweldig. Verdorie, besefte ik, doordat ik het gras altijd zo jong maaide, waren de weidevogels weggebleven. Dat moest toch anders kunnen? Ja, zei een biologische boer: als je laat maait en geen kunstmest strooit, komt er weer leven in de bodem, dus voedsel voor de vogels. De kuikens van broedparen waren eerder verhongerd door gebrek aan eten. Ik zag in dat het intensieve boeren dat ik al jaren deed, niet paste bij mijn hart voor de natuur.’

Nieuwe standpunt

‘Met een biologische melkveehouderij kun je een financieel gezond bedrijf draaien. Je hebt minder koeien per hectare en een lagere productie, maar de prijs van biologische melk en vlees is hoger. Daardoor kom ik financieel uit. Je komt er pas achter of biologisch boeren rendabel is als je het probeert. Het verhaal over het verdwenen bodemleven en weidevogels deden mij besluiten het roer om te gooien. Dat is nu drie jaar geleden. Ik ben later gaan maaien en gebruik geen kunstmest, chemische middelen en antibiotica meer. Met de aanleg van dammetjes zorg ik ervoor dat het water hoger in de sloot komt en het land natter wordt zodat er in de bovenlaag weer wormen, kruiden en insecten komen.’

Het effect

‘Ik ben niet meer gedreven door de maximale opbrengst. Mooi boeren, met een goed gevoel mijn geld verdienen, dat is wat ik nu wil. Als je het grasland rustiger bemest groeit het ook rustiger en krijg je veel gezonder gras, melk en vlees, met meer vitamines en mineralen. In mijn natuurgebied heb ik vorig jaar zeventig grutto’s geteld en zeventien broedparen van grutto’s, kieviten en tureluurs. Om nog meer natuur te ontwikkelen heb ik een tweede stuk land gekocht. Crowdfunding moet het rendabel maken en de burger erbij betrekken. Elke are die iemand adopteert zal ik niet maaien, zodat de natuur zich kan ontwikkelen. De snelkookpan waar ik uit ben gestapt werkt ook verder door. Ik ontbijt nu met havermout en mijn koeien haal ik niet meer met de tractor op, maar te paard.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.