Opinie

Meer koopkracht? Investeren!

De positie van de grote bedrijven wordt versterkt ten koste van de koopkracht. Goed voor de vermogende elite, slecht voor de binnenlandse welvaart.

Beeld ANP XTRA

Nederland produceert 11 procent meer dan we met zijn allen consumeren. Dat doet China ons niet na. Dat doet zelfs Duitsland ons niet na. Het Amerikaanse ministerie van Financiën, in haar laatste rapport over valutamanipulatie, vindt het nu welletjes: Nederland moet eindelijk de binnenlandse vraag stimuleren om van dat idioot grote overschot af te komen.

Het is een heel goed idee, maar het omgekeerde dreigt te gaan gebeuren.

Overschot

Het overschot op de betalingsbalans is geen ongelukje, maar het gevolg van overheidsbeleid dat vooral sinds 2001 de fiscale lasten voor het bedrijfsleven heeft verlaagd en de bescherming van arbeid verminderd. Dat heeft tot een enorme verschuiving geleid in het beschikbaar inkomen - van huishoudens naar bedrijven - van ruim 30 miljard euro per jaar. Bedrijven hebben in de laatste vijftien jaar hun netto-schuldenlast met 365 miljard euro, of 40 procent, kunnen terugbrengen (bron: CBS).

Door die verschuiving hebben gezinnen in die vijftien jaar nauwelijks van de 15 procent groei van ons bruto binnenlands product (bbp) kunnen genieten. De consumptie nam over deze periode slechts met 2 procent toe. Kleine bedrijven, verantwoordelijk voor het grootste deel van de werkgelegenheid, zijn vooral afhankelijk van de koopkracht van de Nederlandse consument en leden sterk onder die stagnerende consumptie. Grote bedrijven, die het grootste deel van de export voor hun rekening nemen, profiteerden echter volop.

Werkgelegenheid

Om de werkgelegenheid in Nederland te stimuleren, moet de overheid dus meer investeren en moet de koopkracht van gezinnen toenemen. Alle politieke partijen zeggen dat ze meer werkgelegenheid willen. Wordt het dringende Amerikaanse advies dan eindelijk opgevolgd? Het ziet er helaas niet naar uit.

De huidige negatieve rente wordt niet door de regering aangegrepen om binnenlandse investeringen te verhogen, maar de prioriteit lijkt te liggen bij promotiereizen van onze premier om onze export nog meer op te stuwen. Verontrustender is nog, dat een meerderheid van de Eerste en Tweede Kamer de komende belastingherziening niet wil gebruiken voor een koopkrachtinjectie voor het modale gezin, maar voor een verdere positieverbetering van de grote bedrijven, te betalen door de consument. Deze meerderheid wil namelijk de btw verhogen om de werkgeverslasten op arbeid te kunnen verlagen.

Profiteurs

De consensus onder economen dat dit een ideale oplossing is is ronduit verbijsterend: het betekent een verdere aantasting van de koopkracht, waaronder behalve de gezinnen ook de kleine bedrijven zullen lijden, terwijl de grote bedrijven hun export verder kunnen opvoeren. Goed voor een nog groter exportoverschot, maar heel slecht voor de binnenlandse welvaart.

De Europese Commissie noemt zo'n verschuiving van werkgeverslasten naar de btw een 'fiscale devaluatie', omdat het dezelfde uitwerking heeft op de concurrentieverhoudingen als een echte devaluatie. Export vindt immers plaats tegen een nultarief, dus exporteurs hebben geen last van de btw-verhoging, terwijl ze wel profiteren van de lagere werkgevers-lasten.

Rest nog de vraag wie de afgelopen vijftien jaar nu eigenlijk geprofiteerd heeft van het exportstimulerende beleid van Nederland. Wie bezit eigenlijk de grote exporterende bedrijven? De aandeelhouders, natuurlijk. Maar wie zijn de aandeelhouders?

Schokkend

Het antwoord is verrassend, en verontrustend. Uit de CBS-publicatie Welvaart in Nederland blijkt, dat 10 procent van de Nederlandse huishoudens 97 procent van alle aandelen van huishoudens bezit. Uit een andere CBS-publicatie blijkt dat tweederde van die aandelen in handen is van onze 1,2 procent miljonairs. Onze vermogende elite dus.

De conclusie is schokkend: doordat andere stakeholders in bedrijven, zoals werknemers, steeds minder meetellen, leidt nog meer steun voor grote exporterende bedrijven vooral tot nog meer steun voor onze aandeelhoudende elite, waarvoor kleine bedrijven en consumenten de rekening betalen.

Niet doen, dus. Neem het Amerikaanse advies ter harte: verhoog de koopkracht, en investeer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden