Verslaggeverscolumn Toine Heijmans

Meer belasting om de jeugdhulp te betalen, en zelfs dat is niet genoeg

‘Als je mij op de divan legt’, zegt Peter tenslotte, ‘vind je vast ook wel wat’. Dus in de jeugdzorg staat hij een praktische benadering voor: ‘dat is ook beter dan een sticker op je voorhoofd met: ik loop bij de psycholoog’.

Peter Verschuren was een krap jaar wethouder toen ‘de transitie’ begon: de psychische zorg voor kinderen werd overgeheveld van het Rijk naar de gemeenten die de klus mochten klaren voor minder geld – opnieuw een als verbetering verpakte bezuinigingsoperatie. De gevolgen zijn bekend: kinderen en ouders stuiten op wachtlijsten, kinderpsychologen en -psychiaters beginnen al dan niet gefrustreerd voor zichzelf of gaan volwassenen behandelen, en gemeenten komen miljoenen tekort omdat de Jeugdwet een ‘open einde’ heeft: het zwarte gat in de begroting.

Peters gemeente, Midden-Groningen, verhoogt nu de onroerendezaakbelasting met 10 procent om de jeugdzorg te betalen. En ook dat is niet genoeg. De wethouder komt 6,1 miljoen euro tekort op een begroting van 19,3 miljoen – ‘dat is ruim 30 procent te veel’. En dat bedrag blijft stijgen, weet hij nu al, dus aan hem de taak dat in te dammen.

Midden-Groningen.

Waar Peter op stuit is dat de jeugdzorg ‘zo moeilijk stuurbaar’ is, zegt hij. Zijn eigen ‘sociale teams’ kan hij opdracht geven op het geld te letten, maar huisartsen verwijzen kinderen ongehinderd door naar psychologen en psychiaters, ‘die zien een kind tijdens een tienminutengesprek en stellen indicaties, en wij mogen de volledige rekening betalen’.

In zijn gemeente krijgt 17,4 procent van de kinderen geïndiceerde psychische zorg. PDD-NOS, ADHD, ‘ik vind dat idioot veel, dat móeten we terugdringen. Wat doen we ook die kinderen aan?’ Dit gebied kampt van oudsher met ‘hele grote, generatielange sociale problematiek’ en veel ‘multiprobleemgezinnen’, dat is een belangrijke verklaring, maar inmiddels vraagt Peter zich af of het helpt, ‘dat eeuwig bij de psycholoog lopen’. En laat de scholen eens hun werk doen, die pas hulp inhuren als er een indicatie is, ‘of laat Jantje gewoon druk zijn als hij druk is’.

Per maand krijgt hij de cijfers aangeleverd in grote Excel-overzichten: de behandelingen en hoeveel dat kost, en uit die cijferbrij probeert hij ‘sturingselementen te ontwikkelen’. Hij brengt de driehonderd gezinnen in kaart die de meeste jeugdzorg gebruiken, ‘die lichten we door’. Dat gaat langzaam. Dus moet hij nu ingrijpender keuzes maken: stoppen met huiswerkbegeleiding op scholen, nieuwe hulpaanvragen langer laten wachten, ‘het is niet anders’.

Peter Verschuren.

Veel medische zorg is onzinzorg, dat was gisteren de opening van deze krant, en opnieuw gaat het om de knikkers: de zorg afgerekend alsof het stukgoed is. Onzinzorg is onzin natuurlijk – maar wie bepaalt wat zinvol is? Daar hebben psychologen en psychiaters het moeilijk: een knie repareren is helder en duidelijk, maar leg eens uit waar al dat gepraat goed voor is. ‘Moet je niet een aantal dingen dat bij het leven hoort in eigen kring zien uit te vogelen’, zei zorgminister Edith Schippers jaren terug al, zoals Mark Rutte zei dat migranten zich bij discriminatie maar ‘moeten invechten’. Doe het zelf, aub.

Het vreemde is dat juist psychische zorg voor de kwetsbaarste groep – kinderen – terechtkwam bij gemeenten met een krap budget. Gemeenten gaan niet over antibioticagebruik, of het plaatsen van buisjes in trommelvliezen, maar wel over geestelijke ziektes. Bij kinderen met een leven voor zich – niet bij volwassenen. Daarop bezuinigen, zeg ik tegen Peter, legt de kiem voor latere problemen. Maar bezuinigen, zegt Peter terug, is ook verbeteren. ‘Ik blijf erbij: het is onhoudbaar dat we 17,4 procent van de kinderen hier jeugdzorg geven. Dan zit er iets fout in de samenleving.’

Wat aangepakt moet worden is het probleem achter het probleem, zegt Peter, waaronder de schuldenproblematiek die gezinnen instabiel maakt, ‘ik geloof er heilig in dat we die kant op moeten’. Ook wil hij de ‘gespecialiseerde gezinshulp’ terug, geen therapeut maar ‘gewoon een stevig persoon, iemand die van aanpakken weet, die naar zo’n gezin gaat en tegen Jantje zegt dat hij niet moet zeuren, die moeder laat zien hoe ze de was doet en die ’s ochtends helpt met de kinderen naar school krijgen. Ik denk dat er in veel gezinnen geen sprake is van een stoornis, maar dat ze zich geen raad weten met de situatie.’

Sociale veerkracht in de praktijk, noemen ze dat in Midden-Groningen.

‘Ik besef dat ik daarmee de mensen tekortdoe die werken in de zorginstellingen, maar ik meen het – wat levert anderhalf jaar therapie nu eigenlijk op?’

En zo krijgt het Rijk wat het wilde: een reorganisatie zonder zelf de handen vuil te maken.

Kinderen voor het gemeentehuis. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.