Opinie

Meer aandacht voor ambacht

Hidde Boersma ('Laagopgeleid komt niet meer hogerop', Vonk, 18 april) en Bastiaan Bommeljé ('Studentenprotest zonder zelfkritiek is zinloos', O&D, 18 april) gaan voorbij aan de steeds groter wordende focus die onze samenleving en ons onderwijs hebben gelegd op de cognitieve ontwikkeling.

Goudsmid van goudsmederij Juffrouw Dubois werkt in haar atelier met eerlijk en gecontroleerd goud.Beeld anp

De waardering zowel in sociaal als in financieel opzicht van intellectuele arbeid nam toe, terwijl die voor ambachtelijkheid afnam. In ons onderwijs zien we dat terug nu de nadruk is komen te liggen op taal en rekenen in het primair onderwijs en op Nederlands, Engels en wiskunde in het voortgezet onderwijs.

De steeds groter wordende waardering voor het cognitieve heeft zich de afgelopen decennia ook in de kunsten getoond, waar het conceptuele en procesmatige een steeds grotere waardering kreeg en het ambachtelijke soms zelfs als verdacht of minderwaardig werd gezien. De kunsten werden daarmee ook steeds meer het uitsluitende domein van de hoger opgeleiden, die ook daar op hun cognitie werden aangesproken.

Opvallend is dat opgroeiende kinderen in de basisschoolleeftijd eerder bewondering hebben voor de ambachtelijke vaardigheden van hun leeftijdsgenoten op het gebied van creativiteit dan voor de conceptuele inhoud. Op de basisschool is - in ieder geval in de hoofden van kinderen - daarom ruimte en waardering genoeg voor de ambachtelijke kant, ook van het cultuuronderwijs.

Het mooie is dat kinderen die cognitief minder sterk zijn zich op andere gebieden juist op de ambachtelijke kant positief kunnen onderscheiden. Dit speelt zich vooral af op het gebied van de 'handvaardigheid', de ambachtelijkheid die van oudsher een sterke verbinding kent met cultuur en cultuuronderwijs.

Uitweg

De waardering voor deze ambachtelijkheid, de stimulering en ontwikkeling ervan zouden wel eens een uitweg kunnen bieden uit de cognitieve kloof en impasse die dreigen te ontstaan. Dit zou goed samen kunnen gaan met de maatschappelijke herontdekking van het (economisch) belang van creativiteit en de brede ontwikkeling voor de huidige en toekomstige generaties.

Ik pleit daarom voor meer aandacht voor ambachtelijke vaardigheden die juist binnen cultuur- en techniekonderwijs zo'n duidelijke rol hebben. En laten creativiteit en techniek nu net de gebieden zijn waarvan we maatschappelijk hebben geconstateerd dat we die nodig hebben om onze samenleving te kunnen blijven ontwikkelen.

Gelukkig gaf Hidde Boersma zelf ook al een hint in die richting in de vorm van een 'creatief muzieklesje' dat kan helpen bij de ontwikkeling van de intelligentie. Al is er natuurlijk wel veel meer nodig dan dat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden