Media

De media hebben Geert Wilders geholpen door veel aandacht aan hem te besteden, stelt de Nederlandse Nieuwsmonitor, een wetenschappelijk instituut dat zich bezighoudt met de analyse van nieuwsmedia. Op zichzelf is dat een juiste constatering: de media doen een politicus altijd een plezier door over hem te berichten. Dat geldt zeker voor een controversiële nieuwkomer. Ook kritische berichten brengen zijn boodschap onder de aandacht van een breder publiek.

Hieruit volgt echter niet dat Wilders een creatie van de media is, zoals sommige mensen denken. Die conclusie wordt door de Nieuwsmonitor ook niet getrokken. Wie naar het immigratiedebat van de afgelopen decennia kijkt, kan deze opvatting ook onmogelijk volhouden. Al in de jaren zeventig was ongeveer 40 procent van de Nederlanders zeer kritisch over de instroom van nieuwkomers. Het duurde geruime tijd voordat deze onderstroom werkelijk aan de oppervlakte kwam, met de doorbraak van Pim Fortuyn in 2002.

Dat kwam zeker niet door de media. Aan het einde van de 20ste eeuw berichtten zij veelal voorzichtig over de problemen rond immigratie, uit angst om minderheden te stigmatiseren. Het onderwerp was niet taboe, zoals Fortuyn wilde doen geloven, maar werd nogal ingetogen behandeld. De media werden dan ook overvallen door ‘de opstand van de burgers’ uit 2002, waarbij aan het licht kwam dat veel Nederlanders een ongezouten afkeer van immigranten koesterden.

Kortom, Fortuyn en later Wilders vertolkten een geluid dat al geruime tijd leefde onder de bevolking, maar slechts beperkt tot de media doordrong. In deze kwestie waren de media zeker geen trendsetters.

De opmars van het populisme is een belangrijk nieuw fenomeen, karakteristiek voor het begin van de 21ste eeuw. Het is logisch dat nieuwe verschijnselen veel aandacht krijgen. In de jaren zestig besteedden de media ook veel aandacht aan de provo’s, hoewel de meeste Nederlanders hun ideeën afkeurden en vonden dat de politie veel harder moest ingrijpen.

Natuurlijk ligt bij een betrekkelijk nieuw fenomeen ook de hype op de loer. De aandacht voor Wilders zou af en toe best iets minder kunnen. Sommige voorstellen zijn overduidelijke losse flodders, louter bedoeld om publicitair te scoren. Toch is het zeker nieuwswaardig als een prominent Kamerlid als Wilders voorstelt de Koran te verbieden. Het plan is niet serieus te nemen, maar zegt veel over de ideeën en de stijl van Wilders. Veel berichten over de PVV-leider zijn dan ook afkomstig van andere politici, die willen laten weten hoezeer zij diens denkbeelden verafschuwen, blijkt uit de Nieuwsmonitor.

Overigens blijkt uit de Nieuwsmonitor ook dat er geen eenduidig verband bestaat tussen media-aandacht en electoraal succes. In de verkiezingscampagne kregen de verliezers Balkenende en Cohen meer aandacht dan Wilders. VVD-leider Rutte kreeg tot het voorjaar van 2010 uitgesproken weinig aandacht. Ook saillant: in de lente van 2008 kreeg Rita Verdonk aanzienlijk meer aandacht dan Wilders. Ze zakte weg na interne strubbelingen binnen haar partij, terwijl Wilders in de Kamer een sterke indruk maakte.

Een politicus kan niet zonder media. Maar uiteindelijk moet hij het toch zelf afmaken, door behendig te opereren en standpunten te vertolken die in de samenleving weerklank vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden