Maxime Verhagen: 'Europese solidariteit mag nooit een vrijbrief zijn voor wanbeleid'

Er zijn harde en afdwingbare afspraken nodig om te voorkomen dat EU-landen economisch ontsporen. Want als de economie niet gezond is, gaat het vroeg of laat financieel fout, stelt Maxime Verhagen, minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Beeld anp

De schuldencrisis toont hoe verweven we met elkaar zijn in Europa. Wat in het ene land gebeurt, kan grote gevolgen hebben voor mensen en bedrijven in andere landen van de EU. Die verwevenheid heeft ons in Nederland veel groei en banen opgeleverd. Maar daardoor slaan crises ook makkelijker over van het ene land op het andere. Landen met een solide beleid worden geconfronteerd met de rekening van landen die hun economie en financiën hebben laten ontsporen.

Daarom moeten we in Europa niet alleen stevige afspraken maken, maar ook zorgen dat die afspraken worden nageleefd. Dat is tot nu toe veel te weinig gebeurd. Nederland wil daar verandering in brengen.

Nu concentreert de discussie zich vooral op een strengere naleving van de begrotingsregels. Maar dit is niet meer dan een symptoom van de crisis. De oorzaak ligt dieper. Het gaat niet alleen om gezonde begrotingen, maar vooral ook om gezonde economieën.

Dat is in de aanloop naar deze crisis duidelijk gebleken. Landen als Spanje, Ierland en, in mindere mate, Portugal hadden aanvankelijk geen problemen met hun overheidsfinanciën. Daardoor lieten ze na kritisch te kijken naar hun economische beleid en kon de crisis toch toeslaan. En zo ontspoorden de overheidsfinanciën in die landen alsnog.

Hieruit moeten we een les trekken: als het fundament van de economie niet goed is, zal een land op enig moment ook in de financiële problemen komen. Daarom zijn harde en afdwingbare afspraken nodig om te voorkomen dat EU-landen economisch ontsporen. De huidige procedures waren te vrijblijvend en hadden niet genoeg tanden. Als landen verzuimen hun economie gezond te maken, moeten we ze daartoe kunnen dwingen.

Wie beoordeelt of landen genoeg doen om hun economie gezond te houden? Afdoende is bewezen dat we dat niet aan de EU-landen zelf kunnen overlaten. Dat vereist een strenge en onafhankelijke rol van de Europese Commissie. Die moet zwakheden en risico's van nationale economieën in kaart brengen.

EU-landen die achterop raken, kunnen zelf bepalen welke maatregelen ze nemen om die economische risico's weg te werken. Nationale bevoegdheden blijven dus overeind. Maar de maatregelen zijn niet vrijblijvend. De EU-landen worden afgerekend op het resultaat. Voor een EU-land is een langdurige werkloosheid van 15 procent bijvoorbeeld niet houdbaar. Als maatregelen om deze werkloosheid terug te dringen ondanks Europese waarschuwingen uitblijven of geen effect hebben, worden er sancties getroffen. Denk aan het korten op EU-gelden of het opleggen van een boete.

In het uiterste geval kan een land onder curatele worden gesteld als het vraagt om financiële steun. Steun wordt dan niet alleen afhankelijk gesteld van saneringen, maar ook van economische hervormingen. Zoals we nu ook al van Griekenland eisen.
Europese solidariteit mag nooit een vrijbrief zijn voor wanbeleid. Anders zijn de financiële steunmaatregelen slechts stoplappen die misschien tijdelijk werken, maar op langere termijn de eurozone niet kunnen vrijwaren van instabiliteit. Dan komt er een nieuwe crisis, of een permanente subsidiestroom van noord naar zuid.

We zullen de komende tijd de voorstellen om de schuldencrisis te bedwingen in hun samenhang bezien. Afspraken voor crisisbestrijding op korte termijn kunnen niet komen zonder harde, afdwingbare afspraken om het groeivermogen van de EU-landen te versterken. Dit geldt niet alleen voor de toekomst. Ook voor steun uit het noodfonds in de komende maanden zijn onomkeerbare hervormingen in deze landen een noodzakelijke voorwaarde.

De vraag is of we zwakkeren helpen met omvangrijke geldoverdrachten en subsidies. Of dat we stabiliteit juist zeker stellen door meer discipline, strengere afspraken en door naleving van die afspraken strikter af te dwingen met straffen en boetes ­- het Europa van de plichten. Wij kiezen voor het laatste.

Maxime Verhagen, minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden