Opinie Lezersbrieven

Marx was niet origineel en waaide mee met de heersende wind

Viering van Karl Marx’ 200ste geboortedag in de Grote Hal van het Volk in Beijing, 4 mei. Foto EPA

Brief van de dag: Laten we niet meewaaien met Marx

In zijn artikel ‘Marx had ten minste deels gelijk’ (O&D, 3 mei) pleit Carel Zuil voor eerherstel van Karl Marx. Ik raad hem aan het artikel van Bolhuis op de ­tegenoverliggende pagina te ­lezen (‘Economen waaien te veel met de wind mee’). Zelfs als men Marx niet de enorme ellende aanrekent die in zijn naam is ­geschied, dan toch wel ’s mans volstrekte falen als het gaat om het voorspellen van welke majeure economische ontwikkeling dan ook. Marx was niet origineel en waaide meer mee met de heersende wind dan de aanhangers van zijn ideologie ooit zullen toegeven.

Dat geldt in het bijzonder Marx’ kritiek op ‘de geldcultuur’, die Zuil nu met waardering aanhaalt. Geld heeft al sinds bijbelse tijden een dubieus imago als ‘slijk der aarde’. Daar hebben we Marx niet voor nodig, al zal hij dit religieuze ­inzicht ongetwijfeld als ‘opium van het volk’ hebben genegeerd. Om Bolhuis te parafraseren: ook Marx was maar een gewoon mens, die zich liet meeslepen door heersende revolutionaire winden. Laten we deze econoom liever vergeten, dan wel de herinnering aan hem gebruiken als waarschuwing tegen economische hoogmoed, die Bolhuis treffend kritiseert.

Frank Hartmann, Rotterdamhoogleraar School of Management, Erasmus Universiteit

Herman Krebbers

Eén aspect mis ik in de vele necrologieën die ik over Krebbers lees : hij was de beste concertmeester die ik in veertig jaar orkestervaring heb meegemaakt!

Werner Herbers, voormalig solohoboïst van het KoninklijkConcertgebouworkest, Amsterdam

Wat denkt Sigmund?

Peter de Wit laat in zijn cartoon van 4 mei zien waar mensen aan kunnen denken tijdens de twee minuten stilte bij de jaarlijks Dodenherdenking. Maar wat denkt Sigmund?

Uiteraard kan ik niet spreken voor mijn stripcollega. Wel voor mijzelf. Mijn gedachten gingen uit naar enkele klanten met wie ik al lang werk. Zij zijn kinderen van ‘foute ouders’. En in hen is grote angst voor afkeuring door de buitenwereld. Zo dat zij geneigd zijn zich te isoleren en nu nog doodsbang zijn dat men achter hun geheim komt.

Ik krijg deze mensen niet uitgelegd dat zij mogen stoppen zichzelf te veroordelen voor het feit dat ze in het gezin geboren zijn waarin ze geboren zijn. De pesterijen die zij hebben ondergaan, geven hen als het ware levenslang. Wat zou het mooi zijn als een afvaardiging van deze onschuldig veroordeelde kinderen ook een krans zou mogen leggen op de Dam.

Els de Vos, psychiater, Helmond

Giro en Israël

Ongenuanceerd stuk van Bert Wagendorp over de Giro in Israël (Ten eerste, 5 mei), met name door het land over een kam te scheren met Qatar en Rusland, waar net Nalvany is gearresteerd.

Natuurlijk is er van alles mis in Israël, echter, het is een democratie, de minister-president kan worden vervolgd wegens corruptie, er is een florerende lgbt-gemeenschap, er kan worden gedemonstreerd en het land is al vanaf zijn oprichting in 1948 in overlevingsmodus (en was met een zachte opstelling allang van de kaart verdwenen). Ik praat het onrecht dat de Palestijnen is en wordt aangedaan niet goed, maar er is wel degelijk ook een normaal, sociaal en genuanceerd beeld van Israël dat het verdient om ook eens belicht te worden.

Marco Bes, Amsterdam

Collignon en Israël

In Nederland zijn vele lobby’s actief, waarvan die betreffende het milieu heden ten dage verreweg het succesvolst is. Dat politiek tekenaar Jos Collignon, die weer eens al dan niet terecht onder vuur ligt wegens antisemitisme (Ombudsman, 5mei) wat mij betreft moet hij vooral zijn eigen gang blijven gaan voor zijn verdediging een bekend maar onfris vooroordeel aanhaalt, dat van die ‘Israël-lobby’ (een variant op de naar het schijnt alom aanwezige Joodse lobby), vind ik echter verontrustender dan zijn tekeningen over dat kleine landje aan de Middellandse Zee in de vijandige omgeving.

Ernst-Jan Krol, Groningen

Israël en Palestina

In de artikelen over antisemitisme die rond 4 mei verschenen, wordt zonder uitzondering gerefereerd aan de Israëlische bezetting van Palestina als bron van bepaalde op Europese Joden geprojecteerde woede.

Nergens wordt ook maar het begin van de suggestie gedaan dat de bezetting van Palestina mensenwerk is, geen natuurverschijnsel. In stand gehouden omdat de internationale gemeenschap, u en ik dus, al decennia deze evidente schendingen van de internationale rechtsorde accepteert en blijft recht praten wat krom is.

Wijzelf zijn de zachte heelmeesters die maken dat deze wonden steeds harder gaan stinken. De Europese Joden en de Palestijnse burgers betalen de hoge prijs.

Claire Legène, Etten-Leur

Parachutisten

Het herdenken van de oorlogsdoden op 4 mei is ook bij jongere generaties vanzelfsprekend, blijkt uit de drie familie-interviews (Ten eerste, 5 mei).

De historische kennis laat nog wel wat te wensen over. De 18-jarige Sanne Joosen heeft zich verdiept in de oorlogsgeschiedenis van Moerdijk. ‘Het meest bijgebleven zijn de parachutisten die bij de Moerdijkbruggen verdronken of werden neergehaald door de Duitsers. Ze kwamen hier om ons te helpen, maar kwamen om. Ik denk dat ik het daarom nog zo goed weet.’

Aangrijpend inderdaad, behalve dat de enige parachutisten die in de oorlog bij de Moerdijkbruggen landden Duitsers waren, op 10 mei 1940.

Evert van Ginkel, Leiden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.