Boekrecensie Karl Marx

Marx in een mooie heruitgave (drie sterren)

Boekrecensie (non-fictie) - De Duitse ideologie en drie basisteksten van Karl Marx

Een beroemde uitspraak van Karl Marx luidt dat grote wereldhistorische gebeurtenissen zich vaak tweemaal voordoen, de eerst keer als tragedie, de tweede keer als klucht. Hoewel de nieuwe uitgave van een aantal teksten van Marx door uitgeverij Vantilt zeker geen wereldhistorische betekenis heeft, ben ik toch geneigd de woorden van Marx erop te betrekken. Centraal in het boek staat de door Marx en Engels samen geschreven De Duitse ideologieDie werd eerder in 1972 gepubliceerd door de toen jonge Socialistische Uitgeverij Nijmegen in een uitstekende vertaling van Hugues Boekraad en Henk Hoeks. In de opstandige geest van de jaren zestig zochten studenten naar een theoretische fundering van hun acties. Die vonden ze in het marxisme. Belangrijke losse teksten van Marx verschenen snel in bundels of in het eveneens door Sun uitgegeven tijdschrift Te elfder ure. Ze werden verslonden.

In een terugblik mogen we hier van een tragedie spreken. Want men verdwaalde snel in steriele filosofische discussies over de jonge en de oude, de humanistische en de economische Marx. De grote maatschappelijke veranderingen in de verhoudingen tussen jong en oud, vrouw en man, die als een vrucht van de jaren zestig gezien kunnen worden, lagen nu juist niet op het terrein van de economie, waarop Marx zich richtte. Het kapitalisme, waarvan hij de doodgraver wilde zijn, is springlevend en vaster verankerd dan ooit.

Daarmee wordt de hernieuwde uitgave van beroemde teksten van Marx nog geen klucht. Ze zijn klassiek en belangrijk genoeg om een plaats te verdienen in de mooi uitgegeven reeks filosofische boeken van Vantilt. Maar de paukenslag waarmee dit boek is aangekondigd, Marx’ beruchte uitspraak – ‘De filosofen hebben de wereld slechts verschillend geïnterpreteerd; het komt erop aan haar te veranderen’ – doet in het licht van de geschiedenis toch wat koddig aan. Helaas maakt het nawoord van Marin Terpstra er echt een klucht van. Het is onbedoeld een ergerlijk voorbeeld van de filosofische muggezifterij waarmee de ontdekking van Marx in het verleden gepaard ging.

De Duitse ideologie en drie basisteksten van Karl Marx

Karl Marx & Friedrich Engels 

Uit het Duits vertaald door Henk Hoeks en Hugues C. Boekraad.

Vantilt; 216 pagina’s; € 19,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.