Opinie

Martin Sommer winkelt zeer selectief in ons werk

Martin Sommer doet publicaties van migratiewetenschappers geweld aan om zijn gelijk te halen.

Migranten bij een tent vlakbij een trein- en busstation in Belgrado in Servië. Beeld EPA

'We moeten uitkijken met feiten', aldus Martin Sommer in zijn rubriek Vrij zicht in de Volkskrant van zaterdag 22 augustus. Sommer gelooft de wetenschappelijk onderzochte feiten niet en beweert om zijn eigen gelijk te halen dat veel migratieonderzoekers, zoals ondergetekenden, de feiten over migratie zodanig presenteren dat de waarheid geweld wordt aangedaan.

Selectief

Dat is een ernstige beschuldiging. Bij de bespreking van de voorbeelden die hij gebruikt om zijn bewering te onderbouwen, blijkt echter dat Sommer zelf zeer selectief heeft gewinkeld in onze en andermans publicaties. Kortom: hij maakt zich juist schuldig aan hetgeen hij ons verwijt.

1. Wij zouden menen dat grootschalige immigratie de vergrijzing kan oplossen. Een fraaie stropop, maar dat beweren wij nergens. Wat we wel betogen, is dat bij verstandig beleid de economie profijt kan hebben van immigranten, zowel van hoog- als laaggeschoolden. Monique Kremer van de WRR heeft dat onlangs nog overtuigend beargumenteerd in de Volkskrant ten aanzien van Oost-Europese migranten.

2. Daarnaast zouden wij de hoge aantallen vluchtelingen wegwuiven door erop te wijzen dat in het verleden de aantallen veel hoger waren. Sommer stelt daartegenover dat Duitsland dit jaar wel eens een absoluut record zou kunnen bereiken. Hoewel dat laatste nog lang niet vaststaat, zijn de werkelijke feiten dat andere landen zoals Jordanië en Libanon veel meer vluchtelingen opvangen dan heel Europa samen, en dat Europa in het verleden (in de jaren negentig bijvoorbeeld) wel voor hetere vuren heeft gestaan.

3. Vervolgens zouden we hebben beweerd dat 'ze heus allemaal terug gaan'. Nee, we stellen op basis van onderzoek alleen vast dat Marokkanen tot kort voor de sluiting van de Schengengrens na gedane seizoensarbeid vaak terugkeerden, omdat zij toen nog wel vrij mochten reizen van en naar Zuid-Europa. Dat zijn de feiten. Dat principe van circulaire migratie wordt juist onderbroken door de sluiting van de grenzen. Dan blijven de migranten juist.

4. Tot slot zouden wij volgens Sommer menen dat de staat onmachtig is om migratie te reguleren. Dat hangt, opnieuw, van de context af. Voor vluchtelingen gaat dit grotendeels op , althans als een staat zich aan internationale regels wil houden. Tot op zekere hoogte kunnen staten arbeidsmigratie reguleren, maar bij een aanhoudende arbeidsvraag vertaalt zich dat in toenemende irreguliere migratie.

Feiten

Met Sommer zijn we van mening dat we verstandig moeten nadenken over grenzen en migratie. Maar dan wel graag op basis van feiten en van het hele verhaal. En met oog voor de internationale realiteit.

Migratie is een onlosmakelijk deel van onze internationale samenleving. Maar nu sterven er duizenden mensen aan onze grenzen, vooral omdat de EU alleen mensen geboren in bepaalde landen legaal toegang verschaft: discriminatie op geboortegrond. En daardoor ontstaat het irreguliere circuit.

Legale arbeidsmigratie (met trapsgewijze toegang tot de sociale zekerheid) en een humanitair vluchtelingenbeleid is wat anders dan grenzen afschaffen, wat Sommer ons in de schoenen lijkt te schuiven. Dat zou onzinnig zijn. Grenzen zullen er altijd blijven.

Heilloze weg

De EU zit nu echter al jaren vast in een irreële tunnelvisie, en met de dramatische consequenties die we dagelijks zien. De duizenden doden en dat mensensmokkel een reactie is op grenscontroles en niet de oorzaak van migratie, zijn feiten die Sommer niet eens noemt. Politiek is het huidige beleid, zoals ook Olaf Tempelman in zijn essay 'Europa - het gekleurde continent' liet zien, een heilloze weg.

Want door dit restrictieve beleid neemt de irreguliere migratie juist toe, waarmee de zichtbaarheid en beheersbaarheid van de migratie juist worden verminderd en xenofobie wordt aangewakkerd. Ook daarover rept Sommer niet. In plaats daarvan lijkt hij willens en wetens op zoek naar het bewijzen van zijn eigen gelijk. Daar is dit zo belangrijke debat niet mee gediend. Dus uitkijken met feiten? Het is juist uitkijken voor de wegkijkers van de feiten.

Leo Lucassen (Directeur Onderzoek van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en hoogleraar sociale geschiedenis, Universiteit Leiden).

Henk van Houtum (hoofd van het Nijmegen Centre for Border Research, Radboud Universiteit Nijmegen)

Hein de Haas (hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam, research associate International Migration Institute (IMI, University of Oxford)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.