Column

Martin Sommer: 'Ik zet mijn centen in op 50Plus'

Nu we weer wat gekalmeerd zijn na de zege van Trump, is het tijd voor een wat afstandelijker oordeel. Zijn kiezers stemden tegen een ontketende, onbegrensde wereld. Het maakt niet uit of die Mexicaanse muur er komt; het was een symbool. Zoals 'take back control' van de Brexit een symbool was. Kort gezegd is de conservatieve revolte losgebarsten. Dat verklaart meteen waarom vrijwel niemand de Brexit, Trump of nu weer de winst van de Franse presidentskandidaat Fillon zag aankomen.

Krol: broodjes eten...Beeld ANP

Conservatisme bestaat eigenlijk niet, is in de opvatting van the powers that be niet meer dan achterlijke traditie. We moeten immers voorwaarts. Dit geldt eens te meer als het nationaal conservatisme betreft. Nationalisme is al bijna fascisme, zeker in progressieve ogen. Toch is dit wat enorme aantallen kiezers willen, hun oude schoenen houden in tijden van onzekerheid. En het is wat ze goed en juist vinden - de historisch gegroeide gezamenlijkheid van de natie.

Als we Italië even overslaan is Nederland aan de beurt voor een aardbeving per stembus. De campagne is begonnen en we kunnen een eerste blik werpen op de krachtsverhoudingen. Wat ik opsteek uit de VS, Groot-Brittannië en Frankrijk zijn drie elementen voor een succesformule: harde kritiek op immigratie en globalisering; geen mitsen, maren en compromissen; en een politiek onbeschreven kandidaat hoeft niet noodzakelijk anderszins onbevlekt te zijn.

Iedereen denkt nu dat Rutte op zijn sloffen gaat winnen. Dat zou kunnen tegenvallen. Hij heeft een plan maar geen verhaal. Hij heeft zich vaak krachtig uitgelaten - geen cent voor de Grieken; liever sneuvelen in de woestijn dan terugkeren; pleurt op. Tegelijk is het niemand ontgaan hoe elastisch die stevigheid is. Rutte is een man van alle seizoenen. Dat is een noodzakelijke kwaliteit voor de kunst van het compromis. Nu kan het zich tegen hem keren, zoals buigzame collega's eerder ondervonden. Cameron deed eerst zelf alsof hij genoeg had van de EU en voerde daarna een ongeloofwaardige campagne om erin te blijven. De Franse president Hollande pakte als kandidaat hard uit tegen het grote geld, om daarna jaar na jaar terug te schuifelen. Nog 4 procent van de Fransen wil met hem verder.

Voor Rutte betekent conservatisme terug naar de jaren '50 met pantoffels aan. Dat zei hij om Buma en Asscher weg te zetten. Zij hebben er inderdaad meer gevoel voor, maar komen er ook niet uit. Asscher flirt met 'progressief patriottisme'. Wat zou dat zijn? In zijn algemeenheid overtuigt het niet, omdat socialisme naar zijn aard wil afrekenen met 'oude vormen en gedachten'. Meer in het bijzonder is Asscher graag sceptisch over de uitwassen van immigratie en globalisering. Tegelijk laat zijn eigen PvdA geen kans voorbij gaan om zich in te zetten voor soepeler immigratieregelingen, van kinderpardon tot bedbadbrood.

Ook CDA-leider Buma zal het conservatieve gat niet kunnen vullen. Hij heeft beslist gevoel voor de morele waarde van traditie. In zijn boek Tegen het cynisme vertelt hij over een bestuursgeschiedenis van generaties Buma. Dat helpt bij het besef van een doorgaande lijn, dat ook in zijn partij onmiskenbaar aanwezig is. Maar zijn CDA hoort ook bij de gevestigde orde die meent dat Europese waarden boven nationale waarden gaan. Buma vindt dat het meerderheidsnee tegen het verdrag met Oekraïne nee moet blijven, ook al is hij zelf tegen referenda. Intussen is hij allerminst zeker van zijn partijgenoten in de Eerste Kamer. Het CDA zal niet in staat zijn een helder geluid te laten horen.

Rutte: pantoffels aan...Beeld ANP

Mark Rutte sleept zijn bestuursverleden mee, net als PvdA en CDA. Bij de VVD denken ze nog dat het een pre is. Maar kiezen is afrekenen geworden. Dat geldt zelfs voor Geert Wilders. Naar zijn 30 zetels in de peilingen wordt met angst en afgrijzen gekeken. Maar ook hij heeft inmiddels een geschiedenis. Niet dat zijn proces hem deert. Zijn kiezers zullen instemmen met 'minder Marokkanen' of hun schouders ophalen; ook de schandalen uit de PVV-binnenwereld raken zijn achterban niet, zoals Trump geen last had van zijn financiële perikelen of gebrekkige omgangsvormen. Wat Wilders kan dwarszitten is zijn imago als 'wegloper' uit Rutte 1. Zijn electoraat zit niet meer te wachten op premier Wilders. De vraag is of een programma op een A4tje en de belofte van weer vier jaar politieke handgranaten de Kamer ingooien genoeg zal zijn voor succes.

Mijn centen voor de verkiezingen zet ik op 50Plus. Ik ben niet de enige. Niet voor niets besteedde Rutte op het VVD-congres badinerende woorden aan 50Plus-voorman Henk Krol, die tijdens een debat alle broodjes naar binnen werkte en daarna weg was. Henk Krol mag zelf gesjoemeld hebben met zijn pensioenpremies, dat deert zijn luide, conservatieve boodschap niet: handen af van de oudedagsvoorziening.

Krol wordt tot dusver nauwelijks gezien, omdat het thema dat hij aansnijdt niet wordt gezien. Ouderen worden immers steeds rijker. Daar denken veel ouderen anders over. Zij voelen zich, met hun gemiddeld besteedbaar inkomen van 30 duizend euro, weggezet als egoïsten. Zij kiezen als iedereen op grond van hun verwachting: het zal eerder minder worden dan beter, qua pensioenen, zorg, omgangsvormen en respect. Ouderen zijn inderdaad conservatiever. Er zijn er veel van. Let op 50Plus.

Asscher: progressief patriottismeBeeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden