ColumnSheila Sitalsing

Mark Rutte vond altíjd al dat landsbelang boven partijbelang gaat

null Beeld

Aan spectaculaire metamorfoses uit het dierenrijk – zwart bolletje met staartje wordt kikker, rups wordt vlinder, gruwelijke zwart-oranje larve wordt lieveheersbeestje – hebben we prachtige kinderboeken overgehouden (één van de hartverscheurendste prentenboeken die ik met natte ogen aan m’n kinderen heb voorgelezen heet Het Dikkopje en de Rups en gaat over een fatale liefde tussen een kikkervisje en een regenboogkleurig rupsje), maar vergeleken bij de gedaanteverwisseling van Mark Rutte, is dit allemaal kinderspel. Apennootjes. You ain’t seen nothing yet.

Bij het dikkopje groeien eerst bescheiden achterpootjes aan. Dan voorpootjes. Dan valt het staartje eraf. Hij verkleurt, groeit, neemt de tijd. De rups wordt een pop, ligt soms de hele winter kalm te transformeren. Bij de demissionaire premier gaat het in één keer van patsboem, compleet nieuw.

Pas geleden zat hij nog in de ministerraad instemmend te knikken wanneer collega-ministers zich weer eens bekloegen over volksvertegenwoordigers van de coalitie die hun volksvertegenwoordigende taak zo serieus namen dat ze zich opwonden over falend beleid van hun eigen ministers. Ongehoord natuurlijk. Dat wil zich maar ‘profileren in de media’, jammerde de premier, en hij vertelde erbij dat hij daar korte metten mee ging maken in zijn eigen partij. Vanwege ‘het belang van eenheid’.

Tot afgelopen donderdag nog smeerde hij alle kieren in de coalitie dicht. Trommelde hij elke maandag de belangrijkste Kamerleden van de hele coalitie op om tevreden vast te kunnen stellen dat er geen afwijkende opvattingen of gedachten waren. Vanwege ‘het belang van eenheid’.

Het is nog maar heel kort geleden dat er een bonnetje zoek was op het ministerie van Justitie van zijn lievelingspartijgenoot Ivo Opstelten, en dat zich toen op instigatie van de premier twéé Kamerleden van de VVD naar het ministerie spoedden om te helpen met het opstellen van een officiële tekst die bedoeld was om de Tweede Kamer diep het donkere bos in te sturen. Want ‘belang van eenheid’, of gewoon: ‘ons belang’.

Toen kwam die nacht.

En nu heeft hij ‘radicale ideeën’ over een nieuwe bestuurscultuur. Nu vindt hij dat ‘al die overleggen’ tussen Kamer en kabinet ook niks: ‘Het zou veel minder kunnen en misschien kan het wel bijna helemaal weg’, beaamde hij donderdagavond. Nu omarmt hij softe linkse ideeën van de PvdA en GroenLinks over een ‘sterkere rechtspositie voor burgers’ en meer geld voor de sociale advocatuur (die de VVD net effectief heeft uitgekleed). Nu is hij heel erg vóór nog softere en linksere PvdA-GL-ideeën over ‘waarborgen opnemen in wet- en regelgeving om schrijnende effecten te voorkomen’ (terwijl de VVD gruwt van ‘de discretionaire bevoegdheid’). Nu zegt hij dat hij altíjd al heeft gevonden ‘dat het landsbelang boven het partijbelang gaat’.

Hij zegt dit soort dingen met het fanatisme van de bekeerling. Hij draagt zijn pasverworven opvattingen uit met een vanzelfsprekendheid alsof ze er altijd al zaten, goed bewaard in al zijn vezels.

Herman Tjeenk Willink, die vrijdag het verslag uitbracht van zijn pogingen om een weg te banen naar de formatie van een nieuwe regering, loopt lang genoeg mee om te weten dat veranderingen die zijn ingegeven door politieke overlevingsdrang niet allemaal even bestendig zijn. Maar hij ‘acht de heer Rutte tot veel in staat’ en heeft er ‘alle vertrouwen in’.

Binnenkort, zo heeft Rutte meermaals aangekondigd, zal hij zijn ‘radicale ideeën’ officieel aan ons presenteren. We zullen zitten wachten en ‘waar blijft hij nou?’ tegen elkaar zeggen. Totdat iemand op een rondfladderende bontgekleurde vlinder zal wijzen: daar zul je hem hebben. Helemaal nieuw.

Podcast Koorts

De neiging om kritiek af te dekken zit heel diep in Den Haag, komen we daar ooit vanaf? Luister de politieke podcast Koorts met columnist Sheila Sitalsing, hoofdredacteur Pieter Klok, chef Den Haag Raoul du Pré en presentator Gijs Groenteman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden