Opinie

Mark Rutte sloeg bij de VN de plank pijnlijk mis

Mark Ruttes analyse ging noch op het ene, noch op het andere in.

Koning Willem-Alexander en premier Mark Rutte tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Beeld anp

Het was in meer opzichten een pijnlijke coïncidentie: premier Mark Rutte houdt in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een toespraak waarin hij benadrukt dat we duurzame ontwikkeling vooral aan het bedrijfsleven moeten overlaten. Allicht hebben de adviseurs van de premier geen tijd meer gehad zijn toespraak aan te passen aan twee vlak daarvoor binnengekomen inzichten.

Ten eerste: het spectaculaire bedrog van Volkswagen. De kwestie laat opnieuw zien wie, in de machtsverhoudingen tussen overheden en bedrijven, de machtigste partij is.

Maar hoe liggen die machtsverhoudingen als het gaat om nucleaire energie? In België staan twee nucleaire centrales met 'scheurtjes' op de nominatie om weer opgestart te worden. Het is nog even wachten op toestemming van de controlerende autoriteit, de FANC: heeft de FANC én de goede informatie én de politieke onafhankelijkheid om Electrabel tegen te spreken? Het bedrijf heeft geen goede reputatie.

En hoe zit het met de expertise- en machtsbalans als het gaat om chemische stoffen? Of om de aan medicijnen en voedsel toegeschreven voordelen en risico's? Overheidscontrole op deze terreinen is, juist ook in Nederland, de voorbije jaren systematisch afgebouwd. Dat is niet verstandig.

Koning Willem-Alexander en premier Mark Rutte en minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Beeld anp

Weinig valide

Bovendien en voor de premier van belang: de VW-casus toont aan hoe weinig valide de zogenaamd eco-modernistische theorieën zijn: alsof 'de markt' onze milieuvraagstukken zal oplossen door een combinatie van slimme technologie aan de aanbodzijde en een milieubewuste en goed geïnformeerde burger aan de vraagzijde. De VW-casus toont het illusoire van die aannames aan, en de noodzaak van onafhankelijke expertise.

Ten tweede: wat minder spectaculair was de afgelopen dagen ook de evaluatie van de millennium doelstellingen in het nieuws. Een set van acht doelen die de wereldgemeenschap via de VN in 2000 had geformuleerd: over armoede, volksgezondheid, onderwijs, milieu. Slechts één ervan is bereikt: de reductie van extreme armoede. Voor een goed begrip: het gaat om mensen die met minder dan 1,25 dollar per dag moeten rondkomen. Sinds 2000 is hun aantal wereldwijd met bijna 60 procent gedaald.

China

Maar: bij nader inzien zit zo goed als geheel die 'winst' in één land: China. Die maatschappelijke transformatie is meer dan een nader onderzoek waard. Daarop vooruitlopend: ze is in elk geval niet het gevolg van een bedrijfsleven op zoek naar duurzaamheid. Bovendien: een zeer groot deel van het verlies aan milieukwaliteit sinds 2000 is óók aan China toe te schrijven: armoedebestrijding ten koste van milieu. Duurzaamheidsdoelstellingen werken elkaar tegen.

Mark Ruttes analyse ging noch op het ene, noch op het andere in: niet op het vaak dubieuze gedrag van het bedrijfsleven en niet op de onvermijdelijke tegenstrijdigheid van duurzaamheidsdoelstellingen. Op beide punten heeft de overheid een rol, heeft zij keuzes te maken.

Pieter Leroy is hoogleraar Milieu en Beleid aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.