ColumnBert Wagendorp

Mark de Ontsnappingskunstenaar wordt Leugenkampioen

null Beeld

Mark Rutte stond voor de zwaarste opdracht uit zijn politieke loopbaan. Hij moest zich bevrijden uit een net waarin hij verstrikt was geraakt en dat om een uur of tien donderdagochtend (half acht Mark-tijd) nog eens extra strak was aangetrokken. Toen werd namelijk bekend dat hij degene was geweest die met de verkenners Jorritsma en Ollongren over Pieter Omtzigt had gesproken. Hier gaat hij niet uitkomen, dacht ik. Mark Rutte is de grootste Ontsnappingskunstenaar van zijn generatie, de Houdini van het Binnenhof, maar dit keer gaat hij ten onder.

Ik heb Rutte in de Tweede Kamer al vaak het onmogelijke horen verdedigen, recht horen praten wat krom was, leugens zien transformeren in heilige waarheden en feiten zien wegtoveren – feit in de hoge hoed, abacadabra met z’n goochelstokje, weg feit, iedereen stupéfait: hoe had hij dat nou weer geflikt?

Meestal viel dat niet precies te zeggen. Het had iets te maken met het masseren van woorden, het verschuiven van betekenissen, het koppelen van waarnemingen die niets met elkaar hadden te maken of juist met het verbreken van elke logica. Dit alles met een blije glimlach en naar begrip hengelende ogen waarmee hij de Kamer telkens weer wist te hypnotiseren.

Maar nu kwam voor de Ontsnappingskunstenaar de meesterproef. Hij had bezworen dat de naam Omtzigt tijdens zijn gesprekken met de verkenners niet was gevallen, maar nu stond zwart op wit dat dat wél was gebeurd. Daarmee lag de lat voor de Ontsnappingskunstenaar wel heel hoog. Die zou vandaag alles moeten geven, hij zou moeten laten zien dat hij niet voor niets tot de allergrootsten van zijn vak werd gerekend. Het was nu of nooit, voor de Ontsnappingskunstenaar.

Hij begon met het erkennen van een fout, zijn vaste openingszet. Hij had niet moeten zeggen dat het nooit over Omtzigt was gegaan. Daarna deed hij iets waardoor ik meteen wist: de Ontsnappingskunstenaar is niet in grote vorm. Hij draait op routine, hij gaat ons vandaag geen glimp van zijn geniale ontsnappingstrucs laten zien. Ik begon zelfs te vrezen dat de Ontsnappingskunstenaar voor de eerste keer zou gaan falen.

De Ontsnappingskunstenaar had zich het gesprek met de verkenners ‘verkeerd herinnerd’. Hij herinnerde zich niets van een gesprek over Omtzigt. Dat was teleurstellend voor de fans van de Ontsnappingskunstenaar. Dit was zijn vaste trucje dat hij al vaker uit de kast had gehaald, en dat niet paste bij het voor deze ontsnappingspoging vereiste niveau.

U bent een geboren leugenaar, zei iemand. U staat ons hier altijd voor te liegen.

De Ontsnappingskunstenaar zei dat hij de pers naar eer en geweten te woord had gestaan. Ik heb niet gelogen, zei hij. Ik heb niet gelogen! Ik heb níét gelogen! Ik sta hier de waarheid te vertellen. Ik spreek hier geen leugens! Ik sta hier niet te liegen.’ De Ontsnappingskunstenaar vertoonde nu tekenen van paniek en begon steeds luider te spreken. Hij sloeg met zijn vuist op de katheder. Ik vind het rúk dat ik me dat niet herinner, zei hij. Hij brak nu bijna. Heb ik jullie ooit belazerd? vroeg hij. Dat was een vreemde vraag voor een Ontsnappingskunstenaar. Mensen belazeren hoorde bij zijn beroep.

Iedereen vond het een superslechte voorstelling, van de Ontsnappingskunstenaar. Hij werd weggejouwd. De Ontsnappingskunstenaar was geen schaduw meer van zijn oude zelf. In plaats van te ontsnappen raakte hij steeds verder verstrikt.

De tijd van de Ontsnappingskunstenaar leek voorbij. Misschien moet ik maar Leugenkampioen worden, dacht de Ontsnappingskunstenaar. Ik geloof dat ik tegenwoordig beter ben in liegen dan in ontsnappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden