Mariko Peters: 'Wat is er gebeurd met de VVD die kunst een warm hart toedroeg?'

Woensdagavond wordt in de Tweede Kamer de afschaffing van de Wet Werk en Inkomen Kunstenaars besproken. Het is de zoveelste klap die wordt toegebracht aan de sector kunst en cultuur. Mariko Peters vindt het afschaffen onbegrijpelijk. De WWIK doet precies wat dit kabinet wil: meer cultureel ondernemerschap stimuleren.

Mariko PetersBeeld anp

De Wet Werk en Inkomen Kunstenaars (WWIK) bestaat nog maar zes jaar. Het is één van de vernieuwende arrangementen voor het stimuleren van eigen regie die eerst is ontworpen door CDA en VVD - onder de kabinetten Balkenende - en nu door diezelfde partijen weer wordt afgebroken. Andere voorbeelden zijn het persoonsgebonden budget in de zorg en het rugzakje in het onderwijs. Allemaal arrangementen die passen in een 21ste eeuw, omdat ze de mens centraal zetten in plaats van het systeem en nog goedkoper zijn ook.

In een notendop ziet de WWIK er als volgt uit. Als een kunstenaar voldoet aan alle vereisten voor een bijstandsuitkering, kan hij of zij ook kiezen voor de WWIK. Dat betekent: tijdelijk (maximaal 4 jaar) een lagere uitkering van 70 procent van het bijstandsniveau. De kunstenaar heeft geen sollicitatieplicht, maar moet wel steeds meer eigen inkomsten verwerven als zelfstandig ondernemer om de uitkering te behouden. Na afloop van de WWIK is 94 procent van de gebruikers economisch zelfstandig.

Onzeker
Een prachtige liberale regeling, die startende ondernemers de kans biedt zelfstandig de eigen broek op te houden zonder beroep op de Bijstand te hoeven doen. De VVD zou hem verzonnen kunnen hebben. En dat is ook het geval. Het was staatssecretaris Van Hoof van VVD huize die de wet ontwierp, omdat kunstenaars een bijzondere marktpositie hebben. Ik citeer: 'Een kunstenaar creëert een product vanuit een bepaalde artistieke visie. Het is vaak onzeker of de visie van de kunstenaar in zoverre gedeeld wordt dat er ook afnemers zijn voor de producten van de kunstenaar.'

Toenmalig VVD woordvoerder Frans Weekers, inmiddels onze staatssecretaris van Financiën, was voor. Ik citeer opnieuw: 'Kunst heeft een bijzondere waarde voor de samenleving die vaak onvoldoende tot uitdrukking kom in de marktwaarde... Iedereen kent de waarde van kunst, maar lang niet iedereen kent ook de prijs van kunst.'

Make over
Wat is er gebeurd met die VVD? De VVD die de kunsten een warm hart toedroeg en de waarde ervan voor de samenleving erkende. In één zomer onderhandelen over het huidige kabinet is de VVD een extreme 'make over' ondergaan. De blonde beunhaas die zij als cosmetisch chirurg uitkiest maakt haar bepaald niet mooier. Elke visie op kunst en cultuur is vakkundig weggesneden. Die omvat voor de huidige staatssecretaris Sociale Zaken, VVD'er De Krom niet meer dan: de overheid moet zich minder met kunst en cultuur bemoeien, want dat staat in het Regeerakkoord.

Het is onbegrijpelijk dat een wet die goed functioneert, goed is geëvalueerd en goedkoper is, wordt opgeheven. Maar ik heb al enige kunst en cultuurdebatten met dit kabinet mogen voeren en koester dan ook geen illusie: de WWIK wordt afgeschaft. Net als bij de verhoging van het Btw-tarief, de bezuinigingen op de cultuursubsidies en het afschaffen van de regeling cultureel beleggen kan de oppositie argumenteren tot zij een ons weegt.

Daarom ga ik op zoek naar een alternatief dat wel op een Kamermeerderheid kan rekenen. Het kabinet verwijst kunstenaars die vanuit de Bijstand zelfstandig ondernemer willen worden nu door naar het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen. Die regeling houdt echter geen rekening met de bijzondere positie van kunstenaars. Het is voor hen bijvoorbeeld heel moeilijk aan te tonen dat hun bedrijf levensvatbaar is.

Ik stel daarom voor om het beste van de WWIK te combineren met het beste van de Bijstandsverlening Zelfstandigen. Een regeling die alle bijstandsgerechtigden de keus geeft om tijdelijk vrijgesteld te worden van de sollicitatie- en arbeidsplicht, tegen een lagere uitkering, terwijl zij de overstap naar zelfstandig ondernemerschap maken. En waarbij ze, onder voorwaarden, aanspraak kunnen maken op een rentedragend krediet.

Dit voorstel is in lijn met het Regeerakkoord van dit kabinet. Daarin staat dat ieder mens de kans verdient het beste uit zichzelf te halen. Dat is nu precies wat ik voorstel. Niemand kiest zomaar voor een uitkering die lager is dan de Bijstand. Zij die dat wel doen zullen dat doen om de kans te grijpen te ontdekken hoe zij het beste uit zichzelf kunnen halen. Of ze nu hardwerkende kunstenaars zijn of niet.

Mariko Peters is woordvoerder cultuur voor de GroenLinks Tweede Kamerfractie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden