Marco Kroon is een tragische held en heeft duidelijk een geloofwaardigheidsprobleem

Marco Kroon in de Donkere kamer van Damocles

Marco Kroon Beeld ANP

Er zijn geen bewijzen dat de oorlogsheld Marco Kroon eind 2007 door de Taliban in Afghanistan werd ontvoerd, ondervraagd, mishandeld en ‘ernstig vernederd’. Dat hij, zoals hij in februari verklaarde, een tijdje later een van zijn ondervragers tegenkwam en zijn pistool op hem leegschoot, is eveneens hoogst onzeker. Dat bleek uit een lange reconstructie, gisteren in de Volkskrant, waarvoor onze verslaggevers spraken met dertien bronnen die mogelijk iets meer wisten over het voorval en over Kroon.

De meeste bronnen dachten dat de gebeurtenis niet heeft plaatsgevonden, één milde bron wilde uit loyaliteit niet uitsluiten dat het toch was gebeurd, ‘zonder dat iemand er vanaf weet’. Dat is al met al een mager resultaat, vanuit Kroons gezichtspunt. Hij heeft duidelijk een geloofwaardigheidsprobleem.

De verklaringen voor wat er wél is gebeurd variëren. Eén verklaring luidt dat Kroon op een fruitstalletje is gereden, daar even is vastgehouden (‘ontvoerd’) in een woordenwisseling terechtkwam (‘ondervraagd’) en alleen door betaling van 700 euro aan een pak rammel kon ontkomen (‘ernstig vernederd’). Een schamel verhaal opgewaardeerd tot een heldensage.

Een andere verklaring is dat Kroon door de toekenning van de Militaire Willems Orde, de hoogste militaire onderscheiding die Nederland kent, aan grootheidswaanzin is gaan lijden en verhalen is gaan verzinnen die zijn eigen vermeende grootheid moesten ondersteunen.

Misschien, opperde een bron, is sprake van valse herinneringen en van feiten die door elkaar zijn gehaald. In die lezing zou de aanrijding met het fruitstalletje op waarheid berusten, maar heeft Kroon de rest er vermoedelijk bij gefantaseerd. Inclusief de afrekening met zijn kwelgeest. Een posttraumatische stressstoornis (ptss) behoort ook nog tot de mogelijkheden.

Marco Kroon, de Bossche caféhouder die in 2011 ook al werd neergezet als drugscrimineel en die nooit meer helemaal van dat stigma bevrijd raakte, ook niet nadat hij was vrijgesproken.

Willem-Frederik Hermans publiceerde in 1958 De donkere kamer van Damocles. Daarin probeert de hoofdpersoon Henri Osewoudt na de Tweede Wereldoorlog te bewijzen dat hij een verzetsheld is geweest, en geen verrader. Eén man weet dat hij de waarheid spreekt, de mysterieuze Dorbeck. Alleen is die in geen velden of wegen meer te bekennen. Een extra complicatie in het verhaal is, dat Dorbeck als twee druppels water op Osewoudt leek, wat de mogelijkheid opent dat Dorbeck niet meer was dan een hersenspinsel Osewoudt. 

De lezer weet niet wat er écht is gebeurd, talloze literatuurwetenschappers beten hun tanden erop stuk en zelfs de schepper van alle verwarring zelf, W.F. Hermans, verkeerde in dubio; hij kwam in de loop der jaren met verschillende verklaringen over de ware aard van Osewoudt/Dorbeck.

Heeft Marco Kroon alles verzonnen? Maar waarom dan? Hij bracht er alleen zijn heldenstatus maar mee in gevaar. Of werd die hem te zwaar en wilde hij die bewust vernietigen?

Wat ook nog zou kunnen (je zou het vanwege alle verklaringen bijna vergeten) is, dat Marco Kroon in februari de waarheid sprak. Hij werd tien jaar geleden ontvoerd, ondervraagd, mishandeld en vernederd. Hij kwam een ontvoerder tegen die zijn AK47 op hem richtte, maar hij was hem voor. Maar omdat niemand er belang bij heeft dat die waarheid naar buiten komt, of omdat het gevaarlijk is dat hij openbaar wordt, bestaat hij niet. Ook niet na langdurig onderzoek door de Militaire Inlichtingendienst en de Volkskrant.

Hermans wilde met de roman van alles zeggen, maar vooral dit: waarheid en werkelijkheid zijn niet kenbaar. Misschien hebben we zestig jaar later te maken met ondersteunend bewijsmateriaal voor die stelling, en zullen we de waarheid van Marco Kroon nooit te weten komen.

Misschien is er ergens een Dorbeck, die Kroon zou kunnen helpen. Misschien is er alleen een Dorbeck in Kroons hoofd en heeft die hem het verhaal ingefluisterd.

Net als Henri Osewoudt is Marco Kroon een tragische held.

Is Marco Kroon een fantast of een oorlogsheld? Dit is de reconstructie van Kroons missie, het incident en de twijfel

Defensiebronnen: geen mensenlevens in gevaar door verklaring Marco Kroon

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.