Opinie

Mannelijke captains of industry gaan zich heus niet massaal als vrouw registreren om een vrouwenquotum te ontduiken

Laten we ophouden met te doen alsof een zondvloed aan transgender personen nabij is. Pak de problemen aan en maak een wijziging van de geslachtsregistratie eenvoudiger.

Brand Berghouwer en Astrid Oosenbrug en Philip Tijsma
Een trans persoon gehuld in de transvlag tijdens de Pride walk, de jaarlijkse mars, voor gelijke rechten voor de wereldwijde regenbooggemeenschap.  Beeld ANP / Sabine Joosten
Een trans persoon gehuld in de transvlag tijdens de Pride walk, de jaarlijkse mars, voor gelijke rechten voor de wereldwijde regenbooggemeenschap.Beeld ANP / Sabine Joosten

Soms bekruipt je het gevoel dat transgender personen weer door precies dezelfde vooroordelen en stereotypen heen moeten als waarmee lesbische, homoseksuele en bi mensen zeventig jaar geleden werden geconfronteerd. Jongeren die zogenaamd door anderen ‘besmet’ zouden worden met homoseksualiteit. Mensen die naar psychiaters werden gestuurd om zich te laten ‘nakijken’. Beelden van groot maatschappelijk en moreel onheil als homoseksualiteit de ruimte zou krijgen.

Precies dat gevoel bekroop ons bij het lezen van de column ‘Geslachtswijziging bij wijze van adreswijziging’ van Martin Sommer op 4 februari in deze krant. Jongeren die na jaren van taboes eindelijk de ruimte voelen hun genderidentiteit te ontdekken, zet Sommer weg als een ‘hausse’ van jongeren die ‘denken dat ze in het verkeerde lichaam zitten’. Trans personen verdienen volgens hem ‘bekommernis’ en ‘deskundige hulp’ en het door de scheppingsleer ingegeven SGP-standpunt over trans mensen vindt hij een ‘helder denkstuk’.

Bureaucratisch geweld

Het klinkt alsof de zondvloed nabij is, maar wat is er nu werkelijk aan de hand?

Voor trans personen is het enorm belangrijk dat je je geslachtsregistratie kan laten wijzigen. Want wanneer je bijvoorbeeld al jaren als vrouw leeft terwijl er een ‘m’ in je paspoort staat, loop je continu het risico geridiculiseerd en uit de kast getrokken te worden. In de wachtkamer van de dokter, bij de douane, op je diploma en bij het legitimeren. ‘Bureaucratisch geweld’ noemt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch het.

Tot 2014 mocht wijziging van de geslachtsregistratie in Nederland alleen wanneer je je onomkeerbaar liet steriliseren. Stel je voor: door de overheid gedwongen worden te kiezen tussen een gezin stichten of jezelf kunnen zijn. Het was een internationaal erkende mensenrechtenschending waarvoor onze regering vorig jaar terecht excuses aanbood.

Sinds 2014 moeten trans personen nog altijd een ‘deskundigenverklaring’ halen – meestal bij een psycholoog – om hun registratie te kunnen wijzigen. Een behoorlijke inperking van het zelfbeschikkingsrecht. Stel je voor dat je naar een psycholoog moet om je seksuele oriëntatie te laten vaststellen. Of dat Sommer naar een deskundige gestuurd zou worden voor bijvoorbeeld een ‘m’ in zijn paspoort. En let wel, het gaat hier niet om een operatie, maar om de papieren wijziging van ‘v’ in ‘m’ of andersom.

Deskundigenverklaring

Daarom stellen wij voor om die deskundigenverklaring te laten vervallen. Ook de betreffende deskundigen zelf vinden dat de verklaring weinig toevoegt. Geen ‘keiharde lobby’ dus, maar redelijke argumenten die de regering onderschrijft en die leidden tot een wetsvoorstel.

En dan het groot maatschappelijk onheil dat volgens Sommer het gevolg zou zijn van dat wetsvoorstel. Denkt hij nu werkelijk dat mannelijke captains of industry zich straks massaal als vrouw gaan laten registreren om een vrouwenquotum te ontduiken? En moeten niet alle zedendelinquent die mensen in vrouwengevangenissen lastigvallen worden aangepakt, trans of niet?

Vrouwenorganisaties als Women Inc. en Atria zijn dan ook solidair met trans vrouwen. En de door Sommer geschetste problemen zijn helemaal niet aan de orde in landen als Noorwegen en Malta, waar de deskundigenverklaring al is afgeschaft, zo blijkt uit een wetenschappelijk onderzoek in opdracht van de regering.

Wel aan de orde is dat jaarlijks de helft van de trans personen in Nederland te maken krijgt met discriminatie en andere negatieve reacties. Dat trans mensen zeven keer vaker dan gemiddeld te maken krijgen met (bedreiging met) geweld en dat als gevolg van dat alles de zelfmoordcijfers tien keer hoger liggen dan gemiddeld.

Laten we die problemen aanpakken en wijziging van de geslachtsregistratie eenvoudiger maken, in plaats van de klok voor transgender personen zeventig jaar terugzetten.

Brand Berghouwer is voorzitter van Transgender Netwerk Nederland, Astrid Oosenbrug is voorzitter van COC Nederland en Philip Tijsma is voorzitter van COC’s Werkgroep Politiek.

Koffiedame

Niets dan goeds over Martin Sommer, maar hij maakt een denkfoutje: transgenders hebben juist geen mannenbrein, en de meeste transen onder ons zien er ook vaak uit als wat verlopen huisvrouwen (op een paar na). Dus jezelf in een kokerrokje wurmen om carrière te maken, zit er niet echt in. Zelfs als koffiedame worden wij niet geaccepteerd op de werkvloer.

Claudi Verhoeven, Groningen

Praten

Marieke Lucas Rijneveld bewonderde ik: ze koos er een jongensnaam bij, maar bleef gewoon zichzelf. Nu moeten we haar (sorry) ook al met hen/hun aanspreken. Ik hoor dat kinderen op de basisschool elkaar vragen hoe ze zich identificeren. Meestal weten ze het nog niet. Ik vraag me af of ik dat nu positief of negatief vind. Heel goed dat erover gepraat wordt, ik had alleen liever dat het niet uitmaakte.

Marianne van Omme, Amersfoort

Betutteling

Dat ‘deskundige hulp’ als ten diepste vernederend en dehumaniserend wordt ervaren, is blijkbaar niet belangrijk genoeg. De betutteling van transgender mensen (jij wéét helemaal niet wat je bent) door mensen die dat niet zelf zijn, heeft bijzonder veel weg van de manier waarop vrouwen zijn betutteld door de verplichtte wachttijd voor een abortus. We hebben nog een lange weg te gaan.

Max Rood, Echtenerbrug

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden