Man met ijzeren staaf is ware gezicht van het Kremlin

Oleg Kashin

In de avond van 6 november werd ik aangevallen door twee jonge mannen die waren gewapend met ijzeren staven. De aanval vond plaats op enkele meters van de ingang van mijn woning, die op tien minuten lopen van het Kremlin ligt.

Geamputeerd
Het is nu ruim een maand later, en ik lig nog steeds in het ziekenhuis. Een van mijn vingers is geamputeerd. Een van mijn benen is gebroken, evenals een deel van mijn kaak. Ik heb verscheidene verwondingen aan mijn schedel.

Enkele uren na de aanval gelastte president Medvedev een diepgaand onderzoek. Maar tot nu toe is niemand aangehouden, en ik heb ook niet de verwachting dat de daders ooit zullen worden opgepakt.

Drie theorieën dringen zich op over het motief voor de aanval, die ik beschouw als een moordaanslag. De eerste is dat de gemeentelijke autoriteiten van Khimki, een stad tussen Moskou en St. Petersburg, erachter zitten. Ik heb een paar kritische artikelen geschreven over een snelweg tussen de twee grote steden, die volgens plan dwars door Khimki gaat lopen, wat de plaatselijke bestuurders een goed idee vinden, maar waartegen veel inwoners bezwaar maken.

Theorie
De tweede theorie luidt dat Andrej Toertsjak, de gouverneur van de regio Pskov, de aanstichter is. Hij zou ernstig verbolgen zijn over een blog waarin ik betoogde dat hij zijn post louter en alleen te danken heeft aan zijn connecties in het Kremlin.

Volgens de derde theorie behoren mijn aanvallers tot Nashi (de Onzen), de jeugdbeweging die ik heb bekritiseerd. Het openbare optreden van deze beweging heeft geleid tot een verhoogd niveau van geweldpleging in de Russische politiek - en tot de acceptatie daarvan. Leden worden door hun tegenstanders ook wel Nashisten genoemd, een variatie op fascisten. Helaas zijn daar goede redenen voor.

Nashi is nauw gelieerd aan het Kremlin, dat de beweging vijf jaar geleden oprichtte omdat het vreesde dat de Oekraïense Oranje Revolutie zou leiden tot een soortgelijke golf van protest in Rusland. Toen sommige kranten meldden dat Vasili Jakemenko, voormalig leider van Nashi en thans minister van Jeugdzaken, wellicht betrokken was bij de aanval op mij, mocht hij op stel en sprong op audiëntie komen bij premier Poetin. Gebeurde dit om te laten zien dat de autoriteiten geen geloof hechtten aan de aantijging, of om kenbaar te maken dat het hun niets kan schelen of de beschuldiging wel of niet klopt?

Bron van geweld
Wat mij treft in de verschillende scenario’s is dat de bron van het geweld steeds de staat is. En kennelijk achten de meeste Russen dat acceptabel. Vrijwel niemand heeft openlijk vraagtekens gezet bij het recht van de staat om onwettig geweld ter handhaving van zijn macht te gebruiken.

Ik wil mezelf niet vergelijken met Anna Politkovskaja of Paul Klebnikov, twee journalisten die vermoedelijk vanwege hun spitwerk om het leven zijn gekomen. Maar in zekere zin is de aanval op mij nog verontrustender. Anders dancollega’s die zijn geattaqueerd, heb ik me niet beziggehouden met serieus onderzoek naar corruptie of schending van mensenrechten. Ik heb geen geheime documenten onthuld en heb geen invloedrijke figuren in verlegenheid brengt.

Kritiek
Ik heb kritiek geuit, vooral op Nashi. Met name heb ik de aandacht gevestigd op het geweld waarmee het optreden van de beweging telkens gepaard gaat. Zelfs bij officiële evenementen vertrappen Nashi-leden portretten van Ruslands ‘vijanden’, tot wie ze zowel strijders voor de mensenrechten als bepaalde politici en journalisten rekenen.

Streken
Verder heb ik goede redenen om hen ervan te verdenken dat ze allerlei streken uithalen om oppositionele figuren dwars te zitten en in een kwaad daglicht te stellen. Zelfs als er sterke aanwijzingen zijn dat Nashi ergens bij betrokken is, hebben de leden strafvervolging ontlopen. Zo is in de zomer van 2005 een groep hooligans een bijeenkomst van de oppositie binnengevallen en heeft diverse aanwezigen bewerkt met honkbalknuppels. De politie heeft arrestaties verricht, waarna de namen van enkele aanvallers in de pers verschenen. Onder hen waren welbekende Nashisten. Maar alle arrestanten zijn vrijgelaten en een rechtszaak is uitgebleven.

Absolute zekerheid over de rol van Nashi in het geweld tegen critici is er niet. Maar het valt niet te ontkennen dat de sfeer van haat en agressie de overheersende trek van de Russische politiek is geworden, alle praat over economische modernisering en een ’reset’ in de betrekkingen met de VS ten spijt.

Achter de glimlachende politici die mooie dingen zeggen over democratie, staat een man met een ijzeren staaf. Die man is de ware verdediger van het Kremlin en de bestaande orde. Hij heeft op mijn hoofd het bewijs geleverd.

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden