Column Peter de Waard

Mag de staat als dief van de spaarder gewoon vrijuit gaan?

Iemand spaart 500 duizend euro voor zijn pensioen via een vaste renterekening bij de ING Bank, zodat geen risico wordt gelopen op een onverwachte koersval (aandelen, bitcoin) of instortende huizenmarkt (tweede woning).

Dat levert anno 2019 slechts 150 euro aan rente (0,03 procent) op. Daarover moet in box 3 van de inkomstenbelasting 5.730 euro aan belasting worden betaald. De zogenoemde vermogensrendementsheffing.

Daarnaast – maar dit terzijde – zal bij een inflatie van 2,4 procent het bedrag ook volgend jaar nog eens 12 duizend minder waard zijn. Het netto-verlies is 17.580 euro. Wie dit bedrag opzij zou hebben gezet voor het kopen van een huis is nog veel slechter af. De huizenprijzen stijgen in 2019 met 8,5 procent. Dat betekent dat de werkelijke waarde van het aankoopbedrag in een jaar tijd met 48.080 euro vermindert – bijna een halve ton. Wie durfde ooit te roepen dat sparen een deugd is. Spaarders worden gegeseld door de financiële markten en de overheid.

Afgelopen vrijdag oordeelde de Hoge Raad dat de overheid de spaarders een poot uitrukt. In een proces dat door de Bond van Belastingbetalers namens 3 miljoen belastingplichtigen was aangespannen, noemde de hoogste rechtsinstantie de box 3-heffing een onrechtvaardige inbreuk op het eigendomsrecht, hetgeen een eufemisme is voor diefstal. Maar de spaarders kunnen hier geen rechten aan ontlenen.

De wetgever – in casu staatssecretaris Snel van Financiën – mag daar zelf een regeling voor treffen. Dit is te vergelijken met een dief die zelf mag bepalen welk deel van het buit hij aan de wettige eigenaar teruggeeft.

In de procedure ging het over wat de spaarders te veel aan de fiscus hadden afgedragen in de jaren 2013 en 2014 toen op een spaarrekening nog wel 1 tot 1,5 procent rente werd vergoed. Inmiddels is die niks ­(Triodos) of bijna niks meer. En als de verwachtingen juist zijn, zal de rente alleen nog verder dalen. De diefstal is verworden tot een grote diefstal en dreigt een mega-diefstal te worden.

De dief, de staat, heeft een kleine concessie gedaan. Zo zijn de tarieven in box 3 aangepast, waardoor mensen met een klein spaarbedrag wat minder betalen en met een hoger bedrag meer. Robin Hood steelt wat minder van de armen en wat meer van de rijken. Maar een eerlijke regeling – een belasting op het werkelijk gemaakte rendement waarbij mensen die grof geld verdienen op hun aandelen of tweede en derde woningen zwaarder worden aangeslagen en mensen met een spaarpotje bijna niet – komt er niet. Box 3 levert de schatkist 4 miljard euro per jaar op, waarvan het overgrote bedrag door diefstal. Teruggave zal er wel helemaal niet komen. De gedupeerde belastingbetalers zijn in het gelijk gesteld, maar krijgen geen gelijk.

Met het puzzelarrest legt de Hoge Raad de consequenties bij de wetgever. De trias politica – de scheiding der machten – die de wortel van de democratie is, staat hier op het spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden