Nieuw Venster Martin Sommer

Macron ziet zich als leider van ­Europa, dat zoals vanouds het Franse probleem moet oplossen

Macron heeft de technocratie ontdekt als antwoord op falende politiek.

Martin Sommer.

Eén jaar Emmanuel Macron, vijftig jaar mei 1968, stakingen bij Air France en de SNCF. Hoog tijd om de Franse temperatuur op te nemen. Ogenschijnlijk zijn de Fransen hun oude zelf. De boeren klagen, de veteranen die op 8 mei, de Franse Bevrijdingsdag, de vlag torsen, zijn alweer een jaar ouder. De site van de SNCF wil niet zeggen of de trein naar Parijs gaat. En de peilingen wijzen als altijd op grote somberte.

Toch is er wat veranderd. Er is een vastberaden president, de jongste in de Vijfde Republiek. Kranten raken niet uitgeschreven over zijn hang naar symboliek. Macron is niet de président normal zoals zijn gesmade voorganger. Hij is de koning-president. Aan de vooravond van zijn kandidatuur ging hij op de knieën in de kathedraal van St. Denis waar de Franse koningen rusten. Hij heeft het over ‘mijn volk’. In zijn ogen heeft de politiek niet minder maar meer kloof nodig. Hij is geen Rutte met selfies in hemdsmouwen.

Minister-president Mark Rutte Beeld ANP

Macrons politiek bevindt zich ergens halverwege D66 en Poetin. Pragmatisch met populistische trekken. Niet links, niet rechts maar het land moet vooruit. De meeste Fransen vinden hem om die reden rechts. De vergelijking met Poetin stond in Le Monde. Poetin zwemt, vist en jaagt, alles in zijn blote bast. Macron heeft geen blote bast maar alles draait om Macron. Dat cultiveert hij, net als Poetin. Hij vindt dat de Fransen nooit bekomen zijn van de koningsmoord in 1793 en dat de democratie het geestelijke gat niet kan vullen.

Poetin zwemt, vist en jaagt, alles in zijn blote bast. Beeld AFP

Macron ziet zich als leider van ­Europa, dat zoals vanouds het Franse probleem moet oplossen. Maar de ideale schoonzoon van Angela Merkel is hij niet. Macron ziet niets in vluchtelingenquota waar Merkel steeds op aandringt. Hij is meer Machiavelli dan moeder Teresa. Hij is de beste maten met president Trump (nu even niet vanwege Iran) en de Egyptische dictator Al Sisi. Na bezoek aan die laatste kreeg hij kritiek omdat de mensenrechten te weinig aan bod waren gekomen. Hij antwoordde: ik wil niet dat hij zich met mijn zaken bemoeit, dus ik bemoei me niet met de zijne.

Donderdag kreeg Macron in Aken de prestigieuze Karelsprijs uitgereikt, uit handen van Merkel. Dat was voor zijn ijveren voor Europese eenheid. De prijs maskeert een probleem. Een jaar geleden won Macron de Franse presidentsverkiezingen op zijn sloffen van Marine Le Pen. Het was de halve finale in de strijd tegen het populisme, zoals Rutte zei. Daarna zette Macron in op het herstarten van de Frans-Duitse ­motor. Zijn Europese doel was een Europese minister van Financiën, Europese belastingen, en vooral gedeelde schulden. Dingen waar Rutte niet van kan slapen, temeer omdat Merkel instemmende geluiden liet horen.

Daarna verscheen Martin Schulz voor de SPD op het toneel voor de Duitse verkiezingen. Zijn doel was de Verenigde Staten van Europa. Mark Rutte zag de bui hangen en opende als tegenzet zijn ‘Hanze-diplomatie’, met Ierland, Zweden, Oostenrijk en de Visegrad-landen. Er werd geschamperd over de divisies van Rutte, maar gezien werd het wel. En een jaar later zijn de bordjes verhangen.

Merkel won haar verkiezingen, maar het werd een overwinnings­nederlaag. Schulz is in rook opgegaan. De nieuwe SPD-minister van ­Financiën heet Scholz, en die houdt zich aan de orthodoxe euro-leer van zijn CDU-voorganger. Geen Europese belastingen, geen mededogen met wanbetalers. Nederland kan weer schuilen onder de vleugels van de Duitse adelaar. Nu heeft Macron de Karelsprijs maar zijn ambities moet hij opbergen. Le Monde schreef verbaasd: ‘De president is behoorlijk ­geïsoleerd.’ Het was geen les in nederigheid. Die is aan de koning-president niet besteed. Wel een les in praktische politiek.

De Franse president Emmanuel Macron. Beeld AFP

Vorige week kwam Macron terug uit Australië. Er was weer kritiek. Waarom was hij zo ver weg, terwijl het land plat ligt door de stakingen. Zijn antwoord: wat moet ik dan, voor de televisie zitten? Ik heb werk te doen. Ook Macron loopt tegen het eeuwige Frankrijk aan, in de vorm van de SNCF. Dat wil zeggen, privileges, schulden en staatsmonopolies. Macron heeft gezworen dat hij gaat winnen. De tekenen zijn er. Het Franse begrotingstekort heeft hij teruggebracht tot onder de 3 procent, voor het eerst sinds mensenheugenis. Er zit Thatcher in die man, verzucht zelfs links Frankrijk met verholen bewondering. Zijn politieke positie is ernaar. De socialisten liggen volkomen uitgeteld op de grond. De gaullisten hebben zich na de verkiezingen niet hersteld.

Macron is bezig met een inhaaloperatie. Hij breekt de macht van de bonden zoals in Groot-Brittannië in de ­jaren zeventig (!) gebeurde. Hij maakt een eind aan de Franse obsessie met links en rechts, met zijn kabinet van paarse signatuur. Hij doet wat nu eenmaal moet gebeuren. Hij doet dat met een groepje briljante jongeren om zich heen, the best and the brightest, die openlijk ‘amoureux’ zijn op hun baas.

Eén ding doet hij niet. Meeleven met ‘zijn volk’. Begrijpelijk maken wat hij doet. Macht is verticaal, zegt Macron, en hij zegt erbij dat hij een gruwelijke hekel heeft aan uitleg. Van zo’n politiek op basis van technocratie hebben anderen hun bekomst gekregen. Obama moest plaatsmaken voor Trump, de Britten stapten zelfs helemaal uit de EU. In Nederland kreeg het vorige kabinet een geweldig pak slaag, op grond van ook zo’n kuur. Nu heeft Macron de experts ontdekt, als antwoord op de falende politiek. Dat is de paradox: Macron loopt zowel voor als achter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.