Macron is juist de achilleshiel van de EU

Macron belichaamt de oude politieke bubbel die een voedingsbodem is voor het rechtspopulisme.

Franse presidentskandidaat Emmanuel Macron tijdens een bijeenkomst op 26 april in Arras, Frankrijk.Beeld getty

De internationale media lijken het over één ding eens te zijn: Emmanuel Macron en zijn 'En Marche!'-beweging zijn de laatste hoop van Frankrijk en misschien wel de Europese Unie. Deze pro-Europese presidentskandidaat durft de wereld buiten de Franse grenzen te omarmen en loopt niet weg voor de globale veranderingen die hoe dan ook plaats gaan vinden. Macron belichaamt echter de oude politieke bubbel die de opkomst van het rechtspopulisme in de westerse wereld juist mogelijk heeft gemaakt.

Laat er geen misverstand over bestaan: Marine Le Pen's Front National is een onaangename partij, overgedragen van fascistische vader op casual-racistische dochter. Dergelijke extreemrechtse bolwerken mogen nooit aan de macht komen en het is dan ook te hopen dat Le Pen bij de tweede stemronde op 7 mei als verliezer uit de strijd komt. Desalniettemin vormt Emmanuel Macron juist een voedingsbodem die Europa verzwakt en de Le Pen's van deze wereld sterker maakt.

Velen om mij heen vragen zich af wat veel kiezers in westerse landen toch zien in de politieke oplossingen van Trump, Wilders en Le Pen. Om deze vraag te beantwoorden is het allereerst belangrijk om de opkomst van deze stroming te zien als wat het is: een symptoom van dieperliggende onvrede.

Een groot deel van het potentiële rechts-populistisch electoraat heeft al decennia te maken met een vicieuze cirkel van flexibilisering, automatisering, loonmatiging en een constante dreiging van wegtrekkende werkgelegenheid naar lageloonlanden. Wanneer deze mensen vervolgens voor zichzelf op proberen te komen, krijgen ze van de architecten van die onzekerheid te horen dat ze zich onrealistisch en emotioneel opstellen: vrijhandel en liberalisering zijn de rationele oplossing die het algemeen belang verder zullen brengen.

Deze sussende verhalen zijn afkomstig van technocratische EU-instituties en traditionele politieke machtspartijen, groepen die intiem verbonden zijn met het multinationale bedrijfsleven dat juist profiteert van de neoliberale globaliseringstrend. Dit maakt het weinig verbazingwekkend dat een substantieel deel van de (witte) Franse arbeiders vervolgens valt voor de anti-elitaire retoriek van Le Pen.

Vincent Thepass is student politicologie.

Macron staat hierin eerder voor status quo dan verandering. Toegegeven: zijn voorstellen voor solidariteit tussen rijke en arme EU-landen vormen een mooie stap richting een rechtvaardiger Unie. Maar met zijn pleidooi voor versoepeling van werknemersrechten, lagere bedrijvenbelastingen en vrijhandelspolitiek propageert Macron juist de doctrine die resulteerde in de financiële crisis en economische onzekerheid waardoor kiezers in de armen van Le Pen worden gedreven.

Bovendien belichaamt Macron die economische elite waar veel onvrede zich (terecht) op richt. Als voormalig werknemer van de Rothschild-bank, eigendom en naamdrager van één van de machtigste en rijkste families die de mensheid kent, maakte Macron zichzelf in één klap multimiljonair door een megadeal tussen multinationals Nestlé en Pfizer te bewerkstelligen. Zo'n excessieve daad van zelfverrijking geeft zijn claim dat Franse werknemers hun wegvallende zekerheden maar moeten accepteren een zeer wrange bijsmaak.

Combineer Macron's achtergrond en beleidsvoorstellen met het feit dat hij nog nooit democratisch op een positie terecht is gekomen en de conclusie dat hij juist de achilleshiel is voor de EU ligt voor de hand.

De kandidatuur voor de tweede stemronde van de Franse verkiezingen staat vast en dus mag het Franse volk kiezen tussen extreemrechts en status quo. De rest van Europa kan hier echter van leren door verder te kijken dan simplistische tegenstellingen als pro-EU versus anti-EU, globalistisch versus xenofoob of rationeel versus emotioneel.

Trump, Wilders en Le Pen zijn symptomen van fundamentelere problemen, zoals economische onzekerheid en een democratisch tekort. Laten we die problemen ook fundamenteel oplossen met een sociale, progressieve en democratische politiek.

Vincent Thepass is student politicologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden