Macron grijpt zijn kans en de Europese elite staat scanderend aan de zijlijn: ‘Vive la France’!

De Franse president Emmanuel Macron. Beeld EPA

De Franse president Emmanuel Macron is zijn populariteit kwijt. Frankrijk staakt weer. Macron profileerde zich als leider van een revolutie tegen ‘een kaste van bevoorrechte topambtenaren van de Franse ­staat’. Hij is echter zelf kind van die kaste. Zijn revolutie diende om de ineenstorting van links en de opmars van uiterst-rechts te overleven. De Franse economie kan intussen de Franse staat niet meer schragen. Europa moet bijpassen.

In zijn boek De Onaantastbaren van de Staat schetst de Franse onderzoeksjournalist Vincent Jauvert de Franse politiek-ambtelijke elite: bijna allemaal gediplomeerden van de École Nationale d’Administration (ENA). De afgestudeerde énarques beginnen als inspecteur van financiën, ambtenaar bij het Rekenhof of de Raad van State. Beginsalaris zo’n 150 duizend euro netto. Sommigen verdienen meer dan de Franse president, zoals de ‘secretaris-generaal van de regering’, de anonieme topambtenaar achter de schermen. De president van de Franse centrale bank spant de kroon met ruim 450 duizend euro. Énarques die elders willen afromen, stappen tijdelijk over naar een Frans overheidsbedrijf. Maximumsalaris: 450 duizend. De beste inkomens hebben de zakenadvocaten en lobbyisten. Zij kennen ‘toevallig iedereen’ in het wereldje van topbureaucraten.

Na de verkiezing van Macron verdween de revolutie tegen ‘de kaste’. Die blokkeert ook elke poging tot hervorming of afschaffing. Énarques zien zich als ruggegraat van de Franse staat. Zij werken ook in EU-instellingen om het Franse belang te dienen in Europa. Enkelen van mijn vroegere bekenden figureren in het boek van Jauvert. Zoals Antoine Gosset-Grainville, een charmante man met een aristocratisch voorkomen. Hij werkte in het kabinet van toenmalig EU-Commissaris Pascal Lamy, ooit gevreesd kabinetschef van Commissievoorzitter Jacques Delors.

Antoine promoveerde naar de top van de Franse staat als tweede man in het kabinet van premier François Fillon. Hij werd bekend als ‘AGG’ en bepleitte als opvolger zijn boezemvriend, de jonge énarque Emmanuel Macron. Die verkoos echter de bank Rothschild. AGG werd daarop vermogend zakenadvocaat, onder meer voor Air France-KLM. Topman Jean-Marc Janaillac -- ook énarque -- is zijn ‘goede bekende’. KLM heeft niet enkel een economische alliantie met Air France, maar is gehuwd met de ambtelijke adel van de Franse staat. Une liaison dangereuse!

Een andere bekende is Sylvie Goulard, oud-Europees Parlementslid en énarque, gehuwd met een andere énarque. Een powerkoppel. Zij ontpopte zich in Brussel als de Jeanne d’Arc van de eurobonds. Ik bestreed haar op elke vierkante meter in haar veldtocht voor eurobonds. Macron maakte Goulard minister van Defensie, maar na korte tijd trad ze af wegens een financieel schandaal. Ze is tijdelijk geparkeerd in de top van de Banque de France. Een goede uitvalsbasis voor een toppositie in 2019 in de Europese Centrale Bank.

De kaste heeft twee problemen. De Franse economie kan de kosten van de Franse staat niet ophoesten. De énarques houden de bevolking zoet met een 35-urige werkweek en veel vakantie. Gevolg: staatsbedrijven met waterhoofden, te hoge belastingen, te veel overheidsschuld en te grote begrotingstekorten. Frankrijk ‘hervormen’ is vrijwel onmogelijk.

In Brussel komt Frankrijk ermee weg – of, zoals voorzitter Juncker van de Europese Commissie het zei, ‘omdat het Frankrijk is’. De Europese elite bewondert de Franse elite en wil Europa dirigeren zoals énarques doen in Frankrijk. De napoleontische zelfkroning van Martin Selmayr, kabinetschef van Juncker, tot secretaris-generaal van de Europese Commissie past in die EU-cultuur. Juncker put zijn inspiratie voornamelijk uit de cognacfles en denkt ­Europa te verenigen met lebberend gekus. EU-topambtenaren vinden dat uitstekend. Zij arrangeren achter de schermen, zoals Zonnekoning Selmayr. Net als de Franse elite eist de Europese elite meer geld. Onder de leus: ‘meer Europa’.

Tweede nadeel is dat de Franse elite zich spiegelt aan Duitsland, en daarbij een minderwaardigheidscomplex oploopt. Frankrijk bepleit-te de euro om Duitsland te temmen. Dat pakte omgekeerd uit. Eigenlijk gruwt de Franse elite van Duitsland.

Nu Berlijn interne zwakten vertoont, grijpt Macron ongeduldig zijn kans met Franse voorstellen, uiteraard in Europese verpakking. Hij wil een Europese transferunie zodat Duitsland (en bijgevolg Nederland) meebetaalt om het Franse systeem overeind te houden. Met subtiele vingerwijzing naar een Duits historisch schuldbesef, en ‘in naam van Europese solidariteit’. De Europese elite staat scanderend aan de zijlijn: ‘Vive la France’!  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden