Opinie Ander commentaar

Maakt Catalaanse kwestie Spanje onregeerbaar?

Het Spaanse hooggerechtshof in zitting met de twaalf Catalaanse verdachten op 14 februari. Beeld EPA

De Spaanse regering-Sánchez is in crisis omdat twee Catalaanse partijen de begroting weigeren te steunen. De reden? Onze correspondent Maartje Bakker schreef: ‘Zij kunnen niet verkroppen dat hun leiders zo staatsgevaarlijk zijn dat ze volgens het Openbaar Ministerie jarenlang de gevangenis in moeten, terwijl ze tegelijkertijd wel goed genoeg zijn om de begroting aan een meerderheid te helpen.’ Deze week begon het proces tegen twaalf Catalaanse leiders die in oktober 2017 tegen de wil van de Spaanse regering een referendum over onafhankelijkheid van Catalonië organiseerden; de hoogste strafeis is 25 jaar cel. Maakt de Catalaanse kwestie het regeren in heel Spanje onmogelijk?

El Periódico 

Door de socialistische regering af te vallen, snijden de Catalaanse onafhankelijkheidspartijen ERC en PDECat zichzelf in de vingers, betoogt El Periódico, de grootste krant van Catalonië, in een commentaar: ‘Ze zullen zich nooit meer in zo’n gunstige positie bevinden voor een politieke uitweg uit de Catalaanse situatie. Als het rechtse trio (PP, Ciudadanos en Vox) aan de macht komt, kan dat resulteren in een permanente toepassing van Artikel 155 (het opschorten van regionale autonomie), een harde aanpak van de politici die terechtstaan en het afwijzen van elke vorm van strafvermindering. En zelfs als de socialisten winnen en een coalitie vormen met Ciudadanos, zou Ciudadanos elke onderhandeling tegenhouden met zijn veto.’

El Mundo

De Spaanse krant El Mundo wijt in het commentaar de regeringscrisis niet zozeer aan de separatisten die woensdag tegen de begroting stemden, maar vooral aan premier Sánchez zelf, ‘met zijn koppige inspanningen om ten koste van alles aan de macht te blijven.’ De krant verwijt Sánchez ‘acht maanden lang volledig nationaal wanbestuur’. Dat de begroting door de onafhankelijkheidspartijen werd weggestemd was dan ook geen verrassing, maar een te verwachten mislukking. Zo sprak Sánchez met de Catalaanse regiopresident Quim Torra af om te praten over diens eisenpakket van 21 punten, terwijl hij wist dat hij zich daaraan niet zou kunnen houden. ‘Het is te hopen dat Sánchez vrijdag een nieuwe verkiezingsdatum aankondigt om de politieke hartslag en democratische gezondheid terug te brengen naar Spanje.’

Ara

Het Catalaanse dagblad Ara schrijft dat de onafhankelijkheidspartijen rekening moeten houden met elk scenario bij nieuwe verkiezingen, maar ziet ook een gunstige mogelijkheid: ‘Als de Spaanse burgers Sánchez en zijn pad naar verzoening steunen, opent dat weer de mogelijkheid tot een dialoog.’

Het andere scenario is een meerderheidscoalitie van de PP, Ciudadanos en Vox. Binnen de onafhankelijkheidsbeweging bestaat het idee dat zo’n autoritaire regering in Madrid het onafhankelijkheidsstreven en de eenheid in Catalonië zou versterken, aldus Ara. Het risico is echter dat de geboekte vooruitgang op het gebied van zelfbestuur en de Catalaanse taal in gevaar komt.

The Independent

De Britse krant The Independent is uitgesproken kritisch over het proces tegen de Catalaanse leiders. ‘De manier waarop de Spaanse regering omgaat met de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging is erger dan een schande: het is een vergissing.

‘Een proces tegen een twaalftal separatistische leiders op aanklachten van ‘rebellie’ en ‘opruiing’, waarop een maximumcelstraf van 25 jaar staat, zou ondenkbaar moeten zijn in een land dat een gevestigd lid is van de Europese Unie en een ondertekenaar van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

‘De reactie van de centrale regering was beschamend. De aanklachten tegen de leiders van de onafhankelijkheidsbeweging waren duidelijk politiek en de lange gevangschap van de beschuldigden valt niet te rechtvaardigen. Het zou moeten knagen aan het geweten van alle Spanjaarden, en eigenlijk van alle goede Europeanen, dat Carles Puigdemont, de afgezette president van de opstandige regio, zich genoodzaakt zag het land te ontvluchten.

‘Dat een geweldloze politieke dissident asiel moet vragen in een ander EU-land – België – is een smet op Spanje’s lidmaatschap van de unie die verondersteld wordt de mensenrechten te beschermen en te bevorderen.’

Deutschlandfunk

Marc Rugge vindt daarentegen op de site van de zender Deutschlandfunk dat de Spaanse justitie ten onrechte wordt beschimpt: de dictatuur van Franco bestaat al lang niet meer. ‘Het is interessant hoe hardnekkig in het buitenland de verdenking standhoudt dat het er in Spanje nog altijd tamelijk ondemocratisch aan toe gaat. Juist bij de rechtspraak. In Catalonië geloven velen dat het om een showproces gaat, waarbij de vonnissen al klaarliggen . Maar Spanje krijgt voor zijn democratie op internationale ranglijsten goede cijfers. (..) Rechters genieten een hoge mate van onafhankelijkheid.’ (..) ‘De Spaanse justitie weet dat dit een bijzonder proces is. Een waarbij de Spaanse rechtspraak de maat zal worden genomen. (..) We moeten de rechters een vertrouwensvoorschot geven.’

Ook op Deutschlandfunk schrijft Julia Macher dat de Catalaanse partijen geen goede reden hebben Sánchez te laten vallen. ‘Meer geld tegen kinderarmoede. Een hoger minimumloon en hogere pensioenen – alles met instemming van de EU. En Catalonië zou met hogere overdrachten en investeringen van miljarden een extra liefkozing krijgen. Een aanbod dat je eigenlijk niet kan afwijzen als Catalaanse volksvertegenwoordigers. De Catalaanse fracties in het parlement deden dat toch. Omdat ze niet pragmatisch, maar ideologisch denken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden