Opinie

Maak verlof voor ouders ruimer en flexibeler

Luid protest onder de werkgeversverenigingen toen minister Asscher aankondigde het vaderschapsverlof wettelijk te verlengen met drie dagen. Spottende lachjes bij de vaders in onze vriendenkring. Drie luttele dagen onbetaald erbij, wat een overwinning. De kraamzorg is er nog, maar papa kan wel weer aan het werk.

Martine Beijerman en Willemijn Rinnooy Kan en beiden promovenda aan de UvA.
null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Zwangerschapsverlof, vaderschapsverlof, ouderschapsverlof. Het zijn thema's die weinig ter sprake komen in Nederland. Bijna een jaar geleden schreef Rutger Bregman er voor De Correspondent over, daarna was het weer stil.

Behalve dat wij de duur van het verlof kort vinden, stellen we hier graag een principiëler thema ter discussie. Met de vaste en gescheiden verlofregeling voor mannen en vrouwen legt onze overheid nieuwe ouders impliciet een normenstelsel op over hoe het moet en wie het doet, dat zorgen voor je kind in de eerste maanden van zijn of haar leven.

Waarom staat die verdeling van verlof eigenlijk vast? Waarom laten we ouders niet zelf bepalen hoe ze het verlof willen indelen en verdelen? Ouders weten zelf het best wat past bij hun situatie: mensen verschillen, relaties verschillen, carrières verschillen.

Klinkt dit radicaal? Zo radicaal is het niet, als we over de landsgrenzen van ons eigen systeem heenkijken. Het verlof na geboorte is in veel gevallen op te nemen en te verdelen door beide ouders. In Slowakije en Tsjechië worden moeders of vaders, nadat de eerste maanden een deel van hun salaris is doorbetaald, de eerste jaren na de geboorte van een kind financieel ondersteund door de overheid.

Ook in de Scandinavische landen is het verlof relatief ruim. Zweedse ouders hebben recht op 13 maanden verlof, te verdelen tussen man en vrouw, waarbij 78 procent van het laatste salaris wordt doorbetaald. Overheid en werkgever delen de kosten. Daarbovenop kunnen 90 dagen worden opgenomen, waar een kleine vaste vergoeding tegenover staat. Als stimulans voor het vaderschapsverlof zijn van deze in totaal 480 dagen verlof er 60 vastgekoppeld aan elke partner afzonderlijk. In Duitsland bestaat een vergelijkbaar systeem. En zelfs in Italië, waar de moeder klassiek de hoofdrol speelt in het gezin, kunnen mannen drie maanden betaald ouderschapsverlof krijgen.

Onze Nederlandse verlofnorm marginaliseert de keuzevrijheid van ouders om na de geboorte van hun kind zelf invulling te geven aan de zorg, om samen een balans te vinden tussen de verschillende verantwoordelijkheden die zij vanaf dat moment dragen. Steeds meer hamert de overheid op de zelfredzaamheid van de burger. Maar zelfredzame burgers floreren pas als ze serieus genomen worden in hun verscheidenheid en in hun vermogen om zelf op een wijze die bij hen past de steun van de overheid te benutten. Laten we daarom onderzoeken in hoeverre we ons huidige verlofstelsel flexibeler en ruimer kunnen inrichten, met meer vrijheid voor de ouders zelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden