Opinie

Maak van ex-IS'er de posterboy tegen radicalisering

De ex-Syriëganger Reda N. kan een cruciale rol spelen in het tegengaan van radicalisering in Nederland.

Syrische rebellen vechten tegen IS. Beeld afp

Het bericht dat de doodgewaande Leidenaar Reda N. nog in leven is en zich heeft weten te ontworstelen aan IS is groot nieuws. De afgelopen maanden bevindt hij zich in het grensgebied met Turkije in de hoop weer terug naar huis te kunnen. De BBC heeft de hand weten te leggen op een video waarin Reda gedesillusioneerd terugkijkt op zijn tijd in het 'kalifaat'.

Het ideaal om een rechtvaardig doel te dienen in een door oorlog verscheurd land was zijn gedachte, de realiteit is dat hij en anderen met hem als kanonnenvoer moesten dienen voor een valse religie, zoals hij zelf zegt de religie die IS heet. Niet eerder zagen wij een videoboodschap van een 'strijder' in Syrië dat niet diende als testament en eindigde met de woorden dood en verderf aan het westen. Hier zagen we iemand die juist terugverlangde naar Nederland, hij is tot het besef gekomen dat ondanks al haar beperkingen dit het land waar hij zich het meest thuis voelt.

Verstikkende onzekerheid

Reda radicaliseerde in korte tijd via het internet en was in de veronderstelling een nobel doel te dienen door zich te voegen bij zijn geloofsgenoten in Syrië. Nu is na ruim 2 jaar een einde gekomen aan zowel zijn droom als de verstikkende onzekerheid van zijn ouders. Met lede ogen heb ik de afgelopen jaren gezien dat jonge mensen, vaak door valse profeten, gelokt werden naar het grote islamitische rijk in wording. Het verdriet en onbegrip in de ogen van hun naasten was voelbaar.

De verschillende belevingswerelden en het gebrek aan aansluiting tussen jongeren en hun ouders leidt in veel gevallen tot criminaliteit of in de minst erge situatie tot treitervloggen. In dit geval heeft het geleid tot het verliezen van je kind aan de vermeende jihad. Feit is dat deze jongens een onzeker bestaan verkozen boven de (deprimerende) zekerheid van bestaan in Nederland. Het land waar hun ouders met dromen en idealen aankwamen eind jaren zestig en begin jaren zeventig van de vorige eeuw, om zich in het nieuwe millennium te realiseren dat zij deze dromen en idealen hebben ingeruild tegen een leven op bestaansminimum. Een leven dat weinig verheffend is gebleken.

Collectieve verantwoordelijkheid

De vraag die voorligt is of wij als samenleving onze handen van Reda en vergelijkbare gevallen af moeten trekken en hopen dat zij niet levend terugkomen of dragen wij een collectieve verantwoordelijkheid om Nederlandse onderdanen in den vreemde terug te laten keren naar Nederland, zelfs als zij door hun daden zich afgekeerd lijken te hebben van onze samenleving? Niemand durft zijn (politieke) vingers te branden aan deze vraag. De angst dat deze Reda's een potentieel risico vormen voor de veiligheid in Nederland is vandaag de dag genoeg om deze Nederlandse jongens aan hun lot over te laten.

Zoek zelf maar een manier om je te melden bij een ambassade of consulaat in Turkije is de boodschap, wetende dat de kans zeer groot is dat deze Reda's deze reis hoogstwaarschijnlijk niet overleven. Waar andere mogendheden zich inspannen voor de terugkeer van hun onderdanen, kiest Nederland voor de weg van de minste weerstand. Het potentiële negatieve neveneffect is in het 'zoek het maar lekker zelf uit'-scenario groter dan de positieve effecten die een terugkeer van Reda met zich mee kan brengen. De weg van de minste weerstand kan in deze situatie de slechtst begaanbare route blijken te zijn.

Gecalculeerd risico

Het laten terugkeren van Nederlanders die strafbare feiten hebben gepleegd in het buitenland is al jaren vaste praktijk. Ieder jaar verzoeken honderden veroordeelde gevangenen om hun straf in Nederland te mogen ondergaan. Het is ook met grote regelmaat dat wij mensen die strafbare feiten hebben gepleegd in het buitenland terughalen naar Nederland. Dit zijn ook mensen die levensdelicten hebben gepleegd, dat staat in het geval van Reda allerminst vast.

We nemen dus vaak een gecalculeerd risico door ons te ontfermen over landgenoten die ernstige strafbare feiten hebben gepleegd. Als blijkt dat Reda zich schuldig heeft gemaakt aan strafbare feiten zit daar geen verschil. Een wezenlijk verschil is wel dat Reda vanwege zijn ervaringen in Syrië en zijn inkeer een cruciale rol kan spelen in het tegengaan van radicalisering in Nederland. Na vervolging en berechting kan hij zijn ervaringen delen en waarschuwen tegen de praktijken van ronselaars. Er is geen krachtiger instrument dan de levensechte ervaringen van een ex-Syriëganger om als tegengif te dienen tegen de kalifaatverheerlijkers. Het zou een gemiste kans zijn om de deur te sluiten en ons gezicht af te wenden.

Khalid Kasem, advocaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden