Column Nadia Ezzeroili

Maak #KeepItOn net zo belangrijk als #MeToo

Darkweb, 8chan, influencers die jongeren een onhaalbare sprookjeswereld voorschotelen, Russische trollen, wraakporno-verspreiders die moeilijk te vervolgen zijn omdat machtige techbedrijven hun gegevens niet prijs geven, phishing, identiteitsdiefstal, cyberlokkers en het Twitter-account van Donald Trump: er zijn genoeg redenen om het internet moreel failliet te verklaren.

Tot je je realiseert hoe vaak regimes, met name in Azië en Afrika, internet afsluiten om opstandige burgers – die soms zomaar om rechten beginnen te vragen – te ontregelen. Het jaar 2018 alleen al telde 196 gevallen van (gedeeltelijke) internetblokkades op bevel van overheden, zo noteerde deze krant in juni uit een rapport van Access Now, een organisatie die zich inzet voor digitale burgerrechten. In 2019 zijn tot juni al 122 gevallen bekend. In 2016 kwam het 75 keer voor. Access Now voorspelt dat dit jaar het record van 2018 verbroken wordt.

Gevaar lopende ‘nationale veiligheid’ werd vaak als officiële reden opgegeven voor de shutdowns, schreef het Financieele Dagblad dinsdag, of de bestrijding van ‘valse informatie’ en ‘aanzetten tot haat’. En wat sympathiek: het bestrijden van examenfraude. In Ethiopië lag het internet dit jaar om die opgegeven reden een week lang plat, net als in de twee jaar daarvoor. De geschatte kosten voor elke dag dat het internet eruit lag: vier miljoen euro.

Vier miljoen euro per dag om examenfraude te voorkomen. En Parijs past in een potje.

De werkelijke redenen van de internetafsluitingen lag volgens Access Now besloten in politieke instabiliteit, protesten en etnisch geweld. De mensenrechtenschendingen namen toe wanneer landen of regio’s in een digitale coma lagen. In 2018 werd in 33 gevallen staatsgeweld gebruikt.

Volgens het Access Now-rapport gebruiken regimes ook een iets softere manier om internet af te sluiten: throttling. Smoren. Het internetverkeer zo vertragen dat het lijkt alsof de internetproviders verbindingsproblemen hebben. Dit herkende ik.

Twee jaar geleden bezocht ik met collega Hassan Bahara de noordelijke Marokkaanse havenstad Al Hoceima om verslag te doen van de aanhoudende burgerprotesten tegen het regime. In de aanloop naar de grote – en vooral verboden – demonstratie zagen we het aantal militairen en politie in de stad rap groeien. Enkele dagen voor de demonstratie voegden ook busjes ME’ers zich bij hun collega's op het centrale plein.

Maar de overweldigende aanwezigheid van uniformen, in dienst van een repressief regime, boezemde nauwelijks angst in. Ik kreeg pas een knoop in mijn maag toen het internet op de ochtend van de demonstratie rondom het plein plots vertraagde. En verder bleef vertragen tot enkele uren na het geplande burgerprotest, dat uiteindelijk hard werd neergeslagen. Alsof een deken van mist neerdaalde op de stad, net wanneer er gevaar dreigde. Mijn collega, die ondertussen de opgejaagde demonstranten in traangaswolken door de straten van Al Hoceima volgde, was een tijdlang niet meer bereikbaar via Whatsapp of sms.

Het blijft wrang. Terwijl in Aziatische en Afrikaanse landen communicatiemiddelen van burgers vorig jaar werden platgelegd, heeft de hashtag #MeToo in het Westen machtige mannen met een misbruikverleden naar de hel gesleept. Access Now heeft nu de hashtag #KeepItOn in het leven geroepen als protest tegen shutdowns, zoals nu gaande is in Kashmir. Ik mag maar hopen dat #KeepItOn net zo breed en serieus wordt opgepikt als #MeToo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden