Maak 2016 het jaar van de daadkracht

Nuchterheid en krachtig optreden zijn geboden in de vluchtelingencrisis. Dat kan alleen in EU-verband.

Een jongen kijkt hoe andere vluchtelingen aankomen op het Griekse eiland Lesbos. Beeld afp

Als het einde van het jaar nadert, maken we in het Volkskrant-commentaar de balans op. We beginnen met de grootste gebeurtenis van 2015: de ongekende vluchtelingenstroom naar welvarend Europa. Maar voor een conclusie hierover is het eigenlijk een slecht moment, jaarwisseling of niet. We zitten er midden in. De vluchtelingen zullen ook 2016 beheersen.

Wat terugkijkend wel opvalt, is het wisselbad van emoties aan onze zijde. Het ging van koude onverschilligheid in de zomer naar warme solidariteit in de vroege herfst, na de foto van het dode jongetje Aylan. Maar de voortdurende instroom van mensen heeft de stemming alweer doen omslaan: hoeveel kunnen we er nog opvangen? Nu zijn de gemoederen verhit. In Nederland loopt de discussie hier en daar uit op regelrechte intimidatie. In Europa dreigen de open grenzen te sneuvelen- één van de grote verworvenheden en fundamenten van de Europese samenwerking.

Nuchterheid is geboden. Meer dan een miljoen vluchtelingen is heel veel. Maar als Libanon nog niet bezwijkt onder het dubbele daarvan, moet een steenrijk continent van 500 miljoen inwoners in staat zijn een oplossing te vinden. In Nederland verloopt de opvang van vluchtelingen ondanks alle spanningen goed. Tegenover een luidruchtige groep tegenstanders staan vrijwillige hulp aan vluchtelingen en een meerderheid die vindt dat we ze moeten herbergen.

Toch zijn veel mensen bezorgd. Dat komt vooral door het onvermogen van de Europese leiders om enige greep te krijgen op de vluchtelingenstroom. Burgers voelen dat dit onbeheerste proces niet zo kan doorgaan. Maar Europese maatregelen komen tergend langzaam op gang. Het is een verleidelijk idee om dan terug te vallen op de eigen grenzen: de natiestaat als bastion tegen de boze buitenwereld.

Dat is niet de oplossing. Nederland en Europa hebben open grenzen en samenwerking hard nodig. Voor de economie en om het hoofd te bieden aan grote internationale problemen die echt niet weggaan als wij de Europese integratie terugdraaien en het ieder voor zich wordt. Het mag populair zijn om Brussel te wantrouwen, de sceptici hebben geen alternatief te bieden dat Nederland verder brengt.

De oplossing ligt juist in een krachtiger Europa. Het is verheugend dat er eindelijk contouren van een aanpak in zicht komen: de deal met Turkije, aanzetten tot een gemeenschappelijke grensbewaking, meer bemoeienis met de oorlog in Syrië. Maar het moet sneller en beter. Het stelsel van Schengen en Dublin blijkt niet opgewassen tegen de massa aan vluchtelingen. De crisis dwingt Europa nu de handen ineen te slaan en harder in te grijpen. Dat zal er niet altijd sympathiek uitzien. Er zullen mensen moeten worden tegengehouden, door een gezamenlijke grensbewaking en afstemming van het asielbeleid.

Maar daar moet ook een gereguleerd, green card-achtig immigratiestelsel tegenover staan. En Europa wordt gedwongen zich fundamenteel te bemoeien met oorlog en armoede in de landen die er omheen liggen. Juist om onze rijke verzorgingsstaten overeind te houden, zullen we onze stabiliteit moeten exporteren, ook als dat wat gaat kosten. Het is een illusie dat we in Europa lekker op onszelf kunnen blijven door de deur op slot en de gordijnen dicht te doen. Deze crisis zal ons blijven raken. Maar een continent dat zo welvarend en ontwikkeld is, kan er ook echt iets aan doen. Laat 2016 het jaar zijn waarin flinke stappen worden gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden