Lezersbrieven Maandag 19 november

Luther wilde de Bijbel in de volkstaal en sloeg daarmee het Latijn over

Standbeeld van Maarten Luther bij de Marktkerk in Hannover.

De ingezonden lezersbrieven van maandag 19 november.

Margriet Hoogvliet onderzoekt de religieuze lees- en schriftcultuur van stadsbewoners in de late middeleeuwen en beweert in één adem door dat er een taai cliché over die periode bestaat, namelijk dat ‘kerkhervormer Maarten Luther de Bijbel toegankelijk maakte voor het volk’ (Ten eerste, 14 november).

Dit een cliché noemen is de laatste jaren zelf weer een cliché geworden. De vernieuwing die Luther invoerde was namelijk dat hij de Bijbel uit de oorspronkelijke talen, Grieks en Hebreeuws, in het Duits vertaalde en dus niet met een tussenstop via de door de priesterstand beheerde Latijnse vertaling.

Dat die tussenkomst invloed had, blijkt bijvoorbeeld uit een omstreden zin die ook aangebracht is in de koepel van de Sint-Pieter in Rome: Tu es Petrus et super hanc Petram aedificabo ecclesiam meam. De zin is in het Nederlands niet goed te vertalen omdat er een woordenspel inzit tussen de eigennaam Petrus en het woord petra dat ‘rots’ betekent. Dit spel werkt in het Latijn, maar niet in de taal die Jezus sprak, het Aramees. Vergelijk de vertaling in het Nederlands: Jouw naam is rots, en op die rots zal ik mijn kerk bouwen.

Daarbij komt dat het woord ecclesia, kerk, uit Jezus’ mond wel heel vreemd is. Hij dacht niet aan een kerk, wist waarschijnlijk niet eens wat dat zou betekenen. Wel verwachtte hij de spoedige komst van het Koninkrijk Gods, dat immers elke kerk overbodig maakt.

Met deze tekst wilde de kerk laten zien dat ook Jezus al Rome in gedachten had als hoofdstad van het christendom, wat op zijn minst niet heel geloofwaardig te noemen is. Luther wilde van dit soort grappen af en nam de zogeheten grondtekst als bron voor zijn vertaling.

Dat het niet uit het Latijn vertalen, maar uit de oorspronkelijke talen, gevaarlijk was ondervond de geleerde William Tyndale, die een Engelse vertaling maakte en in 1536 prompt door de kerk werd opgepakt en in Vilvoorde bij Brussel op de brandstapel werd gewurgd.

Het belang van Luthers vertaling is, los van dit alles, dat het een enorme invloed op de Duitse taal heeft gehad zoals de Statenvertaling, rechtstreeks uit de grondtekst van 1637, dat had op het Nederlands.

Wim Braakman, Groningen

Asia Bibi

Het is een gotspe dat het Reformatorisch Dagblad een Pakistaanse katholiek als andersdenkende betitelt (V, 16 november). Wie gingen er na 1.500 jaar katholicisme ook alweer anders denken?

Ronald Grootveld, Zoetermeer

Rekeningrijden 2.0

Goed stuk van Yvonne Hofs over rekeningrijden (Zaterdag, 17 november). De vraag is wel waarom files worden gezien als probleem als velen er doelbewust elke dag weer in gaan staan. Als het een probleem zou zijn lijkt het de ezel voorbij. Dat men echt niet anders kan is onzin.

Het kabinet heeft het over breed autodelen in 2030, maar dat kan natuurlijk al veel eerder. Met een meerij-app heb je simpel en snel minder auto’s op de weg. Als nu mensen die per se in hun uppie in de auto willen zitten wat meer betalen en mensen die met elkaar meerijden er financieel beter van worden, heb je minder auto’s op de weg en kan iedereen doorrijden. Rekeningrijden 2.0.

En stop met die onzin als kinderen naar school brengen met de auto en pak zelf voor de korte stukjes de fiets. Dan word je beloond met een rijker, sneller, schoner en stiller Nederland.

P. Kingma, Makkum

Gevoelsdiscriminatie

Max Pam introduceert het begrip gevoelsdiscriminatie, een sympathiek gebaar om onbegrepen verschillen te duiden (O&D, 14 november).

Zo roept mijn Surinaamse vrouw het koud te hebben terwijl mijn Chinese dochter en ik elkaar vol onbegrip aankijken. Zielig is het wel, dus we wikkelen haar in een extra deken. Een probleem dat de een voelt en de ander niet, doet niet minder pijn.

Ik zie in ons gemengde gezin dat ik ‘onbewust bevoordeeld’ word. Op Marktplaats twijfelt niemand aan mijn beschrijvingen, ik maak kans in de medezeggenschapsraad te komen i.p.v. een kandidaat met een andere achternaam. Witte Nederlanders worden de gehele dag onbewust bevoordeeld, een wetenschappelijk bewezen fenomeen, zelfs ik ontkom er niet aan. Het is niet gemakkelijk te bevatten hoe de wereld er zonder die voordelen uitziet. Je voelt het niet tot je het ziet.

Robert van Gerwen, Amsterdam

Brandstofprotest

Onze Franse uitwisselingsstudenten konden zaterdag niet met de bus naar huis omdat heel Frankrijk platlag door wegblokkades en andere protestacties tegen de hoge brandstofprijzen. Frankrijk heeft namelijk een (advies)prijs voor Euro95 én diesel van 1,52 euro. Fransen betalen daarnaast geen wegenbelasting.

Ter vergelijking: in Nederland zijn de adviesprijzen respectievelijk 1,71 en 1,48 euro (plus wegenbelasting). En wat doen wij? Wij mopperen op verjaardagen en op social media...

Johan Poel, Barendrecht

Sinterklaasreferendum

Zwarte Piet slecht? Roetpiet beter? Witte Piet het best? De grote mensen komen er niet uit en maken ruzie. Maar het is toch een kinderfeest?! Wat vinden zij? Een bindend kinderreferendum kan dit oplossen.

Jan Ettema, Zwolle

Regenboogpieten

Hoe zou Nederland er nu uit hebben gezien als het Sinterklaasjournaal een jaar of tien geleden een voorziene blik zou hebben gehad, toen ze de boot van Sinterklaas door de regenboog lieten varen en alle Pieten ineens allemaal verschillende kleuren hadden?

Mijn gelovende kinderen gingen er vol in mee en vonden het zelfs jammer toen aan het einde de pieten weer ‘gewoon’ zwart werden. Hadden ze de kleuren maar gehouden, dat had een hoop frustratie, pijn en discussie gescheeld. Misschien alsnog van stal halen?

Netje Reezigt, Abcoude

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.