Opinie

Luisteraars zijn de dupe van afknijpen van FM

De overheid wil af van de FM. Dat leidt tot slechtere ontvangst en tot verschraling van het aanbod.

Deejay Edwin Evers in actie voor Radio 538 (in 2011). Beeld Volkskrant Fotoredactie
Deejay Edwin Evers in actie voor Radio 538 (in 2011).Beeld Volkskrant Fotoredactie

Radio luisteren is van alle tijden, maar de manier waarop verandert. Na de lange en de korte golf was de middengolf lange tijd de standaard. Opgevolgd door de FM en dat was in alle opzichten een verbetering. Meer zenders en een veel betere geluidskwaliteit. Hoewel van alle distributiemiddelen de analoge FM nog altijd het grootste is, kiezen steeds meer mensen voor digitale ontvangst, onder meer via internet.

Sinds twee jaar kan men radio luisteren via het digitale signaal DAB+. De Nederlandse overheid stimuleert dat omdat zij voornemens is de FM op termijn uit te zetten. De vrijgekomen ruimte kan namelijk (veel) meer geld opleveren voor andere doeleinden.

DAB+ biedt als voordeel meer zenders, maar de geluidskwaliteit is beduidend minder dan FM en een storingsvrije ontvangst overal en altijd kan nog niet worden gegarandeerd. Bovendien moet iedereen een nieuwe, duurdere ontvanger aanschaffen. Gezien de lage penetratiegraad van DAB+ ontvangers spreekt het motief van meer zenders volstrekt onvoldoende aan.

Achterhoedegevecht

De discussie over FM en DAB+ lijkt een achterhoedegevecht. De belangrijkste verschuiving in de manier waarop radio wordt beluisterd, is naar digitale ontvangst via internet: veel meer zenders, betere geluidskwaliteit (dan DAB+) en iedereen heeft het al in huis. Of het nu een computer, tablet of telefoon is.

Echter, radio luisteren via internet zal vooralsnog niet de plaats kunnen innemen van de FM. Mobiel internet, bijvoorbeeld in de auto, is daarvoor nog te kostbaar. DAB+ zou het gat kunnen opvangen dat ontstaat als de FM wordt uitgezet, want DAB+ is wel geschikt voor mobiele ontvangst.

Het slagen van DAB+ is afhankelijk van de bereidheid van autoproducenten om DAB+ in te bouwen. Dat gebeurt wel, maar meer nog lijken autoproducenten erop gericht auto's met internet te verbinden. De verwachting is dat over tien jaar 9 van de 10 auto's volledig 'connected' zijn.

Omdat de huidige commerciële FM-licenties aflopen in 2017 moeten die opnieuw verdeeld worden. Minister Kamp (Economische Zaken) heeft daarbij de keuze tussen de huidige licenties verlengen of opnieuw verdelen door een veiling. De nieuwe licenties zullen voor tien jaar gelden en de verwachting is dat de FM daarna kan worden uitgezet.

Henk Kamp, minister van Economische Zaken. Beeld anp
Henk Kamp, minister van Economische Zaken.Beeld anp

Weggegooid geld

Met die wetenschap is het voor nieuwe spelers echt weggegooid geld om nu nog te investeren in FM. Het is dus onwaarschijnlijk dat zich nieuwe gegadigden zullen melden, tenminste als de overheid vasthoudt aan de huidige hoge licentiebedragen. Verlengen onder dezelfde condities zal de overheid meer opleveren, immers er wordt nu fors betaald.

Echter, bij een verlenging zijn er juridische procedures te verwachten. Nieuwkomers worden uitgesloten en degenen die nu weinig betalen, zullen dat willen blijven doen. Degenen die veel betalen zullen dat op hun beurt oneerlijk vinden.

Het voornemen om vanaf 2017 toe te staan dat een radiobedrijf in plaats van twee maar liefst vier frequenties bezit, zal leiden tot dominantie van Talpa (nu 538 en SlamFM) en De Telegraaf (nu Sky en Veronica). Die zullen elk vier frequenties verwerven. De Persgroep (nu alleen Q Music) zal alleen al uit defensieve overwegingen ook meer frequenties willen bezitten. Dan zullen drie spelers de radiomarkt in Nederland domineren: Talpa (De Mol), De Telegraaf (deels De Mol) en de Persgroep. Voor kleinere partijen wordt het onmogelijk een plek te verwerven of te behouden. Bij de verkoop van zendtijd zullen ze volledig worden ondergesneeuwd door genoemde drie partijen. De overheid dient concurrentie te bevorderen, niet te beperken.

Lex Harding is radiomaker. Hij heeft een radiostation op internet: LXClassics. Beeld Volkskrant Fotoredactie
Lex Harding is radiomaker. Hij heeft een radiostation op internet: LXClassics.Beeld Volkskrant Fotoredactie

Ook is het voornemen om in 2017 de clausuleringsregels (deels) op te heffen. De huidige clausulering is geen groot succes omdat de regels onnavolgbaar zijn. Een station voor Nederlandse muziek moet ook Europees aanbod uitzenden. Het station dat verplicht is om 'gouwe ouwen' uit te zenden brengt deels ook recente muziek. En het station dat er is voor nieuwe muziek weet die regels ook handig te omzeilen.

Opheffen van de clausulering zal ertoe leiden dat nog meer stations kiezen voor een breed aanbod van voornamelijk Top-40-muziek. Alleen een strakke, heldere clausulering biedt garantie voor een divers aanbod.

Als de overheid dus de huidige FM- frequenties verlengt, toestaat dat bedrijven vier frequenties kunnen verwerven en de clausulering (deels) opheft, laat het de oren hangen naar de grote commerciële radiostations. Voorbijgegaan wordt aan het belang van de luisteraars. Die vertrekken versneld naar internet; daar heeft de overheid gelukkig niks te reguleren.

Lex Harding is radiomaker. Hij heeft een radiostation op internet: LXClassics.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden