opinie schooladvies

‘Luister naar ouders voor ambitieuzer schooladvies’

Veel kinderen hebben wel talent voor het een, niet voor het ander. Onderwijs moet daarop inspelen, betoogt Lisette Cleyndert.

Leerlingen van groep 8 in Ravenstein maken de citotoets. Beeld Marcel van den Bergh

Schooladviezentijd. In heel Nederland krijgen kinderen van 11, 12 jaar deze weken van hun leerkracht te horen in welk bakje ze gesorteerd worden; de diverse vmbo-leerwegen, havo of vwo/gymnasium. Als ouder begeef je je op glad ijs als je het niet eens bent met dit advies. ‘Daar heb je weer van die ouders die het niet accepteren dat hun kind een vmbo-advies krijgt’, zie je de leerkracht denken, ondertussen de hakken ferm in het zand zettend.

Waarom wordt de mening van ouders eigenlijk zo gewantrouwd? Is het niet heel legitiem dat ouders een stem willen hebben in dit proces? Ouders kennen hun kinderen beter dan de leerkracht en dragen tot ze 18 zijn de volle verantwoordelijkheid voor alle aspecten van het leven van hun kind. Ouders worden ook met de consequenties geconfronteerd als de keuze niet de juiste blijkt te zijn.

Aleid Truijens heeft het in haar column van 15 februari in de Volkskrant over ‘liefdevolle onderschatting’ en hoe moeilijk het is om je in ons schoolsysteem omhoog te werken nadat op je 12de een oordeel is geveld. De manier waarop scholen tegenwoordig op hun prestaties worden beoordeeld, werkt in de hand dat ze risicomijdend gedrag vertonen in plaats van dat ze het beste uit hun leerlingen halen. De drempels die door scholen worden opgeworpen om van een lager naar een hoger niveau door te stromen, zijn daar een goed voorbeeld van.

Bij een aanzienlijke groep kinderen zijn de talenten niet gelijkelijk verdeeld over de verschillende disciplines; ze blinken uit in het een en niet in het ander. Dat zijn ook bij uitstek de kinderen bij wie het vaststellen van het juiste advies ingewikkeld is. In dit soort gevallen worden kinderen in Nederland vaak ingeschaald op het niveau van hun zwakste discipline. Deze kinderen kunnen daardoor niet excelleren in datgene waarin ze goed zijn, maar moeten hun sterkste vakken noodgedwongen op hetzelfde niveau doen als die waar ze het slechtst in zijn.

Talent verspild

Er wordt hierdoor een enorme hoeveelheid talent verspild. Hoeveel kinderen met een groot technisch ­talent kunnen niet door naar een technische universiteit omdat hun taalvaardigheid achterblijft bij hun technische vermogens? Hoeveel ­kinderen met talenknobbels, maar ook met wiskundedeuken, kunnen nooit Latijn of Grieks leren omdat ze niet toegelaten worden tot de gymnasia?

Theoretisch werkt het Nederlandse systeem prachtig. Via allerlei routes (vmbo, mbo, hbo, wo of vmbo, havo, vwo, wo) horen kinderen uiteindelijk op het niveau terecht te komen dat ze aan kunnen. Maar het systeem werkt allang niet meer zoals het bedoeld was. Als het ooit al zo heeft gewerkt. In de praktijk zijn veel kinderen niet geneigd om de hoge cijfers te halen en de extra vakken te doen die vereist zijn om door te stromen. Harder werken en het contact verliezen met leeftijdsgenoten om je ambitie waar te maken, lijkt vanuit de positie van een 50-jarige onderwijsdeskundige misschien haalbaar. Maar zo werkt het in de praktijk bij pubers in de meeste gevallen niet.

Het is beschamend dat ouders ­uitsluitend gewantrouwd worden als ze goede argumenten hebben om te pleiten voor een ambitieuzer schooladvies dan de basisschool­leerkracht wil geven. En wie heeft ­eigenlijk bepaald dat afstromen erger is dan überhaupt niet eens de kans te krijgen om het te mogen proberen?

Het argument dat de schoolplanner het niet aan kan om kinderen vakken op verschillende niveaus te laten volgen, lijkt me al helemaal onzinnig. Tijd om het hokjesdenken te verlaten en al onze kinderen de kansen te geven die ze verdienen. 

Lisette Cleyndert is directeur van een uitgeverij en moeder van twee schoolgaande kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.