Commentaarhet jaar van de volksopstand

Luister naar de woedende jongeren die roepen om meer vrijheden

Politieke leiders zullen moeten luisteren naar de roep van jongere generaties om meer vrijheden en gelijke kansen.

Demonstranten wapperen met nationale vlaggen in Beirut, Libanon.Beeld EPA

In april moest de Soedanese president Omar-al Bashir onder druk van de bevolking opstappen. Na twee decennia economisch wanbeleid, onderdrukking en gedwongen islamisering had met name de jeugd er schoon genoeg van. Zij zagen onder deze regering geen toekomst meer voor zichzelf in hun land, waar alleen de politieke elite profiteert van buitenlandse investeringen of ‘gunsten’ van bevriende staten.

Diezelfde maand moest ook de Algerijnse president Abdelaziz Bouteflika het veld ruimen na twintig jaar aan de macht te zijn geweest. Hij vergaloppeerde zich door zich, ondanks zijn hoge leeftijd, weer verkiesbaar te stellen. De onderliggende oorzaken voor de plotseling opgelaaide volkswoede in het doorgaans rustige Algerije waren echter dezelfde als in Soedan. Onvrede over corruptie, cliëntelisme, ongelijkheid, gebrek aan vrijheid en vooral het gebrek aan toekomstperspectief.

De volkswoede kreeg dit najaar wereldwijd navolging. In Chili, Bolivia, Irak, Ecuador, Colombia, Haïti, Irak, Egypte, Libanon, Indonesië en – om iets afwijkende redenen – in Hongkong. Overal gingen burgers, en dan vooral jongeren, de straat op om te protesteren tegen de democratische tekortkomingen waar juist hun generatie tegenaan loopt. In de meeste van deze landen is meer dan de helft van de bevolking onder de 29 jaar, de werkloosheid is er torenhoog en het perspectief op werk zonder ‘kruiwagens’ vrijwel nihil.

De nieuwe mondiale burgeropstand doet daarom denken aan de Arabische Lente die in 2011 begon met de zelfverbranding van een gefrustreerde werkloze jongere in Tunesië. De Arabische Lente leidde tot de val van een reeks dictators en nog immer voortdurende burgeroorlogen in Syrië en Libië. Waar de ‘hete herfst’ van 2019 toe zal leiden zal de toekomst moeten uitwijzen.

Het wegsturen van dictators heeft tot nog toe zelden geleid tot de bestuurlijke en economische hervormingen die de demonstranten voor ogen hadden. Ook nu is het de vraag of de nieuwe leiders in Soedan, Algerije, Bolivia of Irak in staat zijn om te breken met corrupte of sektarisch bepaalde machtselites. In Algerije was al voor de verkiezingen van deze maand bekend dat de nieuwe regering oude wijn in nieuwe zakken betekende en namen burgers niet eens de moeite om te stemmen. In Soedan, waar nu een tijdelijke burgerregering is gevormd, kan het leger weer elk moment ingrijpen zodra burgers zich te veel roeren.

Ondanks deze weinig bemoedigde voorbeelden moet het nut van de burgeropstanden niet worden gebagatelliseerd. Jongeren wereldwijd inspireren elkaar met hun roep om vrijheid, gelijke kansen of zelfbeschikking. De toegenomen invloed van internet en sociale media mag niet worden onderschat; burgers zijn niet langer onwetend. Zelfs in de verste uithoeken van de wereld horen burgers over de uitspattingen van hun politieke leiders, de vriendjespolitiek, de geopolitieke machtsspelletjes of over de loze beloftes die zijn gedaan voor hun regio’s; de wegen, scholen of banen die er nooit kwamen. En elders zien ze de welvaart toenemen.

Die onvrede over de toenemende welvaartskloof openbaarde zich ook in Europa met de protesten van de ‘gele hesjes’. Burgers pikken het niet meer wanneer anderen de vruchten plukken van de economische groei of natuurlijke rijkdommen in hun land en zij met lege handen langs de kant blijven staan. Die geest gaat niet meer terug in de fles. Politieke leiders zullen de protesten serieus moeten nemen en welvaart en economische kansen mondiaal beter moeten verdelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden