Column Ariejan Korteweg

Lubbers maakt van CDA alsnog een duurzaamheidskampioen

Een symposium te kunnen houden hier in de Rolzaal aan het Binnenhof, dat heeft de doorslag gegeven om aan deze coalitie mee te doen, verzekerde Sybrand Buma dinsdagmiddag. Het was Buma die het zei en we konden het dus gevoeglijk als bumor opvatten. Toch strookte het met het gevoel dat je bekroop als je de hele club bij elkaar zag onder de wapenschilden en op de met rood fluweel beklede roezelstoelen: het CDA is terug in het hart van de macht.

Het had iets vanzelfsprekends. Dit was waar ze thuishoorden: Balkenende, Bot, Peetoom, De Jonge, Van Rooy en de andere leden van de middenpartij die terug is van de door Mark Rutte zo valselijk gemunte ‘verantwoordelijkheidsvakantie’. Beetje ouder geworden - op stille momenten klonken soms beltonen die je zelden nog hoort. Maar waren we dat niet allemaal?

Van de steile oppositiepartij - ‘we steunen wat ons bevalt en anders steunen we niet’ - is na een half jaartje Rutte III niks meer te herkennen. Het plooit weer mee in de grote evenwichtsact die een coalitieregering nu eenmaal is. Onder Rutte II: 86 procent steun voor regeringsvoorstellen; nu is alles minder dan 100 procent een bedrijfsrisico. Herman Wijffels, die tijdens de formatie felle kritiek op het CDA had omdat duurzaamheid werd genegeerd, werd hier niet gesignaleerd.

Het had iets vanzelfsprekends Beeld Ariejan Korteweg

‘Lubbers’ duurzame nalatenschap’, dat was het thema in de Rolzaal, vanuit de Ridderzaal via een stenen wenteltrap te bereiken. Op die wenteltrap sprak ik Bart Lubbers, die zijn vader op voorhand geen al te grote rol in het symposium wilde geven. ‘Ik denk dat het wetenschappelijk bureau van de partij iets met klimaat wilde doen en dit een mooie kapstok vond. Meer moet je er niet achter zoeken.’ Het had ook over vluchtelingen kunnen gaan, wilde hij maar zeggen. Of over de Europese gedachte. Om nu van Ruud Lubbers, premier van 1982 tot 1994, een Nederlandse Al Gore te maken, ging wat ver.

Toch was dat de inzet van deze bijeenkomst: het CDA kleurt groen en Lubbers was zo niet de schilder dan toch zeker degene die de kleur had uitgezocht. Lees maar in zijn Persoonlijke herinneringen: ‘Waar word ik blij van? Van onderwerpen die het welzijn van de aarde betreffen.’

‘Geen linnen tasjes...’ Beeld Ariejan Korteweg

Achtereenvolgende sprekers droegen handenvol onderbouwing aan. Het rentmeesterschap kwam meermaals langs, maar ook Laudato Si’, de encycliek waarin paus Franciscus zich voor zijn klimaatopvattingen door Lubbers zou hebben laten inspireren; de katholiek-sociale benadering werd dat genoemd. Balkenende verzekerde dat ook jonge ondernemers in Korea zich tegenwoordig met niets anders bezighielden dan de vraag: Wat kunnen wij doen voor onze planeet?

Met terugwerkende kracht blijkt het CDA van Lubbers eigenlijk steeds in de klimaatvoorhoede te hebben geopereerd: Energienota (1974), Milieubeleidsplan (1989), Earth Charter (2000) zonder Lubbers was het niet gebeurd. Balkenende: ‘Zijn leven stond in het teken van bijdragen aan een duurzame wereld.’

Vicepremier Hugo de Jonge leverde er de politieke vertaling bij: Duurzaamheid moet vanuit het midden worden benaderd, vond hij. ‘Niet overlaten aan wereldverbeteraars met linnen tasjes. En ook niet aan mensen die de wetenschap ook maar een mening vinden.’

Dan is het nog maar een kleine stap naar Rutte III als groenste kabinet ooit. Buma claimde het niet zonder trots: ‘Opnieuw hebben CDA en VVD, ditmaal met D66 en CU, vriend en vijand verrast met een ambitieus milieuplan. Net als in de tijd van Lubbers.’ Na afloop was er korenwijn met bitterballen. Het was inspirerend, relevant en boeiend geweest, hoorde ik CDA’ers zeggen. Buma had de kern mooi verwoord: ‘Duurzaamheid begint met een morele opdracht, niet met droge cijfers.’

Terug in de Rolzaal Beeld Ariejan Korteweg

Ik heb het CDA-verkiezingsprogramma van 2017 erop nageslagen. Daarin komt duurzaamheid niet als morele opdracht aan de orde, maar pas op pagina 80, in het hoofdstuk Economie. ‘De crises hebben ons geleerd dat economie en moraal niet los van elkaar te koop zijn’, staat daar. Dus toch de koppeling van droge cijfers aan moraal. Twee pagina’s later is de duurzaamheid alweer afgehandeld en moet ruim baan worden gemaakt voor familiebedrijven.

Eigenlijk vond ik Jan Jacob van Dijk, CDA-gedeputeerde in Gelderland, nog de eerlijkste van de hele middag. ‘Lastig om in het duurzaamheidsbeleid een christendemocratische signatuur te ontdekken’, zei hij. ‘Maar ik zou wel weten hoe die zou moeten zijn. We moeten mensen veel meer meenemen in dit verhaal. En bereid zijn anderen te helpen, omdat de aarde in 2030 op sommige plekken niet meer leefbaar zal zijn.’

Het midden is niet altijd de veiligste plek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.