Opinie

Lubbers en Kok beseften risico's van muntunie

 

Beeld anp

Op zaterdag 7 maart publiceerde de Volkskrant een opiniestuk van de heren Baudet, Broers en Wellens waarin ze zich afvroegen of de politici van toentertijd zich bewust waren van de risico's van de euro. Wisten ze dat de euro niet alleen zou leiden tot een groot verlies van soevereiniteit, maar dat de munt ook grote economische en financiële risico's met zich mee zou brengen? Als ze dit niet wisten, hebben de politici zich dan onvoldoende verdiept in de risico's van de muntunie?

Dit is een interessant vraagstuk. Tijdens een debat in de Tweede Kamer in 1989 wees Jan Lonink (PvdA) op een rapport van Wim Duisenberg, de toenmalige president van De Nederlandsche Bank. Hierin werd beargumenteerd dat de creatie van een monetaire unie zou leiden tot een verlies van het wisselkoersmechanisme, waardoor mogelijke ongelijkheden tussen lidstaten enkel konden worden opgelost door een substantiële verschuiving van financiële middelen. Met andere woorden: een gezamenlijke munt vereist een systeem om geld over te hevelen van landen in economische voorspoed naar landen in economische tegenspoed.

Premier Ruud Lubbers reageerde hierop als volgt: 'De president van de bank zegt, in zijn capaciteit als deskundige, dat de economische prestaties en welvaartsniveaus in Europa naar elkaar toe moeten groeien, wil dit goed functioneren. Ik geloof dat hij daar gelijk in heeft. Dit kan een ondersteunende politiek vergen. Akkoord. Ik deel die analyse intellectueel. In mijn politieke functie zit ik echter met het probleem dat dit soort constateringen nogal eens gebruikt en soms misbruikt worden door prijzen te vragen voor iedere stap in de voortgang van het proces, die in politieke munt en feitelijke munt omgezet moet worden. Voorzichtigheidshalve ga ik dan aan de andere kant van het touw hangen.'

Lubbers erkende de noodzaak van een systeem om financiële middelen te verschuiven om economieën naar elkaar toe te laten groeien om de monetaire unie goed te laten functioneren, maar was hierop tegen puur vanwege politieke redenen.

Tijdens het ratificatiedebat van het Verdrag van Maastricht erkende minister Wim Kok van Financiën expliciet dat er risico's verbonden zijn aan het onvoorwaardelijk verbinden van wisselkoersen. Eerder had Kok al gezegd dat hij geen bezwaar had tegen het financieel steunen van andere landen op een ad hoc basis met strenge voorwaarden, maar hij wilde dit liever niet vastleggen in het verdrag.

Uit het bovenstaande blijkt dat zowel Lubbers als Kok zich bewust waren van het financiële risico van de monetaire unie, maar dat ze niet stonden te springen om daar met een oplossing voor te komen.

Het algehele debat over het financiele risico was sowieso vrij summier. Enkele keren werd door politici zoals Cor van Dis (SGP), Gerrit Ybema (D66) en Rudolf de Korte (VVD) aangekaart dat de economische convergentie onvoldoende was, maar een echt stevig en kritisch debat bleef uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden