BRIEVENZaterdag 13 juni

Los het probleem van discriminerende officiële feestdagen op

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 13 juni.

Moslims komen samen voor het ochtendgebed in de Essalam moskee in Rotterdam ter afsluiting van de vastenmaand ramadan. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Brief van de dag: discriminerende officiële feestdagen

De overheid doet er goed aan onze wet- en regelgeving uit te vlooien op ‘blindevlekdiscriminatie’. Zo zien we in de wetgeving over de elf Nederlandse officiële feestdagen dat er maar liefst acht christelijk zijn. Daarmee zijn ze discriminerend. Zeker omdat het overgrote deel van de officiële feestdagen via cao’s tot verplichte vrije dag is verklaard.

De achtergrond van deze ­traditie is heel begrijpelijk. Ze stamt uit een verleden waarin vrijwel iedereen in Nederland actief het christendom beleed. Maar de huidige diversiteit – in allerlei opzichten – van de ­Nederlandse bevolking verdraagt zich niet langer met deze traditie. Ze is in strijd met het gelijkheidsbeginsel zoals verankerd in artikel 1 van de Grondwet en ze is in strijd met een ander fundament van onze democratie: de scheiding van kerk en staat.

Je lost het probleem van de discriminerende officiële feestdagen dus ook niet op door, ­zoals vaak is gesuggereerd, een paar christelijke feestdagen een-op-een te vervangen door islamitische, joodse of noem maar op feestdagen. Maar wel door verbindende seculiere waarden een nationale feestdag te geven, goed verdeeld over het kalenderjaar, zodat er afzonderlijk aandacht voor kan zijn.

Aanpassing is nodig, urgent en mogelijk. Bij deze een voorzet uitgaande van een onveranderd aantal van elf dagen. Nieuwjaarsdag handhaven behoeft geen toelichting. Dag van de Gelijkheid, vanwege artikel 1 van onze Grondwet. De ijzersterke combinatie 4 en 5 mei handhaven, maar Bevrijdingsdag omdopen tot Dag van de Vrijheid, ruimer dan alleen WO II. Koningsdag omvormen tot Dag van de Democratie en op 15 september, zoals door de Verenigde Naties is aangegeven. Daarmee recht doende aan zowel monarchistische als republikeinse sentimenten. Dag van de Mensenrechten; universele waarden met een taakstelling. Tot slot: Dag van Europa, met hetzelfde argument dat werd gebruikt om in 2012 de Nobelprijs voor de Vrede aan de EU toe te kennen.

Alléén deze zes dagen tot ­Nationale Feestdagen verklaren. In beginsel voor iedereen een vrije dag. Met veel maatschappelijke activiteiten om ze te duiden en samen te kunnen vieren, omdat ze brede verbinding beogen. In aantal, goed verdeeld over het jaar, voldoende. Vervolgens de resterende vijf dagen bestempelen tot ‘keuzedagen’ in plaats van officiële feestdagen.

Nederlanders die ‘iets’ met ‘feestverwanten’ willen vieren, kunnen dan gewoon vrijnemen op de dag van hun keuze. Voor het vieren van Kerstmis, Gay Pride, Koningsdag, Dag van de Arbeid, het Suikerfeest, Keti Koti, Prinsjesdag, Jom Kipoer, Dierendag, Allerzielen, Sinterklaas, Oelikoeli: wat je persoonlijk belangrijk vindt.

Dat is vrijheid en antidiscriminatie. De dagen die je niet wilt vieren houd je over voor andere besteding; het totaal aantal vrije dagen verandert immers niet.

Geef aan ouders het recht om hun kinderen de huidige ­gemiddeld drie ‘doordeweekse’ christelijke feestdagen die buiten de schoolvakanties vallen als keuzedag van school te houden: samen de feestdag van keuze vieren. Per saldo houden de kinderen evenveel lesdagen.

Negen maanden tot de Tweede Kamerverkiezingen: in de partijprogramma’s kan dit actiepunt nog gemakkelijk worden opgenomen. Daarmee is er een lakmoesproef voor partijen: anti-discriminatoir of niet?

Niemand wordt iets afgenomen. Het is een links noch rechts onderwerp. Een nieuw systeem mag geleidelijk ingevoerd worden.

Ludo GrégoireLeiden

Standbeelden

Op het Kampje in Ouderkerk aan de ­Amstel staat al een paar jaar een prachtig kunstwerk van Erwin de Vries: Elieser. Elieser was een man van Afrikaanse oorsprong: Elieser kwam in 1610 als slaaf naar Nederland en overleed in 1629. Hij wordt jaarlijks herdacht door zowel de Surinaamse als de Joodse gemeenschap. Een tot slaaf gemaakte Afrikaan die hier, in Ouderkerk, op de Portugees-Israëli­tische begraafplaats Beth Haim zijn laatste rustplaats heeft gevonden. Het standbeeld staat er ter nagedachtenis aan hem en alle andere ontvoerde en tot slaaf gemaakte Afrikanen.

Nu wereldwijd standbeelden omvergetrokken worden, dacht ik: het zou mooi zijn als juist deze standbeelden – van bijvoorbeeld Elieser – nu ook wat meer bekendheid krijgen en de reden waarvoor ze er zijn.

Mars OutOuderkerk aan de Amstel

Boekenstorm

Komt er na deze beeldenstorm ook nog een boekenstorm? Mijn lievelingsschrijver Louis-Ferdinand Céline was een antisemiet pur sang. Moet ik nu zijn boeken verbranden? Of hebben zijn boeken de eeuwige waarde van goede kunst?

Frans BoelhouwerHaarlem

Racisme

Als racisme iets is van opvoeding, is het dan onderbewust? Ik ben geboren in de jaren vijftig in een witte wereld. Ik las in de Okki, Onze Kleine Katholieke Illustratie, over Moriaantje ‘zo zwart als roet’. Met twee ooms in de missie baden we voor ‘de zwartjes’ en spaarden zilverpapier voor ze. Ik las de stripverhalen van Sjors en Sjimmie, die dikke rode lippen heeft en grote oorbellen draagt, en Kuifje in Afrika, waarin de inboorlingen steeds als kannibalen met een botje in hun neus rond de kookpot dansen.

In die tijd ben ik opgegroeid in een klein, rustig dorp. Verschil tussen zwart en wit was er nog niet. Ik stond net voor de klas toen het eerste zwarte gezin in het dorp kwam. Ik ben 25 jaar Zwarte Piet geweest bij de intocht, op scholen, bij verenigingen. Mijn wereldbeeld verruimde maar langzaam.

Geschiedenislessen vertelden een ­ander verhaal. Ik hoorde de speech van Martin Luther King en ik liep rond in Fort Elmina in Ghana en op het slaven­eiland Gorree, bij het standbeeld van Kunta Kinte in Gambia. Ik schaamde me dat ik Nederlander was. Ik was ontroerd op 11 februari 1990, de vrijlating van Nelson Mandela. Ik zag films als Malcolm X, Mississippi Burning en 12 Years a Slave.

Maar dat waren films. Wat nu gebeurt, is al jaren zo en het is genoeg geweest. Tijd voor verandering, voor iedereen.

Simon LaanHoorn

Afkomst

In zijn artikel over wat hij heeft geleerd van zijn Land van afkomst-interviews schrijft Robert Vuijsje onder andere: ‘Of het nu je naam is, je uiterlijk of je accent, altijd zal dezelfde vraag terugkomen: waar kom je vandaan? Waar kom je echt vandaan?’ Ik geloof het graag, zeker omdat ik deze vraag de afgelopen maanden vaak gesteld heb. Maar met een heel andere bedoeling.

Dat was in mijn rol als corona­screener bij een van de ingangen van het Universitair Medisch Centrum in ­Groningen. Screeners wezen iedereen die het ziekenhuis binnen wilde op handhygiëne en stelden vragen over hun gezondheidstoestand. In de eerste weken van de lockdown moesten we ­patiënten en bezoekers van buiten de drie noordelijke provincies standaard een mondkapje uitreiken, vandaar onze beginvraag: ‘Waar komt u vandaan?’ Met andere woorden: waar woont u?

Onze klanten kwamen uit heel Nederland, zo bleek. Van Baflo tot Breda. Maar van menig Nederlander met een migratieachtergrond kreeg ik een heel ander antwoord. ‘Uit Turkije’, ‘uit Irak’ of ‘uit ­Angola’. Ik vroeg: ‘Waar komt u vandaan?’ Zij begrepen: ‘Waar komt u echt vandaan?’

Gerard Terwisscha van ScheltingaHaren

Identity politics

Ook in de rubriek Land van afkomst wordt altijd gevraagd om te kiezen tussen ‘blank’ of ‘wit’. Bij het antwoord ‘wit’ vraag ik me altijd af: en hoe noem je dan Aziaten? ‘Gelen’? En Indiërs? ‘Bruinen’? Dat komt op mij dan weer nogal discriminerend over. Maar andere groepen zijn kennelijk niet belangrijk in het uit Amerika overgenomen discours van identiteitspolitiek. Je bent in deze ­wereld wit of zwart, de rest telt niet mee. All lives matter? Iedere nuancering plaatst je direct in het foute kamp.

Guus VogelzangUtrecht

Droge zomer

In juli en augustus overheersen de droge dagen, voorspelt Weeronline. Dat is makkelijk voorspellen: in juli is het langjarig gemiddelde aantal regendagen 14 en in augustus 15. Dat zijn dagen waarop er neerslag valt, vrijwel altijd is het dan het grootste deel van de dag nog droog.

Niek van DijkAmsterdam

Drinkwater

Drinkwater blijkt een belangrijk goedje, zonder kunnen we niet. Door de droogte raakt het drinkwater op en moeten we zuinig zijn. Hoe vreemd is het dat we dit kostbare spul dan door de wc blijven spoelen, onze was ermee doen, de vaat ermee wassen, de tuin ermee sproeien. We lijken wel gek. Zeker als je bedenkt dat er miljarden kuub water jaarlijks uit de hemel valt (zo’n 760 liter per vierkante meter per jaar), dat we nu grotendeels wegspoelen via het overbelaste rioolsysteem, naar zee.

Als het niet zo triest was, was het lachwekkend. De waterschappen en drinkwaterbedrijven hebben kleine acties ontwikkeld om wat stenen uit de grond te wrikken en er plantjes in te zetten met het motto: hou het hemelwater ­langer vast, maar het is veel te weinig.

Overheid, pak dit probleem nu eens echt goed en serieus aan. Drinkwater is om te drinken. Hemelwater kan prima gebruikt worden voor de rest van het watergebruik (kijk bijvoorbeeld naar het beleid in België). Stimuleer op grote schaal het gebruik van hemelwater, dat lest onze dorst een stuk beter.

Jenk StronksCulemborg

Natuurerkenning

Het sympathieke initiatief om stadsplanten te benoemen, roept de vraag op over de plantkunde van Nederlanders. Uit de beantwoording van quizvragen – ook door academici – blijkt vaak dat velen namen van planten niet kunnen noemen. Van ­hoeveel planten leren basisschool­leerlingen de naam? Herkenning van planten is natuurerkenning.

Henk DriesDriel

Studenten

Het openbaar vervoer ontlasten door studenten uit de spits te weren, is niet goed voor de onderwijskwaliteit, maar baat wel hun gezondheid. Voor veel studenten strijden de ochtendlessen met hun bioritme; ­colleges volgen in de vroege ochtend is dan niet effectief.

Omdat de infrastructuur ook buiten de spits haar grenzen kent, is het instellen van specifiek studentenvervoer per touringcar het overwegen waard: er staan nu toch bussen stil. In navolging van de militaire treinen voor dienstplichtigen kun je speciale studententreinen laten rijden.

Die hoeven dan niet te zijn uitgerust met de houten banken die destijds de krijgstucht weerspiegelden. De anderhalve meter kan er daarentegen met meer soepelheid worden betracht.

André KuperusVledder

Treinkaping

Marius Lambers mag in de krant van 11 juni beweren dat de bestorming van de trein in opdracht van de regering ­‘illegaal’ was. De overheid had geen andere keus. Meerdere gegijzelden waren er op dat moment zowel lichamelijk als geestelijk zo slecht aan toe, dat er zonder ingrijpen slachtoffers onder passagiers zouden zijn gevallen. Dat kon de regering niet op zijn geweten hebben. Bovendien was er onder de bevolking een storm van kritiek ontstaan waarom de overheid niet eerder had ingegrepen.

Carel Wiemers, als ANP-verslaggever direct betrokken bij de kaping en ooggetuige van de bestorming van de trein, Voorburg

Leesclub

Wat leuk! Een leesclub van de Volkskrant. En toevallig gaat het net over het boek dat ik aan het lezen ben, Wolf Hall van Hilary Mantel. Maar wat schetst mijn verbazing: alleen aanmelden via Facebook. Het sociale medium waarover in de Volkskrant menig negatief artikel is verschenen en verschijnt, vanwege het ongebreidelde dataverzamelen. ­

Bedankt dus, want aan Facebook ga ik echt niet beginnen. Een gemiste kans van de krant om meer mensen bij de leesclub te betrekken.

Ika HotsmaGroningen

Wet

Met de voorgenomen anderhalvemeterwet, die de huidige noodverordeningen ter bestrijding van corona moet vervangen, is het kabinet zich keurig aan het voorbereiden op de vorige crisis.

Dolf HartveldtWageningen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden