Loondoorbetaling bij ziekte moet veel korter

Arbeidsmarkt

Als werkgevers bij ziekte nog maar acht weken loon hoeven door te betalen, zullen zij eerder mensen in vaste dienst nemen.

Gewonde bouwvakker wordt per brancard naar beneden gehaald. Beeld anp

De Nederlandse arbeidsmarkt heeft op dit moment twee grote problemen. Ten eerste kunnen werkgevers in het midden- en kleinbedrijf (mkb) zich nauwelijks veroorloven om werknemers in vaste dienst te nemen. Dit komt vooral doordat zij bij ziekte van de werknemer tot twee jaar het loon door moeten betalen.

Het tweede grote probleem is dat werknemers geen baan meer kunnen krijgen door de huiver bij de werkgevers. Zij vluchten noodgedwongen in een zzp-constructie. Zzp'ers zijn voor de werkgever aantrekkelijker dan gewone werknemers, maar lopen zelf grote risico's als zij onverhoopt ziek worden.

Gevangen in deelbelangen

Zo raakt de Nederlandse arbeidsmarkt steeds meer uit het lood. Want noch de polder noch de politiek heeft het lef met oplossingen te komen. Iedereen zit gevangen in deelbelangen: de bonden willen vasthouden aan de loondoorbetaling, belangenorganisaties voor zzp'ers houden elke verplichting af. Iedereen wentelt zich in het gelijk van de eigen achterban.

Werkgevers en werknemers, maar ook kabinetspartijen PvdA en VVD, houden elkaar vast in deze politieke patstelling. De PvdA laat zijn oren hangen naar de FNV in een mate die soms op chantage lijkt en de VVD bejubelt de Angelsaksische arbeidsmarkt en verkwist zo de onze. Met als dieptepunt de uitzinnige opluchting bij de liberalen toen het kabinet een oplossing voor het zzp-dossier voor zich uitgeschoven had.

Tegelijk neemt het draagvlak voor cao's af, neemt de vlucht naar zzp toe en durven normale mkb'ers bijna geen personeel aan te nemen vanwege de risico's. Het aantal flexwerkers stijgt, terwijl CAO's leegstromen.

Risicogroep

Vooral oudere werknemers zien zich vaker genoodzaakt hun loopbaan voort te zetten als flexwerker of zzp'er. Men doet hetzelfde werk, maar nu meestal zonder verzekering. Een risicogroep kan zich moeilijk verzekeren en de groep met een lager risico is vaak niet verzekerd vanwege het (onterechte) gevoel 'dat overkomt mij niet'. Zelfstandigen (juist die met een hoog risico) kunnen het risico op langdurige ziekte individueel niet betalen of helemaal niet afdekken en zijn daardoor vaak onvoldoende verzekerd.

Uiteindelijk zal, afgezien van persoonlijke drama's, een toenemend beroep van deze groep op het sociale vangnet een probleem veroorzaken.

Ook het dossier loondoorbetaling bij ziekte wordt ambitieloos vooruit geschoven. Ondernemers zien de loondoorbetalingsverplichting als een risico dat niet kan worden afgedekt in tarieven. Steeds meer mkb'ers zien zich genoodzaakt werknemers met een hoog risico op arbeidsongeschiktheid af te stoten of niet aan te nemen.

Wettelijke verplichting

Daarom moet de loondoorbetaling bij ziekte radicaal verkort worden en moet er een basisverzekering loondoorbetaling bij ziekte komen, die ook gaat gelden voor zzp'ers. De enige manier om deze algemene risicodeling effectief te bereiken, is met een wettelijke verplichting. Deze algemene basisverzekering zal ook uitkomst bieden als hervormingsmechanisme voor de arbeidsmarkt.

Een algemene basisverzekering voor loondoorbetaling bij ziekte voorziet in het afdekken van het inkomensdervingsrisico voor een periode van maximaal twee jaar, nadat een wachtperiode van bijvoorbeeld acht weken ziekte is verstreken. Deze verzekering zou moeten gelden voor iedereen die inkomen uit arbeid verwerft, zowel werknemers als zzp'ers. De loondoorbetaling bij ziekte wordt voor de werkgever teruggebracht naar acht weken.

Gelijke voorwaarden zonder risicoselectie

Deze basisverzekering kan worden ingericht naar het model van de bestaande zorgverzekering. Net als de zorgverzekering kent de basisverzekering een wettelijke verankering maar wordt ze uitgevoerd door de markt, met volledige acceptatie onder voor iedereen gelijke voorwaarden zonder risicoselectie. Daarmee worden de risico's gedeeld, wordt de premie aanvaardbaar voor alle deelnemers en worden zelfstandigen met een hoger risico niet meer uitgesloten. Daarmee zal ook valse concurrentie op arbeidskosten voor een groot deel worden vermeden.

Doordat werkgevers hun risico op loondoorbetaling flink zien verminderen worden zij gestimuleerd oudere en ervaren vaklieden weer in vaste dienst te behouden of zelfs aan te nemen. De arbeidsparticipatie van 55-plussers wordt bevorderd en de uitstoot naar flexcontracten verminderd. Het zal voor bedrijven ook aantrekkelijker worden jonge vaklieden niet meer als flexwerker in te huren, maar een meer duurzame arbeidsrelatie met hen aan te gaan.

Perspectief

Hierdoor wordt voor werknemers het perspectief op werkzekerheid vergroot. Dat zorgt voor meer evenwicht op de arbeidsmarkt. Ook zullen minder bedrijven hun toevlucht nemen tot schijnconstructies en ontstaat er minder verdringing op de arbeidsmarkt. De bewust zelfstandig ondernemer ondervindt minder concurrentie op tarief als gevolg van schijnconstructies en dekt het inkomensrisico van langdurige ziekte gedurende een overbruggingsperiode betaalbaar af.

Alleen als we bereid zijn gezamenlijk dit soort stappen te zetten en deelbelangen achter ons te laten kunnen we de arbeidsmarkt hervormen en uit het slop trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.