Opinie

Lokale journalistiek is de zuurstof die een florerende gemeenschap nodig heeft

Door gebrek aan onafhankelijke, lokale journalistiek, blijft de burger matig geïnformeerd achter.

Medewerkers op de redactie van Omroep Brabant. Foto anp

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Op 21 maart mogen we onze stem uitbrengen. Maar heeft u enig idee op wie u gaat stemmen?

De lokale democratie functioneert pas werkelijk als u als burger niet alleen beschikt over een stem, maar ook een idee heeft op wie u die stem wilt uitbrengen. Daarvoor is een actieve lokale journalistiek noodzakelijk, die met onafhankelijke bril informeert en controleert.

In steeds meer gemeenten wordt de rol van de journalistiek marginaal. Onderzoeken van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek bevestigen dit, maar ook cijfers over de omvang van lokale en regionale redacties die wij als beroepsvereniging bijhouden, spreken boekdelen.

Bij regionale dagbladredacties werken 50 procent minder journalisten dan 20 jaar geleden, bij de huis-aan-huisbladen werkt bijna geen enkele journalist in dienstverband meer en de freelancers, die nu lokaal verslag doen, ontvangen daarvoor amateurtarieven. Dat werd deze week pijnlijk duidelijk in een uitzending van het televisieprogramma Wat verdien je?. Daar verdiende een professionele freelance verslaggever 11 euro per uur.

In sommige grote steden in Nederland, zoals Almere, is überhaupt geen journalistieke redactie van redelijke omvang meer te vinden.

Digitaal is op een enkele witte raaf na geen serieus alternatief opgestaan. Lokale politici hebben echt wel hun weg gevonden naar Twitter en Facebook, maar onafhankelijke, gecontroleerde en belangeloze informatie ontbreekt.

Regionale omroepen berichten op gemeenteniveau alleen over grote incidenten, lokale zenders ontstijgen slechts in enkele gemeenten het vrijwilligersniveau. Het zogenaamde 'uitgeversverdienmodel', dat met flinke advertentie-opbrengsten zorgde voor goed bezette regionale redacties en goed gelezen kranten, is met de komst van digitale spelers als Facebook en Google in de verdrukking gekomen.

Gevolg is dat de burger over een overvloed aan informatie beschikt, maar per saldo matig geïnformeerd achterblijft.

In de gemiddelde Nederlandse gemeente ontbreekt het eenvoudigweg aan menskracht om redelijkerwijs de politieke agenda te volgen, thema's die in wijken spelen te signaleren en de handel en wandel van gemeente, politici en lokale organisaties volwaardig te monitoren. En daarbij een behapbare en relevante selectie presenteert aan haar lokale publiek.

Thomas Bruning is algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Foto Truus van Gog

Dat leidt ertoe dat in veel gemeenten de stemmer zich straks vooral zal oriënteren op basis van de standpunten van de landelijke partijen of, zich hiertegen afzettend, juist een lokale partij kiest. In een enkel geval zal een politieke rel binnen de gemeente nog vers in het geheugen liggen en in grotere gemeenten zijn er lokale stemwijzers opgezet en zullen er voor de vorm wat verkiezingsdebatten volgen.

Toch zijn dit naar ons inzien lapmiddelen voor een onderliggend probleem: het gebrek aan structurele, lokale controle en onafhankelijke informatie.

Lokale journalistiek is de zuurstof die een florerende gemeenschap nodig heeft. Om ervoor te zorgen dat burgers zich verbonden, gehoord en geïnformeerd voelen.

Voor de komende verkiezingen is het te laat, maar wij roepen gemeenten op om in de komende college-periode ervoor te zorgen dat de lokale journalistiek weer tot leven komt.

Het liefst zouden we zien dat de landelijke overheid de gemeenten hierbij helpt met een speciaal regio-fonds, maar dappere gemeenten, zoals Leiden en Tilburg, laten zien dat een gemeente ook zelf het heft in handen kan nemen.

In die gemeenten werd onlangs geld vrijgemaakt om lokale journalistiek te versterken. Zolang de kracht van de journalistiek - haar volstrekte onafhankelijkheid - maar voorop blijft staan, juichen wij dit soort initiatieven van harte toe.

Lokale democratie heeft een prijs. Als burgers moeten we bereid zijn de kosten daarvan te dragen, te beginnen met het waarborgen van onafhankelijke journalistiek in de regio.

Ik wens u veel wijsheid bij het uitbrengen van uw stem.

Thomas Bruning is algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.