ColumnBert Wagendorp

Links heeft de verkiezingen glorieus gewonnen, PvdA, SP en GroenLinks zijn de losers

null Beeld

D66 is wat klimaat, dieren, Europa en onderwijs betreft best links, Partij voor de Dieren is qua dieren zelfs kneiterlinks, Denk is Turks-links, Volt is voor Europa en dat is links, als je het islam-standpunt niet meerekent is de PVV linkser dan de PvdA, op een paar ethische kwesties na is de ChristenUnie christelijk links, Bij1 heeft duidelijk een linkse identiteit en zelfs VVD en CDA schuiven op naar links. Links heeft de verkiezingen glorieus gewonnen en we worden het Havana aan de Noordzee.

De andere kant van de medaille is wel dat de good-old linkse partijen PvdA, SP en GroenLinks samen 26 zetels hebben veroverd. De neergaande lijn sinds 2006 is veelzeggend: toen behaalden de drie partijen 65 zetels, vier jaar later waren dat er 55, in 2012 47 en in 2017 37. Gemiddeld tien zetels per verkiezing eraf: nog drie verkiezingen en klassiek links kan worden bijgezet in het mausoleum van overleden ideologieën. De populaire thema’s gejat, de rest uit de mode: het linkse trio staat met lege handen.

Ik vond Lilianne Ploumen (PvdA) tijdens de campagne de sympathiekste en meest oprechte lijsttrekker, maar ik heb niet op haar gestemd. Lilian Marijnissen kwam geen seconde in problemen en bracht haar boodschap met verve voor het voetlicht: ook niet op gestemd. Ik heb veel met de opvattingen van GroenLinks, maar ik heb er niet op gestemd.

Ik ben een machtsstemmer geworden, en met mij nog een paar miljoen anderen, zo bleek woensdag. Machtsstemmers hopen dat een deel van hun opvattingen in een volgend kabinet aan de bak komt en daarna beginnen ze uit te vlooien hoe dat het best kan worden verwezenlijkt. Daarvoor zijn ze bereid water bij hun principes te doen; als ze er maar iets voor terugkrijgen.

Als machtsstemmer zoek ik een machtspartij. De drie klassieke linkse partijen zijn dat niet meer of nooit geweest. Vaak weten ze niet eens een plaatsje aan de formatietafel te veroveren, een andere keer haken ze tijdens de formatie af (GroenLinks in 2017) en als ze dan in een kabinet komen (PvdA in 2012) laten ze zich door de coalitiegenoot gewillig in het pak naaien.

Dat heeft met macht uitoefenen natuurlijk weinig te maken, dat is eerder naïef. Met principieel rellen in de oppositiebankjes kom je er niet. Principieel zijn klinkt goed en gewetensvol, maar het kan resultaten in de weg staan. Soms gaan partijen zelfs vrijwillig de oppositie in om te ‘herbronnen’: helemaal een kansloze keuze, waarbij het belang van de partij kennelijk boven dat van haar kiezers gaat.

Een beetje linkse partij vecht zich het snot voor ogen om in een volgend kabinet te komen – en daar invloed uit te oefenen. De opdracht is ingewikkeld, zeker nu de linkse drie bij de piggelmees van het politieke landschap zijn gaan behoren, maar nóg vier jaar oppositie en ze staan in 2025 op vijftien zetels.

De oplossing ligt voor de hand: fuseer tot een machtspartij. Hou op met theoretische scherpslijperij en principiële discussies, zet persoonlijke ambities aan de kant en bedien je potentiële kiezers: met macht. Stop met zwelgen in het verleden, toen je nog een grote partij was en meespeelde op het hoofdveld. De tijden zijn veranderd, je hoort bij de losers.

Ik heb Lilianne Ploumen bij een biertje weleens horen zeggen dat ze voor een fusie met GroenLinks is. Bij GroenLinks heeft de verkiezingsuitslag vast en zeker ook voor een positieve kijk op samengaan gezorgd. De SP, is mijn indruk, prefereert ten onder gaan boven fuseren, maar dat moeten ze daar dan zelf maar weten. Nog even een geheime locatie zoeken, en dan moet het voor het eind van dit jaar wel rond kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden