ColumnMax Pam

Lilianne Ploumen mag een aardig mens zijn met sympathieke ideeën, een lijsttrekker moet meer zijn

null Beeld

Als ik het goed inschat, is de Volkskrant erg enthousiast over het PvdA-lijsttrekkerschap van Lilianne Ploumen. Tijd dus voor een ander geluid.

Dat is niets persoonlijks, integendeel. Lilianne Ploumen lijkt mij een aardig mens. Die enkele keren dat ik haar heb ontmoet, was ze steeds erg vriendelijk. Ze lachte, gaf me een hand en dat is al heel wat voor sociaal-democraten, die doorgaans bars een andere kant uitkijken. Sterker nog: Lilianne doet me aan mijn eigen oudere zus denken. Die reisde ineens haar liefde achterna en ging in Limburg wonen, alwaar zij actief lid werd van een lokale linkse partij.Een keer heb ik haar in de gemeenteraad een vlammend betoog vóór abortus horen houden. Ze deed dat in het plaatselijke dialect, dat zij zich in korte tijd eigen had gemaakt. Diep ontroerd zat ik als enige op de ­publieke tribune. Avant la lettre was mijn zuster helemaal ver­lilianneploumend.

Maar een lijsttrekker moet meer zijn dan een aardig mens met sympathieke ideeën. Een lijsttrekker moet zelfs meer zijn dan een goede minister. En hier twijfel ik ernstig. Is Lilianne Ploumen wel een geschikte lijsttrekker om de zieltogende sociaal­-democratie er weer bovenop te helpen?

De ware lijsttrekker moet grote groepen aanspreken, vrouwen en mannen, jongeren en ouderen, rijken en armen, hoger- en lageropgeleiden. Pas dan zal een lijsttrekker echt succes hebben. Om dat doel te bereiken, moet de lijsttrekker een goed spreker zijn en dat is Lilianne Ploumen helaas niet. Ze spreekt wat hortend en stotend en het einde van haar zinnen zit soms niet vast aan het begin. Verder spreekt zij erg Limburgs en dat is boven de Moerdijk een electoraal nadeel. Lilian Marijnissen kampte met datzelfde probleem, namelijk dat men in de Friese en Groningse stemhokjes geneigd is te denken: ‘Te veel Oss’. Weinigen zullen ook begrijpen dat je Ploumen op zijn Limburgs uitspreekt als Ploemen, zoals in het woord boudoir.

Dan heb ik nog een puur persoonlijk bezwaar. Toen Ploumen werd beëdigd als minister, zei ze: ‘Zo waarlijk helpe mij God almachtig.’ Ploumen is dochter van een katholieke melkboer. Dat van die melkboer spreekt mij als opgegroeid sociaal-democraat enorm aan, maar toch zal ik niet gauw op een gelovige kandidaat stemmen.

Daarom kies ik evenmin voor ­Sigrid Kaag, die ook al een belijdend katholiek is. Jammer dat de Palestijnse man van Sigrid, een zelfverklaard atheïst, niet op de lijst staat. Meer dan de helft van de Nederlandse bevolking is tegenwoordig ongelovig, maar daar zie je niets van terug in al die lijsttrekkers die maar premier willen worden. Rutte is hervormd. De laatste ongelovige minister-president was Wim Kok. Lang daarvoor heb je nog Den Uyl gehad, maar behalve in een wolk sigarenrook liep hij ook rond in een wolk van afgezworen gereformeerdheid.

Als ongelovigen ‘recht hebben’ op een premier, hebben vrouwen dat natuurlijk ook, want zij vormen eveneens iets meer dan de helft van de Nederlandse bevolking. Ploumen zal de komende maanden veel aan charisma moeten winnen, want er ligt nog een enorme hobbel die zij nemen moet. Zo deed de historicus Roelof Bouwman onlangs op Wynia’s Week een klein onderzoek naar het succes van vrouwelijke lijsttrekkers. Hij kwam tot de conclusie dat Nederlanders graag meer vrouwelijke politici verwelkomen, maar vooral niet als lijsttrekker.

De eerste vrouwelijke lijsttrekker was Ria Beckers in 1977. Toen zij terugtrad, waren er slechts twee zetels over van haar PPR. Ook Ina Brouwer (CPN) en Andrée van Es (GroenLinks) moesten verliezen incasseren. Zelf stemde ik destijds hartstochtelijk op Els Borst, een geweldige vrouw, die nog door Van Mierlo was aangekondigd met: ‘Het is een meisje geworden en wij noemen haar Els.’ Helaas verloor Els bij haar eerste en enige optreden 10 van de 24 zetels. Vergeleken bij haar voorganger Paul ­Rosenmöller deed Femke Halsema het nooit beter, om van ­ Jolande Sap – die van die stekker – maar niet te spreken.

Volgens Bouwman willen de Nederlandse kiezers graag vrouwen op de tweede, derde of vierde plaats, getuige het overstelpende aantal voorkeurstemmen dat zij behalen: Erica Terpstra (311.284), Jeltje van Nieuwenhoven (233.374), Jette Klijnsma (192.190) en Agnes Kant (169.664). Maar het meest pregnante voorbeeld is toch dat van Rita Verdonk. Als nummer twee op de VVD-lijst scoorde ze maar liefst 620.555 voorkeurstemmen, maar toen zij voor zichzelf begon als lijsttrekker van Trots op Nederland (TON) stortte de boel in elkaar en hield zij er slechts 52.937 over, niet eens genoeg voor één Kamerzetel.

Ontegenzeggelijk staat ­Lilianne Ploumen voor een zeer zware taak. Ze zou naar het buitenland kunnen kijken. Wees rechts als Margaret Thatcher en links als Angela Merkel, dan moet het lukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden