Column

Liever democratie dan een nieuw Suezkanaal

De Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi. Beeld ANP
De Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi.Beeld ANP

Een cadeau aan de wereldgeschiedenis. Zo ziet de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi het nieuwe Suezkanaal dat donderdag in gebruik werd genomen. Het mirakel heeft 8,2 miljard dollar gekost en kwam binnen één jaar tot stand, dankzij de wilskracht van de president en een beetje dankzij de Nederlandse baggeraars Boskalis en Van Oord.

De Egyptische revolutie heeft merkwaardige bochten genomen. Vierenhalf jaar geleden stond ik met m'n neus vooraan op het Tahrirplein in Caïro, maar voor zover ik kon waarnemen behoorde 'Wij willen een tweede Suezkanaal!' niet tot de leuzen. De Egyptenaren leken vooral behoefte te hebben aan democratie, werk en zoiets als een fatsoenlijke rechtsstaat.

Dat liep net even anders. De hoop van 2011 is niet bewaarheid. De autoritaire Al-Sisi is zelfs hardvochtiger dan Hosni Mubarak. Tienduizenden tegenstanders van het regime zijn opgesloten, honderden mensen ter dood veroordeeld. Ook de liberale jongeren van het Tahrirplein moeten zich gedeisd houden, voor zover ze niet in de cel zitten.

Gelukkig heeft Egypte nu dat kanaal.

Onmiskenbaar is het verband tussen alleenheersers en grootse infrastructurele werken. De farao's hadden hun piramides, Mussolini legde de Pontijnse moerassen droog, Hitler maakte heel Europa tot megalomaan project, Stalin liet de staalstad Magnitogorsk aanleggen en het Belomorkanaal. Frank Westerman vertelt in Ingenieurs van de ziel hoe 36 Sovjetauteurs onder leiding van Maksim Gorki collectief een boek schreven over de totstandkoming van het kanaal, een karwei waarvoor 126 duizend dwangarbeiders werden ingezet. Belomor, de geschiedenis van de bouw van het kanaal genaamd J.V. Stalin tussen de Witte Zee en de Baltische Zee, luidde de titel.

In die zin loopt Al-Sisi achter: kanalen zijn onder dictators niet meer zo gewild. Tegenwoordig geven ze de wereldgeschiedenis liever een cadeau in de vorm van een enorme wolkenkrabber, het liefst natuurlijk de hoogste wolkenkrabber ter wereld. Je hoeft geen psychiater te zijn om daarvan de fallische betekenis te zien, op het gevaar af dat dan het Suezkanaal wordt gereduceerd tot Al-Sisi's incontinentieluier.

De langste erectie zullen de leiders van Saoedi-Arabië hebben, wanneer in 2018 de Kingdom Tower in Jeddah zijn hoogste punt (1.007 meter) bereikt. Tot die tijd voert de Burj Khalifa (828 meter) in Dubai de verder vooral met Chinese torens gevulde ranglijst aan.

En Nederland? Ons laatste infrastructurele project van majeure omvang was het fietstunneltje onder het Rijksmuseum. Dat vergde alles bij elkaar niet één jaar maar tien, wat mede kwam doordat men had besloten geen dwangarbeiders in te zetten.

Voor echte wereldwonderen moeten we terug naar de Afsluitdijk en de Deltawerken. Nederland was toentertijd bepaald geen dictatuur, maar kennelijk is er sindsdien met de democratie zodanig iets misgegaan dat we niet meer in staat zijn iets kolossaals te verrichten. De Betuwelijn, de Fyra: het zijn geen vertonen van nationale grandeur, maar van bestuurlijke onmacht en politieke miezerigheid. Parlementaire enquêtes en aftredende ministers zijn bij voorbaat ingebakken.

Zelfs een door 36 Nederlandse auteurs onder leiding van Ronald Giphart geschreven boek met de titel Fietstunneltje, de geschiedenis van de bouw van een onderdoorgang genaamd Eberhard van der Laan tussen de Hobbemastraat en de Stadhouderskade zit er niet in.

Daar ben ik dan wel weer blij om.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden