Levenslang vast is inhumaan

Levenslange gevangenisstraffen zonder enige kans op vervroegde vrijlating zijn in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Dat was vorig jaar het oordeel van het Europees Hof. Met het ontbreken van de mogelijkheid tot vervroegde invrijheidsstelling zou het verbod op inhumane behandeling geschonden worden. Bijna nergens in Europa hebben tot levenslang veroordeelden zo'n beperkt perspectief op terugkeer in de maatschappij als in Nederland. Alleen de Koning heeft de mogelijkheid gratie te verlenen, maar dit is in de praktijk een dode letter. In bijna alle andere Europese landen vindt er na een aantal jaren enige vorm van herziening plaats. Door ook in Nederland een rechter na een substantieel aantal jaren te laten onderzoeken of het laten voortduren van de detentie gerechtvaardigd is, kan het Nederlandse rechtssysteem in lijn worden gebracht met het EVRM.

Uitzichtloosheid en het ontbreken van enige kans op resocialisatie maken de levenslange straf inhumaan. Er dient te worden gewaarborgd dat een veroordeelde hoop kan koesteren om in de toekomst weer deel te nemen aan de maatschappij. Een gerechtelijke herzieningsprocedure verbetert daarnaast de scheiding tussen de wetgevende en rechtsprekende macht. In de huidige gratieprocedure ligt de bevoegdheid bij de Koning, en daarmee de facto bij de regering. Dit leidt ertoe dat gratieverlening afhankelijk is van politiek beleid - een ontransparante procedure die willekeur tot gevolg heeft.

De uitspraak van het Europees Hof moet aanleiding zijn een einde te maken aan de uitzonderingspositie die Nederland in Europa inneemt. Door de gedateerde gratieregeling af te schaffen en een gedegen gerechtelijke herzieningsprocedure in te voeren maken we ons rechtssysteem humaner, voorkomen we willekeur en verbeteren we de scheiding van machten.

Dirkjan Tijs en Daphne Ploegstra, voorzitter en strafrechtspecialist bij de Jonge Democraten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden