Opinie Brieven

Leven op de maan is wél een mogelijkheid

De ingezonden lezersbrieven van donderdag 18 juli.

Misschien komt het er nog eens van, wonen op de maan. Dus we kunnen maar beter alvast nadenken wat voor huizen we daar gaan neerzetten. Tijdschrift Quest vroeg drie architecten een woning op de maan te ontwerpen, die geschikt moet zijn voor een echtpaar met twee kinderen. Beeld Maanhuis Haskoning

Govert Schilling betoogt in de prachtige maaneditie van de Volkskrant (Opinie & Debat, 16 juli) dat ­wonen op de maan, laat staan Mars, er voor mensen niet in zit. Op en neer gaat nog wel, maar leven niet vanwege de zware omstandigheden. Deels terecht: wonen op Mars en de maan is geen pretje met de ultrastrenge vorst, (bijna) geen lucht en ­dodelijke kosmische straling.

Toch zie ik mogelijkheden. Zolang elk probleem maar in stukjes wordt opgedeeld, opgelost en als legoblokken weer wordt opgebouwd. Schilling haalt de mislukte Biosphere-experimenten aan als voorbode van hoe te leven op de maan en Mars. Daar is het fout gegaan. Men bouwde een complex ecosysteem met zo veel blokken dat het resultaat te ingewikkeld werd om goed te volgen, te meten en in stand te houden. Waardoor het misging is door de complexiteit moeilijk vast te stellen. Een holistische benadering van de wetenschap die niet werkte.

Daar zetten wij met ons Food For Mars and Moon-experiment op de Universiteit Wageningen een reductionistische benadering tegenover: begin met één legoblokje, kijk of het werkt, en dan pas het volgende blokje, stap voor stap, totdat je een simpel werkend systeem hebt dat je vanaf nul kunt opbouwen. Dat mag ook met behulp van apparaten en robots die bijvoorbeeld gebouwen maken of lucht zuiveren, het hoeft niet alleen biologisch. Zo is het mogelijk, in ­ieder geval wat betreft voedselproductie, om een permanent bewoonde basis op de maan te vestigen en te onderhouden. Van daaruit kan naar Mars worden gereisd. Ook de aarde wordt beter van ons onderzoek. Omdat alles schaars is op de maan en op Mars mag niets verloren gaan. Alles moet worden gerecycled, inclusief mensen die er doodgaan. Veel daarvan zal ook toepasbaar zijn op aarde. Het resultaat: een duurzamere, innovatieve landbouw, een duurzamere aarde. Makkelijk zal het niet zijn. Zoals president Kennedy zei: ‘We do this not because it is easy, but because it’s hard.’

Wieger Wamelink, ecoloog, Wageningen

Dictatuur

In het artikel ‘Hedendaagse schoolstrijd’ (Ten eerste, 17 juli) staat dat de vertegenwoordigers van de landelijke partijen (die de islamitische school niet willen tegenhouden) in de gemeenteraad zich zorgen maken over ‘de meerderheid die een dictatuur oplegt aan de minderheid’. Ik ben uiteraard geen voorstander van een dictatuur, maar vrees dat wanneer de school er wel komt de minderheid ook een dictatuur oplegt, maar dan aan de meerderheid. Wellicht nog kwalijker!

Gelukkig doorbreekt de bestuursvoorzitter van scholengemeenschap Yunus Emre, Abdelsadek Maas, de patstelling wanneer hij beweert dat ‘het enige verschil met openbaar onderwijs is dat Yunus-Emrescholen aandacht besteden aan de islam’. Dan is de oplossing eenvoudig: of je sluit je aan bij een openbare basisschool en bedingt dat leerlingen (lees: ouders) die dat wensen, één of meerdere keren in de week islamlessen krijgen, of je zet twee scholen onder één dak waarbij de synergie, omdat er nauwelijks verschil is, voordelen oplevert. Voordeel van de laatste optie is bovendien dat art. 23 gehandhaafd blijft. Geen loopgraven, maar... polderen.

Maarten van Gulik, leraar geschiedenis, Rotterdam

Complexe rouw

Psycholoog Jos de Keijser praat over complexe rouw (Ten eerste, 16 juli). Hij vertelt dat dit rouw is die langer duurt dan gemiddeld een jaar, een extreem verlangen naar de overledene, kortom dat je er niet los van komt. Vanuit persoonlijke ervaringen en werkervaring ken ik geen enkele ouder die zogezegd normaal rouwt na het verlies van bijvoorbeeld een of meer kinderen. We moeten ophouden met onderscheid maken tussen complexe en normale rouw. Het gaat om het persoonlijke verhaal. Mensen mogen dierbaren willen vasthouden, ze willen vaak niet loskomen. Ze willen iets niet verwerken maar verweven in hun bestaan.

Dat sommigen na een jaar weer redelijk functioneerden, zegt mij niets over de lijdensdruk die er vaak wel degelijk is en levenslang kan blijven.

Ongetwijfeld kan psychologische hulp schelen, maar mij zou het niet helpen om te horen dat ik lijd aan complexe rouw en moet loslaten.

M. Spelbrink, systeemtherapeut

Idyllisch

Veel aandacht voor de eerste man op de maan deze week. Op de voorpagina van de Volkskrant (16 juli) lees ik dat Neil Armstrong en Buzz Aldrin vanaf de maan de aarde op zagen komen. Een idyllische gedachte. Alleen heeft dit nooit plaatsgevonden, de maan draait niet ten opzichte van de aarde. Het zwaarste deel van de maan staat altijd naar de aarde gericht. De maan zit in een ‘tidal lock’. Alle filmpjes waarin je de aarde ziet opkomen vanaf de maan zijn opgenomen uit een satelliet om de maan.

De aarde komt op omdat de ­satelliet beweegt. Vanaf een vast punt op de maan staat de aarde altijd op bijna exact dezelfde plek aan de hemel; op de helft die van de aarde af staat, is de aarde zelfs nooit te zien.

Niet de dark side of the moon overigens, dat is wéér een ander verhaal.

Eric Koudijs, Oude Wetering

Splinterpartij

Tweede Kamer, word wakker! Maak een einde aan de mogelijkheid dat een vertrekkend Kamerlid weer een zoveelste splinterpartij kan oprichten (Ten eerste, 17 juli). Als bij de laatste verkiezing de PvdD vijf zetels heeft behaald, moet tijdens de regeerperiode dit aantal intact blíjven en wordt de verlaten zetel ingenomen door nummer zes van de kieslijst. Voor de dissident geldt: opgestaan is plaatsvergaan.

Verdwijnen dus.

Loet Bakkum, Bergen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden