Leven in de cocon van een alternatieve werkelijkheid

President Donald Trump vindt James B. Comey een ‘onwaarachtige slijmbal’. Comey is de voormalige directeur van de FBI die vorig jaar mei door Trump werd ontslagen. Daarna is hij een boek gaan schrijven, dat volgende week uitkomt: A Higher Loyalty: Truth, Lies and Leadership. Gezien zijn eerste reactie heeft Trump al een paar dingen uit het boek opgevangen. Hij komt er tamelijk slecht vanaf.

Het belangrijkste woord in de titel van Comey’s boek is truth, waarheid. Donald Trump onderhoudt, weten we inmiddels, een merkwaardige relatie met dat begrip. Hij is, anders gezegd, een fontein van leugens en halve waarheden. The Washington Post, een krant die door Trump overigens voortdurend wordt beschuldigd van leugens, schreef onlangs dat de president sinds zijn aantreden een gemiddelde van zes onware of misleidende boodschappen per dag heeft gehaald. Trump vond dat ongetwijfeld een leugen, wat dan alvast weer zijn eerste leugen van de betreffende dag was, want de claim van The Post was goed onderbouwd.

Deze week kwam Trump door met een paar geruchtmakende tweets. Woensdag waarschuwde hij de Russen dat ze zich moesten klaarmaken, want zijn raketten (‘mooi, nieuw en slim’), de stalen wraakengelen voor de gifdoden van Douma, zouden spoedig neerdalen op Syrië. Die tweet werd dezelfde dag gevolgd door deze: ‘Onze relatie met Rusland is nu slechter dan ooit, de Koude Oorlog inbegrepen. Daar is geen reden toe. Rusland heeft ons nodig voor economische hulp (…) en we moeten allemaal samenwerken. Stop de wapenwedloop?’ Donderdag twitterde Trump: ‘Ik heb nooit gezegd wanneer een aanval op Syrië zou plaatsvinden. Het kan heel snel zijn, of helemaal niet zo snel.’

Minister Blok noemde Trumps rakettentweet ‘echt ongepast’, maar het was meer dan dat. Hij kwam van een man die de grip op de werkelijkheid aan het verliezen is; alleen dat verklaart de achteloze, kinderlijk blije aankondiging van een aanval die zware gevolgen kan hebben voor de wereldvrede. Alleen een volledig in zichzelf verstrikt geraakte geest kan zo’n boodschap laten volgen door een ontwapeningsvoorstel. De derde tweet was infantiel - of Trump dementeert.

Donald Trump heeft problemen met de waarheid en de werkelijkheid. Dat is lastig bij een gewoon mens, maar nog veel lastiger bij de machtigste man ter wereld. Die kan in zijn wanen en verwrongen werkelijkheid de hele mensheid meeslepen naar Armageddon. Het presidentschap van Donald Trump is een oorlog om de waarheid en de inzet is hoog.

Bij Donald Trump gaan we door cycli van verbazing en gewenning. De correspondent van RTL Nieuws in Amerika, Erik Mouthaan, noemde het getwitter van Trump deze week ‘verfrissend’. Daar gaan we al: de idiotie is verfrissend geworden. Ervaringen met eerdere ambtsdragers leren dat het Witte Huis krankzinnigheid bij labiele presidenten (en dat zijn er nogal wat) eerder bevordert dan vermindert. Richard Nixon kwam in 1972 met het verfrissende idee een atoombom op Vietnam te gooien. Henry Kissinger wist hem daarvan te weerhouden: ‘That, I think, would just be too much.

Comey, die als aanklager ooit de mafiafamilie Gambino achter de tralies kreeg, trof als FBI-directeur de Trumpentourage aan en er kwamen hem zaken bekend voor: ‘De stille cirkel van instemming. De baas die alles controleert. De gezworen loyaliteit. (…) Het liegen over alles, groot en klein, in dienst van de een of andere loyaliteitscode die de organisatie boven moraliteit en waarheid stelt.’ Comey beschrijft hoe hij er getuige van is hoe de Trumpkliek ‘basisfeiten betwist, fundamentele waarheden in twijfel trekt, liegen normaliseert, onethisch gedrag negeert, verontschuldigt of beloont.’ Trump en zijn volgers leven volgens Comey in het ‘cocon van een alternatieve werkelijkheid’.

Als dat allemaal klopt hebben we een probleem en is het te hopen dat er ergens een Kissinger rondloopt.

Wat je zult gaan horen: Comey neemt wraak voor zijn ontslag. Trumpgetrouwen begonnen gisteren de website ‘Liegende Comey’. Maar er zijn veel meer signalen die erop wijzen dat Comey’s analyse klopt, dan dat die onjuist zou zijn – Trump volgen op twitter volstaat. 

Meer over