Column René Cuperus

Leve de verengelsing van de universiteit!

Hoe erg is het dat ons hoger onderwijs verengelst? Hoeveel schade veroorzaakt de massale aanwezigheid van buitenlandse studenten op onze universiteiten? Dreigt het Nederlands af te sterven als taal van wetenschap en cultuur? Luid de noodklok! De politiek moet het hoger onderwijs tot de orde roepen. De overheid dient het Nederlands op universiteiten te beschermen.

Een collectief opinieartikel met deze strekking stond afgelopen vrijdag in deze krant, ondertekend door 180 hoogleraren, schrijvers en culturati. Ik was ook gevraagd dit manifest tegen de verengelsing van het Nederlands hoger onderwijs te ondertekenen, maar heb na enige aarzeling besloten dat niet te doen. Ik hou niet van achterhoedegevechten, en zeker niet van achterhoedegevechten die de wereld waarin we zijn terechtgekomen ontkennen. Er moeten originelere manieren zijn om daarmee om te gaan.

Ik loop regelmatig rond op universiteiten, en ben gefascineerd geraakt door wat je daar aantreft. Als docent sta je niet meer alleen tegenover Nederlandse studenten, maar tegenover een mix van Duitse, Spaanse, Poolse, Chinese en Nederlandse studenten. Het is de Erasmus Generatie die in de collegebanken zit. Ja, zelfs: de Global Generation. En even los van de kwestie Nederlandse taal, dat is een boeiend fenomeen.

Als je het aan de Nederlandse studenten zelf vraagt, zeggen veruit de meesten dat ze die internationalisering van hun collegebiotoop zeer waarderen. Ze steken veel op van de studenten uit andere landen en leren veel beter Engels dan het steenkolenengels waar de babyboomgeneratie internationaal mee dacht weg te komen. Studenten voelen dat ze worden klaargestoomd voor een wereldwijde carrière in onze globaliserende wereld. Met Engels als voertaal. Bijkomend voordeel is dat de beruchte Nederlandse zesjescultuur door ijverige studenten uit andere landen prettig wordt ontwricht.

Laten we wel wezen: een goeddeels Engelstalige universiteit is een logisch uitvloeisel van de Europese eenwording. Van verdwenen binnengrenzen, Europees burgerschap, vrij personenverkeer en Erasmus-beurzen. Het is ook de ultieme consequentie van de Angelsaksische dominantie in de wetenschapsbeoefening. Met onderzoek en peer review-publicaties in het Engels het Latijn van onze tijd, zoals Bert Wagendorp dat zaterdag terecht stelde. Trouwens ook in mijn studietijd lichtjaren geleden waren bijna alle boeken al in het Engels.

De internationalisering en dus verengelsing van het hoger onderwijs is veel meer dan een commercieel bekostigingsspeeltje van megalomane universiteitsbestuurders. Niet onbelangrijk: het wordt gedragen door de Erasmus-studentengeneratie. Bovendien krijgen alle landen ermee te maken, Nederland is simpelweg voorloper. Laten we dus creatiever nadenken over de ontstane situatie en de voordelen omarmen en de nadelen compenseren. Ik deel wel iets van de zorg van de 180 hoogleraren over mogelijke statusdaling van het Nederlands tot Europees dialect. Maar het weren van Europese studenten of het afremmen van de internationalisering van het hoger onderwijs lijken me daarvoor niet de meest productieve strategieën.

Waar zijn we het allemaal over eens? Dat Nederlandse jongeren na hun studie de best denkbare taalvaardigheid moeten hebben in zowel het Nederlands als het Engels. Het is toch geen raketwetenschap een onderwijsbestel te ontwerpen dat daarvoor zorgt. Waarom niet op de basis- en middelbare school alle ballen op perfecte beheersing van het Nederlands? Dus veel meer lessen Nederlands, meer Nederlandse literatuur, meer spreek- en schrijfvaardigheid. Veel beter dan nu. Achttien jaar Nederlandse les en dan vier jaar Engelse onderdompeling op de universiteit.

Nederlandse studenten zou je dan op die goeddeels Engelstalige universiteit ook nog ‘masterclasses Nederlands’ kunnen aanbieden, essay-workshops om de Nederlandse taal op wetenschappelijk niveau te stimuleren en te behouden. Dat zou sowieso meerwaarde opleveren, want de gemiddelde Nederlandse student schrijft vrij beroerd Nederlands. Dat was ook al zo op de volledig Nederlandstalige universiteit.

Zo zouden we het beste van twee werelden hebben en Nederlandse jongeren de wereld inschoppen met een uitstekende beheersing van het Nederlands én het Engels. Dat past goed bij een open en sterk Europees en internationaal georiënteerd land als Nederland en doet recht aan de verlangens en het wereldbeeld van de Europese Erasmusgeneratie.

René Cuperus is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden