Column

Leuk hoor, zo'n grote zanderige bal

Maarten Keulemans
Pluto's grootste natuurlijke satelliet Charon. Beeld ANP
Pluto's grootste natuurlijke satelliet Charon.Beeld ANP

Hij viel me, als ik heel eerlijk ben, toch ook een beetje tegen. O natuurlijk, het is knap hoor, een ruimtesonde precies zó mikken dat hij tien jaar later en 4,5 miljard kilometer verderop vlak langs een hemellichaam scheurt. En ik snap heus dat ze bij NASA met vlaggetjes stonden te zwaaien.

Maar wat zag je nou eigenlijk, toen ruimtesonde New Horizons, zoals dat in de persberichten heette, 'de sluier wegtrok' van Pluto? Inderdaad. Een grote, zanderige bal. Een planeet zoals je wel vaker ziet. Mars plus de maan, gedeeld door Mercurius. Maar dan verder weg.

Goed, die hartvormige ijsvlakte is lollig, maar die zagen we op een eerdere foto ook al en eerlijk gezegd beter dan nu. Op die foto waren ook andere grappige dingen te zien. Een vlek die leek op een walvis; een krater in de vorm van een donut; een schaduw waarin je met wat verbeelding een dinosaurus herkent.

Ik moet denken aan eieren. In de jaren dertig van de vorige eeuw ontdekte de legendarische Nederlandse bioloog Niko Tinbergen dat scholeksters liever op een groter namaakei zitten dan op hun echte ei. In Groningen ontdekte Gerard Baerends later dat zilvermeeuwen hun eigen vaalblauwe ei met vage spikkels links laten liggen, als ze ook op een felblauw nep-ei met diepzwarte stippen kunnen zitten. 'Supernormale stimuli', heet dat: als een nepproduct er kekker uitziet dan het origineel, negeren dieren het echte ding en beginnen ze spontaan met het overdreven nepding te paren, te broeden of te vechten.

Net als Pluto. Voortdurend worden onze zintuigen gebombardeerd met de meest fantastische nepplaneten, van de wonderlijke ringwerelden uit Star Wars tot de adembenemende artistieke weergaves die NASA zelf verspreidt. Ja, dan valt de echte planeet al snel tegen. Zelfs een van de experts liet zich ontvallen dat ze licht beteuterd was dat er geen wolken te zien zijn. Een beetje als de vakantieganger die vaststelt dat die witte stranden er in werkelijkheid minder wit uitzien dan in de folder.

Intussen hebben we ons aan alle kanten omringd met superstimuli. Voedsel moet kleurrijker, gaver en zoeter zijn dan gewoon fruit. De was is pas schoon als hij witter dan wit is; mensen zijn pas echt aantrekkelijk als ze perfecte rondingen hebben en ideaal opbollende spieren; 's avonds kijken we naar soaps en scripted reality, vol drama, emotie en romantiek die onze gewone sociale contacten ver overtreffen.

Zo schuifelen we door Luilekkerland, supergestimuleerd maar overprikkeld, van climax naar climax, gewend aan felle contrasten, extreme kleurtonen en grote woorden. Zie je opeens zo'n Pluto. De laatste van de klassieke planeten! De Hollywoodwetten in ons achterhoofd schrijven voor dat je dan een soort climax mag verwachten, alsof de natuur het beste voor het laatste heeft bewaard.

Maar nee hoor. Gewoon een grote bal, omgeven door nog een paar andere ballen.

Intussen heeft NASA 'valsgekleurde' opnamen vrijgegeven van Pluto en zijn maan Charon, waarop minieme kleurverschillen extra zijn aangezet, om zo 'details te onthullen die in de geschiedenis van de ruimtevaart nog nooit eerder zijn waargenomen', lees ik. Imposant inderdaad. Twee kleurige toverballen in het zwarte niks. Haast of je er continenten en zeeën kunt onderscheiden.

Gelukkig. Zo kennen we de werkelijkheid tenminste weer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden