OpinieVrijhandelsverdrag CETA

Leidt vrijhandelsverdrag Ceta tot stabiliteit in stormachtige tijden of juist tot klimaatzonde?

De Tweede Kamer debatteert vandaag over het vrijhandelsverdrag Ceta met Canada. Met het verdrag bestendigen we de band met een land dat onze waarden deelt, betoogt Europarlementariër Samira Rafaela. Niet doen, meent juist Freek Bersch van Milieudefensie. Het handelsverdrag met Canada goedkeuren is niets minder dan een klimaatzonde.  

Demonstranten voor het Europees Parlement in Straatsburg tijdens Ceta-onderhandelingen. Beeld EPA

Gure wind van autoritarisme

Wanneer Nederland de Brede Economische en Handelsovereenkomst (Ceta) tussen de EU en Canada ratificeert, betekent dat een bekroning van een langlopende vriendschap. We sluiten niet alleen een uitstekend akkoord waar we allebei economisch beter van worden, maar bestendigen de band met een land dat onze waarden deelt. Er zijn niet veel landen in de wereld momenteel, die we in de ogen kunnen kijken en waar we een blik van herkenning terugkrijgen. Kortom, Canada is een van de beste landen in de wereld om een handelsakkoord mee te sluiten voor Europa en voor Nederland.

Nu er een gure wind van autoritarisme en protectionisme waait op ieder continent, moeten de landen die vasthouden aan vrijheid en democratie ook elkaar vasthouden. Niet bibberend en angstig, maar zelfverzekerd. Door te laten zien dat een model van regels en vertrouwen nog altijd succesvol is. De wereld heeft die voorbeelden nodig; juist nu met name China aan de rest van de wereld wil bewijzen dat een autoritair model ook een succesvol pad kan zijn. Juist nu de Verenigde Staten weigeren om daar tegenwicht aan te bieden. Juist dan is het goed om het door Canada en de EU gedeelde model van democratische vrijheden te onderstrepen. Het is belangrijk om te laten zien dat het wegnemen van barrières nog altijd mogelijk is, wanneer velen vooral de confrontatie zoeken.

In de wereldhandel is de EU nu de belangrijkste stabiele factor. Waar de VS de Wereldhandelsorganisatie (WTO) de nek omdraait, bouwt Europa gestaag aan zijn eigen netwerk van handelsovereenkomsten. Het is niet ondenkbaar dat dit netwerk in de nabije toekomst nog belangrijker wordt dan het al is. Als je gelooft in deals waar beide kanten beter van worden, dan kan je op Europa bouwen. Weinig anderen kunnen of willen die betrouwbaarheid nog geven. Met Canada kan de EU dat nog maar eens benadrukken. ‘Gedeelde waarden op het gebied van milieu, sociale zaken en landbouw vormen de fundering van de overeenkomst met Canada’, aldus Eurocommissaris Frans Timmermans.

Deel al in werking

Na zo’n tien jaar onderhandelen is het grootste gedeelte van Ceta al in werking sinds 2017. Slechts een gedeelte is nog in afwachting van de ratificatie van onder andere Nederland. Veel van de vooraf aangekondigde doemscenario’s zijn niet uitgekomen. Zo liggen de schappen in de supermarkt nu niet vol met chloorkippen of hormoonvlees, ook al werden die luidkeels aangekondigd door tegenstanders van de overeenkomst. Ook blijven we baas over onze standaarden voor voedselveiligheid. Laten we de kern van dit handelsakkoord vooral niet vergeten. In de eerste twee jaar na de inwerkingtreding van Ceta is de Nederlandse export naar Canada gestegen met 29 procent naar 4,1 miljard euro. Het exporteren van kaas is door Ceta makkelijker geworden. Namen van traditionele Nederlandse kaas als Gouda Holland en Edam Holland zijn nu beschermd in Canada. Naast de export van kaas zien we ook groei in de export van bloembollen, snijbloemen en bier. En dankzij deze vergrote export kunnen bedrijven meer mensen aannemen: van het Westland tot in de Zijpe.

Wat we met Ceta hebben is een nog sterkere band met een land dat ons historisch altijd goed gezind is geweest. Nederland en Canada hebben niet alleen een gedeelde geschiedenis die emotioneel dieper gaat dan met menig ander land, maar met dit akkoord ook een veelbelovende gedeelde toekomst. Canada behoort tot onze bevrijders en vele Canadezen zijn trots op hun Nederlandse afkomst. Met een stem vóór Ceta bevestigen we: wij horen bij elkaar en we halen de banden aan in deze stormachtige tijden. Door een akkoord waar we ook nog allebei beter van zullen worden.

Samira Rafaela is Europarlementariër voor D66

Nog meer olie en gas

Premier Justin Trudeau tijdens de Liberal Climate Action Rally in Toronto.Beeld AP

Canada bevrijdde ons in de oorlog. Het is een democratisch en welvarend land. Maar het wordt geleid door een premier die in sprookjes gelooft. Premier Justin Trudeau wil een klimaatprins zijn. Maar hij wil ook de enorme voorraden teerzandolie en schaliegas in Canada tot de laatste druppel oppompen. Het Ceta-handelsverdrag met Canada helpt hem daarbij. Als Nederland Ceta goedkeurt, dan worden we medeplichtig aan de klimaatzondes van Trudeau.

Vorig jaar liep Trudeau mee met een klimaatdemonstratie van een half miljoen mensen. Drie weken later werd hij herkozen als premier. En op dit moment staat hij op het punt om de grootste mijn voor teerzandolie tot nu toe goed te keuren. Teerzandolie is drie keer zo klimaatvervuilend als normale ‘makkelijk winbare’ olie. Bovendien moet het oerbos van Canada gekapt worden om erbij te kunnen.

‘Er is geen land dat 173 miljard vaten olie in de grond zou vinden en het daar zou laten zitten’, zei Trudeau een paar jaar geleden over de Canadese teerzanden. En dat is gebleken. Vorig jaar kocht Trudeau met 4,5 miljard dollar belastinggeld een oude oliepijpleiding, om deze op te lappen en uit te breiden voor de export van nog meer teerzandolie naar de VS en Azië.

Het is al een klimaatzonde om nog een dag langer door te gaan met teerzandolie, laat staan om het nog eens flink uit te breiden. En het zal niet bij deze mijn blijven. Canada heeft na de VS de grootste uitbreidingsplannen ter wereld voor het oppompen van nog meer olie en gas.

Klimaatsprookjes

En dan nu de klimaatsprookjes van Trudeau. De Nederlandse klimaatuitstoot daalt. Die van Canada is nu hoger dan tien jaar geleden. Op basis van de huidige plannen zou het zelfs kunnen stijgen. Nederland en de EU willen de uitstoot in tien jaar bijna gehalveerd hebben. Trudeau vindt omstreeks 10 procent minder broeikasgas wel welletjes. Dit sprookje is heel moeilijk te geloven.

Ceta maakt het nog erger. Echte klimaatambitie, zoals een einde maken aan teerzandolie of schaliegas, kan een schending zijn van de investeerdersbescherming die bedrijven met Ceta krijgen. Voor ons wordt het moeilijker om onze economie fossielvrij te maken in sectoren waar Canadese en Amerikaanse bedrijven belangen hebben. Zoals de steenkooloverslag in Rotterdam of de gaswinning door Vermilion onder de Waddenzee.

Met Ceta kunnen die bedrijven in bij een speciaal tribunaal met besloten zittingen hun gelijk halen en worden gecompenseerd voor verliezen en zelfs het mislopen van toekomstige winst. Shell, dat succesvol ervaringen heeft met dit claimsysteen, zal er blij mee zijn. Het bedrijf heeft miljardeninvesteringen in Canadees schaliegas en teerzandolie.

Klimaatvervuiling zal door Ceta toenemen, omdat meer producten de wereld over gaan, waardoor de uitstoot door scheepvaart en luchtvaart toeneemt. Olieproducten worden goedkoper. En Canada gaat meer vlees voor ons produceren, waardoor de uitstoot van de veehouderij toeneemt.

Hoeveel de uitstoot van broeikasgassen toeneemt weten we niet. De klimaatgevolgen van het uiteindelijke verdrag zijn niet onderzocht. Dat is misschien ook niet nodig. De gevolgen zijn duidelijk. Ceta zet zowel Canada als de EU nog meer gevangen in een economie van olie en gas.

Als de Tweede Kamer voor Ceta stemt, dan helpen we Trudeau om zijn klimaatzondes voort te zetten. En mocht Canada in de toekomst toch een echte klimaatprins kiezen, dan zit hij samen met ons nog decennia vast aan dit verdrag. Als Nederland Ceta wegstemt, zal in Brussel en in boardrooms worden gevloekt. Maar iemand moet de eerste zijn, om een einde te maken aan achterhaalde handelsverdragen die ons gevangen zetten in de economie van het verleden.

Freek Bersch, campagneleider handel bij Milieudefensie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden