Column Sheila Sitalsing

Leiders die het volk met de beste intenties naar de heilstaat willen voeren: we hebben er allemaal weleens last van gehad

Leiders die het volk met de beste intenties naar de heilstaat willen voeren: we hebben er allemaal weleens last van gehad. Soms in het groot, dan zijn er goelags en velden des doods. Soms in het klein, dan is je fiets alwéér weggedragen door het gezag, omdat je hem buiten de daartoe bestemde vakken had geparkeerd.

En soms heb je leiders die zich storten op de zwaksten op de arbeidsmarkt, met de beste intenties. Zo kon het komen dat op 1 januari 2015 de Participatiewet werd ingevoerd, één wet die in de plaats kwam van alle regelingen voor mensen die moeilijk aan het werk kunnen komen, omdat ze een fragiele gezondheid hebben of een problematisch leven, gehandicapt zijn of wat trager van begrip. Met als doel: zo min mogelijk mensen in uitkeringen, zo veel mogelijk mensen ‘gewoon’ aan het werk. Want dat is sociaal, en goedkoper bovendien.

Met de beste intenties kunnen nieuwe aanmelders niet meer terecht bij de sociale werkplaatsen, dat ideaal uit de jaren zestig waar mensen voor wie de buitenwereld te hard is tegen keurige arbeidsvoorwaarden dingen konden doen als kaarsen gieten of chocolaatjes mooi inpakken. Met de beste intenties worden commerciële werkgevers en de overheid gemaand om werk te bieden aan ‘moeilijke gevallen’. Met de beste intenties zal het minimumloon voor sommigen niet langer gelden als een felbevochten basis onder een fatsoenlijke arbeidsmarkt, maar mogen ze daaronder worden betaald. Met de beste intenties staat iedereen straks zijn eigen broek op te houden, want dat is wat de mensen zelf willen, ook al hebben ze geen handen, zo geloven politici van links tot rechts.

Omdat het beschavingsniveau van een samenleving zich laat aflezen aan de omgang met de zwakkeren, begonnen collega Gijs Herderscheê en ik vorig jaar aan een zoektocht naar het welbevinden van mensen die door de Participatiewet niet langer in aanmerking komen voor een Wajong-uitkering (bestemd voor mensen die van jongs af aan gehandicapt zijn). We spraken uitvoerders die geld moeten besparen, want de beste intenties gaan soms hand in hand met krappe budgetten (‘De Wajong was een dure regeling. Die dichtkitten levert een bijdrage aan de bezuinigingsopdracht.’). We zagen ontgoochelde ervaringsdeskundigen (‘De beloofde ‘gewone’ arbeidsplekken zijn er amper gekomen. Een schanddaad.’). We kwamen bevlogen politiek verantwoordelijken tegen (‘Dit is júist sociaal!’). En we konden noteren dat volgens Jeugdzorg Nederland mogelijk 30 duizend jonggehandicapten sinds 2015 tussen wal en schip zijn gevallen: ze zitten thuis zonder werk en zonder inkomen.

Woensdag publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureau de resultaten van een omvangrijkere speurtocht. Wat is er gebeurd met de mensen die op de wachtlijst stonden voor een sociale werkplaats en zich na de invoering van de Participatiewet op de ‘gewone’ arbeidsmarkt moesten zien te redden, vroeg het SCP zich af.

Antwoord: vooralsnog weinig goeds. Hun kansen op werk zijn gedaald, als ze al werk hebben is dat tijdelijk en onzeker, en ze zijn juist vaker afhankelijk van een uitkering. Tot zo ver de ‘inclusieve arbeidsmarkt’.

Het is een tussenrapportage, de wet is nog vers en alle begin is rommelig, wie weet is alles over een paar jaar sprookjesachtig mooi. Wie weet.

Of wie weet blijkt de Participatiewet een bommetje onder de beschaving.

Sheila Sitalsing voor laaggeletterden: Leiders van een land bedoelen het vaak goed, maar soms...

Dit is de column van Sheila Sitalsing die vandaag op pagina 2 staat. Op verzoek van de Volkskrant heeft communicatiebureau Bosman de column ingekort en hertaald voor laaggeletterden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.