Legalisering wietteelt vraagt om nauwgezette monitoring

Hoe groter de economische belangen van wietteelt, hoe moeilijker het is het beleid terug te draaien.

De wet biedt de minister van Volksgezondheid de mogelijkheid om een aantal commerciële bedrijven te gedogen cannabis te produceren.Beeld anp

Vandaag debatteert de Tweede Kamer voor of tegen een initiatiefwetsvoorstel van D66 waarin de achterdeur van coffeeshops gereguleerd wordt. Mocht het voorstel door de Tweede en Eerste Kamer worden goedgekeurd, dan wordt een eerste stap gezet richting legalisering van de wietteelt in Nederland.

Om geen internationale verdragen in de wielen te rijden, blijft wietteelt officieel verboden. Maar de wet biedt de minister van Volksgezondheid de mogelijkheid om een aantal commerciële bedrijven te gedogen cannabis te produceren. Het is een poging de neveneffecten van het huidige coffeeshopbeleid aan te pakken.

Nederland is al lang geen gidsland meer. Internationaal zijn we links en rechts ingehaald. In de berichtgeving rond het initiatiefwetsvoorstel wordt dan ook uitvoerig verwezen naar Amerikaanse staten als Colorado of Washington als schoolvoorbeelden van cannabisregulering.

Zo berichtte de onlangs uitgezonden KRO-NCRV documentaire Foute Shit met enige bewondering over Colorado als het huidige wietmekka. De kwaliteit van marihuanaproducten wordt er van overheidswege nauwlettend in de gaten gehouden en labels met RFID-chips zorgen ervoor dat er geen planten uit de gesloten keten ontsnappen. Toch is het oppassen geblazen om staten als Colorado als blauwdruk te zien voor regulering in Nederland.

Om te beginnen heeft er zich een lucratieve cannabisindustrie ontwikkeld met tienduizenden werknemers, waaraan ondernemers een dikke boterham verdienen. Dat kan hier ook gebeuren: de gezamenlijke omzet van Nederlandse coffeeshops wordt geschat op ongeveer 1 miljard euro. We weten uit ervaring dat wanneer economische belangen eenmaal een rol spelen, het heel moeilijk is beleidswijzigingen door te voeren.

Stijn Hoorens

Hoewel het gros van de cannabisondernemers ongetwijfeld verantwoord opereert, hebben we bij andere genotsmiddelen als tabak en alcohol in het verleden gezien dat een krachtige industrielobby het maatschappelijk belang niet altijd laat prevaleren.

Daarnaast kent Nederland een andere uitgangssituatie dan de VS. De sleutelrol die Nederland in de internationale illegale drugshandel heeft, verdwijnt bijvoorbeeld niet van de ene op de andere dag. Zo zullen de gevolgen van het D66-voorstel afhankelijk zijn van de omvang van de export van nederwiet naar het buitenland.

Hierover circuleren uiteenlopende en onzekere schattingen - 80 procent wordt het meest genoemd. Er zijn weinig experts die hiervoor de hand in het vuur durven steken. Maar als er ook na invoering van de initiatiefwet grote buitenlandse vraag blijft bestaan naar nederwiet, dan zullen illegale hennepplantages in Nederland lucratief blijven.

Ook de gevolgen voor de vraag naar en prijs van cannabis zijn uiterst onzeker. In Colorado is de wietprijs bijvoorbeeld aanzienlijk gedaald na legalisering. Hoewel gedoogde telers belasting moeten afdragen en energiekosten betalen (in plaats van het illegaal aftappen van elektriciteit), zullen de productiekosten onder het D66-voorstel waarschijnlijk ook dalen.

Regulering betekent dat belangrijke risico's in de productieketen verdwijnen en dat telers schaalvoordelen kunnen creëren. Dergelijke kostenbesparingen kunnen worden doorberekend aan de consument.

Als de prijs van cannabis aan de kassa te hoog is, zal de straathandel gedijen. Wanneer de prijs in coffeeshops daalt na regulering, dan stijgt waarschijnlijk de vraag. Dit luistert erg nauw.

We moeten ons dus realiseren dat het nog jaren zal duren voordat we de gevolgen van regulering kennen. Mocht het voorstel worden aangenomen, dan is het belangrijk dat alle ontwerpkeuzes vooraf goed worden doordacht. En dat na invoering de ontwikkelingen van prijs en omzet in de gedoogde en illegale markt nauwgezet worden gemonitord en waar nodig tijdig bijgestuurd.

Immers, hoe groter de economische belangen, des te moeilijker wordt het om eenmaal gemaakte keuzes terug te draaien.

Stijn Hoorens is onderzoeker internationaal drugsbeleid bij RAND Corporation.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden