Column Tim Fransen

Leg jezelf de wet op, het werkt fenomenaal

Tim Fransen

Filosoof en cabaretier Tim Fransen buigt zich op ons verzoek over niet de minste levens­vragen en probeert er een les uit te trekken.

Een van onze grootste – en meest ijdele – denkfouten is dat we autonome wezens zijn. Kijk naar iemand die telefoneert en hevige armgebaren maakt en je weet dat het niet zo is. Veel dingen doen we niet omdat we daar bewust op hebben gereflecteerd, maar bijvoorbeeld omdat we zo geconditioneerd zijn; of omdat het gedrag de sociale norm is, terwijl die norm misschien helemaal niet harmonieert met onze eigenlijke waarden of wensen; of simpelweg uit gemakzucht, of een andere laagwaardige neiging waar we ons bij reflectie niet door zouden willen laten leiden.

De Pruisische filosoof Immanuel Kant (1724-1804) begreep dit als geen ander. Kant herinnert ons eraan dat het woord autonomie komt van het Griekse woord autonomos. ‘Auto’ betekent in het Grieks ‘zelf’, en ‘nomos’ betekent ‘wet’. Oftewel: ‘zelfwet’. De enige manier om niet de slaaf  te zijn van onze grillige impulsen, is onszelf de wet op te leggen.

Kant gaf het goede voorbeeld. Na zijn 40ste besloot hij elke dag volgens dezelfde indeling te leven: om 5 uur ’s ochtends opstaan, een aantal uur schrijven aan zijn eigen werk, college geven, daarna lunchen met zijn beste vriend, gevolgd door een wandeling door Koningsbergen, altijd exact dezelfde route op exact hetzelfde tijdstip.

Misschien dreef Kant er een beetje in door. Aan de andere kant (no pun intended): dit was voor hem de manier om te doen wat voor hem het belangrijkste was, namelijk zijn filosofische ideeën ontwikkelen. En niet zonder resultaat: we hebben het nog steeds over hem. Of tenminste ik.

In mijn eigen leven heb ik ook een aantal zelfwetten aangenomen. Ik zal niet de enige zijn die wordt geterroriseerd door de constante verleiding m’n mail te checken, m’n Facebook of andere sociale media. Grotendeels verspilde tijd, die ik liever aan belangrijker zaken besteed. Daarom heb ik voor mezelf een strafmaat ingevoerd. Inloggen op Facebook kost me tien push-ups. E-mail checken: vijf push-ups.

Het werkt fenomenaal. Ten eerste maak ik van een grotendeels automatische, onbewuste neiging een bewuste beslissing. Wil ik dit echt? En heb ik hier echt vijf of tien push-ups voor over? En ten tweede: als ik inderdaad vind dat ik wat afleiding heb verdiend, en ik bereid ben de penalty te betalen, dan heeft het allerlei positieve bijeffecten. Niet alleen kweek ik op termijn een bredere stèthos (het Griekse woord voor ‘torso’), ook pareert dit de negatieve gezondheidseffecten van te lang stilzitten. Bovendien stimuleert beweging op korte termijn de hersenactiviteit, dus ben ik mentaal daarna weer messcherp.

Nu weet ik dat veel vrouwen niet dol zijn op push-ups, en afgaande op de demografie bij de BBB-groepslessen op mijn sportschool, trainen vrouwen liever hun buik, billen en benen. Tip voor vrouwen: vervang de push-ups door tien lunge steps, of loop een keer de trap op en af. Zo werken we met z’n allen aan een wereld waar we minder tijd verdoen met Facebook, meer tijd hebben voor wat we werkelijk willen, en een wereld met afgetrainde borst- en bilspieren. Zo had Kant het vermoedelijk graag gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.