Lees klassieke schrijvers in vertaling!

Door gymnasiasten de klassieke schrijvers in vertaling te laten lezen, kunnen zij veel meer klassieke werken lezen en moderne talen leren

Latijn en Grieks zijn moeilijke talen. Zij hebben een ingewikkelde grammatica met tal van uitzonderingen. Om die grammatica een beetje grondig onder de knie te krijgen, hebben gymnasiasten een paar jaar nodig. Pas daarna komen zij toe aan het lezen van teksten in de oorspronkelijke taal. Wat is het rendement van hun inspanning?

Verdwenen
Deze vraag moet men zien in verband met de kennis van de moderne talen: Frans, Duits en Engels maar ook Nederlands. Daarmee is het ronduit slecht gesteld. Kennis van het Frans is nagenoeg verdwenen. Met Duits is het niet veel beter gesteld. Ik heb mijn studenten eens gevraagd een stuk van

Goethe’s Werther te lezen: zij hebben het niet gedaan. In het Engels zijn Nederlanders veel minder bedreven dan zij zelf denken. Het Engels van sommige bewindslieden (in heden en verleden) is ronduit tenenkrommend. Ieder die werkstukken van studenten moet lezen, ziet zich geconfronteerd met een veelheid van stijl- en spelfouten, van onlogische zinswendingen en onbeholpen constructies.

Begrijpelijk

In september 2009 is een Tussenrapport van de Verkenningscommissie Klassieke Talen verschenen. Aanleiding tot dit rapport, dat in opdracht van de staatssecretaris van Onderwijs is geschreven, zijn de slechte examenresultaten en motivatieproblemen bij de leerlingen.
Het is niet de eerste keer dat een dergelijk rapport verschijnt. In juli 1968 publiceerde de commissie Leerplanontwikkeling Klassiek Talen iets soortgelijks. Het is dus een onderwerp van weerkerend belang. Dat is begrijpelijk want het aantal lesuren op het gymnasium neemt af en de concurrentie is hevig. Ik heb les op zaterdagochtenden gehad. Kom daar vandaag eens om.

Aleid Truijens heeft erover geschreven en ook elders is dat gebeurd. Blijkbaar houdt het vele mensen bezig, vooral hen die zelf een klassieke opleiding hebben genoten.

Nogmaals: wat is nu het rendement van de aanzienlijke inspanning die gymnasiasten moeten leveren om alleen al de techniek van het Latijn en Grieks onder de knie te krijgen, voordat zij aan het lezen van teksten toekomen? Dat rendement is pover. Ik vroeg eens een lerares Grieks hoeveel boeken Homerus haar leerlingen lazen en haar antwoord was: één (van de 48). Voor andere schrijvers geldt hetzelfde.

In oktober 2005 heb ik daarom op een congres van de Vrienden van het Gymnasium voorgesteld de originele tekst van klassieke schrijvers te vervangen door vertalingen, waarvan er vele goede in het Nederlands bestaan.

Als dit gebeurt, komt er zeer veel tijd vrij. Die tijd kunnen leerlingen op drie manieren benutten. Ten eerste door grote stukken tekst in vertaling te lezen: niet alleen Homerus maar ook Herodotus, Plato en Thucydides ( voor de meeste gymnasiasten is de laatste in het origineel te moeilijk). En niet te vergeten de tragedieschrijvers, vooral Sophocles. Voor het Latijn zou iets soortgelijks gelden met Caesar, Cicero, Livius en Tacitus.

Fonds
Ten tweede door moderne talen te leren. Wie geen Frans kan lezen, berooft zich van een groot fonds aan weidse literatuur. Er woont een honderdmiljoen-tal mensen in Europa die Duits spreken. Voor Nederlands als handelsland zou dat een belangrijk feit moeten zijn. Maar er zijn meer Duitsers die Nederlands studeren dan omgekeerd. En laten studenten leren zich beknopt en correct in het Engels en Nederlands uit te drukken. Dat kunnen zij nu niet.

Natuurlijk zullen er leerlingen zijn die erop staan Latijnse en Griekse schrijvers in de oorspronkelijke taal te leren lezen. Dat moet mogelijk zijn maar dan buiten normale schooluren. Zo was dat vroeger in Nederland met Hebreeuws en nu met Arabisch en Turks.
Door mijn voorstel zullen gymnasiasten meer thuis in de klassieke cultuur en literatuur zijn dan met de huidige, verouderde methode.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden