Opinie

Leer kinderen dat krijsen niet helpt

Kleuters die keihard krijsen als ze hun zin niet krijgen worden door hun ouders niet gecorrigeerd. Dat is vooral nadelig voor die kinderen zelf.

Een jongetje is in tranen op de eerste schooldag na de zomervakantie. Beeld anp

De vakantietijd is weer voorbij. Een tijd waarin we in een nieuwe omgeving verbleven en nieuwe indrukken konden opdoen. Zo is mij bijgebleven dat er veel kleuters waren die de hele camping bij elkaar krijsten als ze hun zin niet kregen. Ze werden niet gecorrigeerd. Je zag de ouders hun uiterste best doen om er geen aandacht aan te besteden.

Papa kwam pas tevoorschijn als het kind al weer een beetje tot rust was gekomen. Dan kreeg het kind les. De inhoud kon ik niet van een afstand volgen maar de strekking werd mij wel duidelijk. De kleuter moest begrijpen dat hij zich anders diende te gedragen; het werd tijd dat hij dat inzag. Je zag het kind met inspanning wachten tot de tirade was afgelopen.

Het effect een dergelijk soort pedagogische acties valt vast tegen. Het zal nog wel lukken de kleuter te laten begrijpen dat hij iets niet goed heeft gedaan. Maar het is nog maar de vraag of hij ook weet op welk gedrag het betrekking had en dat de kleuter na het ongetwijfeld logische betoog van zijn papa zelf weet te bedenken wat er dan wel van hem werd verwacht, lijkt mij zeer onwaarschijnlijk.


Hiërarchie

Ik denk dat het veel beter is het kind direct tot de orde te roepen. Meteen duidelijk laten weten dat hij zijn gekrijs moet staken. Desnoods met een corrigerende tik. In ieder geval zonder uitleg maar 'omdat ik dat zeg'. En vervolgens zeggen hoe hij zich wél dient te gedragen. Zonder argumentatie of ruimte voor discussie. Alleen doen wat er van hem gevraagd wordt.

Op die manier wordt het kind geleid. Maar het geven van leiding is nog niet zo makkelijk voor ons mensen. Meestal is dat ook niet nodig want als soort leeft de mens in een hiërarchisch georganiseerd verband zodat er vrijwel altijd wel iemand is die je kunt volgen. Verhoudingsgewijs zijn er maar weinig leiders nodig en hoef je haast nooit het initiatief te nemen, wat moeilijker is dan iemand volgen of het reageren op de ander.

We weten allemaal dat het heel wat makkelijker is commentaar te geven op wat anderen doen dan zeggen hoe het dan wel moet. Dat geldt voor de omgang met de werkgever, de maatschappij en ook als het gaat om het gedrag van de eigen kinderen.


Peuter zegt nee

Je moet een stap verder denken om te zeggen wat jij zou willen en dan is het ook nog niet zo eenvoudig het zo te brengen dat je niet al te grote weerstanden oproept. Het valt niet mee om mensen te sturen. Want ze hebben allemaal een eigen wil en ze kunnen zich verzetten.

Dat zie je al duidelijk bij de peuters van anderhalf à twee jaar. Die kinderen gaan nee zeggen bij alles wat je van ze vraagt en je krijgt gauw een strijd die soms, als het gaat over het eten bijvoorbeeld, uitloopt op een drama. Het is helemaal nog niet zo makkelijk de baas over je kind te blijven.

Maar er zijn ook ouders die niet de baas wíllen zijn over hun kinderen. Voor hen maakt het niet uit of zij het al of niet kunnen. Zij willen van hun kind geen blinde gehoorzaamheid maar goed gedrag op grond van eigen verstandige inzichten. Ze vrezen dat dit vermogen niet goed tot ontwikkeling komt als het kind commando's krijgt die niet beargumenteerd worden.

Het niet willen leiden van kinderen is een bekende ideologie. Zo was er de antiautoritaire opvoeding uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. Anders dan in de jaren daarvoor, toen er nog spottend opmerkingen werden gemaakt over gezinnen waar de kinderen de baas waren, konden de ouders er trots op zijn dat zij de kinderziel niet molesteerden en over alles een discussie met ze aangingen.

Inmiddels is wel afstand genomen van die waan van de dag. Maar daar is nu een andere voor in de plaats gekomen. Kinderen moeten niets tegen hun zin doen maar alleen dat, wat zij leuk vinden. Want dan zullen zij het meest gemotiveerd zijn en zal hun begaafdheid pas goed tot zijn recht komen. Het kroost mag dus niet worden gefrustreerd. Evenmin als de ouders zelf trouwens, zo te oordelen naar de omvang van lichamen. Het is de verwencultuur van nu.

Niet alleen vanwege de ouders die hun kinderen niet aan kunnen maar vooral vanwege de vele ouders die geen leidinggevende autoriteit willen zijn voor hun kinderen, zal het kindergekrijs op de camping zal nog wel een tijdje blijven. Dat is vervelend voor de medekampeerders maar veel erger is het voor het kind dat het een ettertje wordt gevonden en later in zijn leven op de harde manier door ondervinding moet leren dat je soms maar te doen hebt wat er van je gevraagd wordt en dat argumenteren of zelfs krijsen niet helpt.

Lester Hoekstra is psycholoog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.